2 CZ 61/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wiszniewski (sprawozdawca). Sędziowie: S. Kałamajski, K. Lipiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi K. przeciwko Edmundowi K. o zaprzeczenie ojcostwa, na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 16 marca 1962 r.,zaskarżone postanowienie uchylił.Uzasadnienie faktyczneMałoletnia powódka, zgłaszając wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego jej powództwo o zaprzeczenie ojcostwa, wniosła zarazem o przywrócenie jej terminu do zgłoszenia powyższego wniosku. Sąd Wojewódzki odrzucił na posiedzeniu niejawnym wniosek o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o uzasadnienie wyroku jest niedopuszczalne, gdyż w sytuacji istniejącej w niniejszej sprawie uchybienie tego terminu nie pociąga za sobą żadnych ujemnych skutków procesowych dla powódki. Skoro bowiem uchybiła ona także terminowi przewidzianemu w art. 373 § 2 k.p.c., a mianowicie nie wniosła rewizji w terminie dwutygodniowym od dnia, w którym upłynął termin do żądania uzasadnienia, to - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - powódka nie mogłaby już wnieść rewizji, choćby nawet został jej przywrócony termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Argumentacja Sądu Wojewódzkiego sprowadza się więc w gruncie rzeczy do tego, że powódka nie ma żadnego interesu prawnego w przywróceniu jej terminu.Postanowienie Sądu Wojewódzkiego odrzucające wniosek o przywrócenie terminu powódka zaskarżyła zażaleniem. Aczkolwiek zarzuty skarżącej nie trafiają w istotę zagadnienia, zażalenie podlega uwzględnieniu z następujących motywów:Strona, mająca interes prawny w zaskarżeniu wyroku (a w niniejszej sprawie przesłanka ta zachodzi niewątpliwie w stosunku do małoletniej powódki) i zmierzająca do uzyskania odmiennego rozstrzygnięcia w sprawie, w której wyroku nie doręcza się z urzędu (art. 336 § 1 k.p.c.), ma do wyboru dwie równorzędne drogi: albo zgłosić w terminie siedmiodniowym wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku (art. 340 § 2 k.p.c.), a następnie w terminie dwutygodniowym od doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem wnieść rewizję (art. 373 § 1 k.p.c.), albo też, nie zgłaszając wniosku o uzasadnienie wyroku, wnieść rewizję w terminie dwutygodniowym od dnia, w którym upłynął termin do żądania uzasadnienia (art. 373 § 2 k.p.c.).W drugim z powyższych wypadków sytuacja strony skarżącej jest trudniejsza o tyle, że musi ona konstruować podstawy rewizyjne w stosunku do wyroku, którego uzasadnienia nie zna, bo nie zostało ono sporządzone. Bo chociaż przewodniczący, ogłaszając wyrok, podaje ustnie zasadnicze powody rozstrzygnięcia sprawy (zdanie ostatnie art. 335 § 1 k.p.c.), to jednak te ustne motywy nie zostają nigdzie utrwalone i nie muszą być wyczerpujące. Rezygnując zatem z pierwszej z powyższych dwóch dróg zaskarżenia wyroku i wnosząc rewizję w terminie z art. 373 § 2 k.p.c. od wyroku, którego uzasadnienie nie zostało sporządzone, strona skarżąca bierze na siebie ryzyko, że z powodu nieznajomości uzasadnienia wyroku nie wyczerpie zarzutów rewizyjnych, co może (art. 380 § 1 k.p.c.) spowodować sprekludowanie się zarzutów pominiętych w rewizji.Dlatego też w wypadku, gdy strona bez swej winy uchybiła terminowi siedmiodniowemu (art. 336 § 1 zdanie drugie k.p.c.) do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, może ona żądać przywrócenia jej tego terminu nawet wówczas, gdy zdążyłaby jeszcze wnieść rewizję w terminie z art. 373 § 2 k.p.c. od wyroku nie zawierającego uzasadnienia. Nawet więc wówczas, gdy w tym ostatnim terminie strona zdążyłaby jeszcze zaskarżyć wyrok, przepis art. 178 § 2 k.p.c. nie przeciwstawia się dopuszczalności przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o uzasadnienie wyroku; uchybienie tego terminu pociągnęło bowiem dla strony powyższy ujemny skutek procesowy. "Ujemnego skutku procesowego" w rozumieniu art. 178 § 2 k.p.c nie należy rozumieć zbyt ciasno.Istnienie tego ujemnego skutku procesowego mogłoby być kwestyjne jedynie wówczas, gdyby strona, uchybiwszy bez swej winy terminowi siedmiodniowemu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wniosła rewizję w terminie z art. 373 § 2 k.p.c. od wyroku nie zawierającego uzasadnienia, a sprawa należałaby do wymienionych w art. 380 § 2 k.p.c. W takim bowiem wypadku można by ewentualnie bronić poglądu, że uchybienie terminu do zgłoszenia wniosku o uzasadnienie wyroku w sprawach wymienionych w art. 380 § 2 k.p.c. nie pociąga dla strony skarżącej żadnych ujemnych skutków procesowych, gdyż w sprawach tych sąd rewizyjny nie jest związany rewizją, a strona może zgłaszać sądowi rewizyjnemu sugestie w tych przedmiotach, których wprawdzie nie wytknęła w rewizji, ale które sąd ten musi z urzędu brać pod rozwagę. Kwestia ta jest jednak w niniejszej sprawie najzupełniej bezprzedmiotowa, skoro powódka nie wniosła rewizji w terminie z art. 373 § 2 k.p.c.Jeżeli strona dotknięta wyrokiem nie wniosła rewizji w tym ostatnim terminie, jeżeli zatem uchybiła także i temu terminowi, a uchybienie terminu do zgłoszenia wniosku o uzasadnienie wyroku nastąpiło bez jej winy, to przepis art. 178 § 2 k.p.c. nie stoi nigdy na przeszkodzie dopuszczalności przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Nie można by również wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalić na tej podstawie, że strona uchybiła wprawdzie bez swej winy temu terminowi, ale mogła wnieść rewizję w terminie z art. 373 § 2. k.p.c., a nie uczyniła tego. Jeżeli bowiem strona uchybiła obu powyższym terminom, ale tylko pierwszemu terminowi uchybiła bez swej winy, to może żądać przywrócenia jej tego terminu.W niniejszej zatem sprawie okoliczność, że powódka nie wniosła rewizji w terminie przewidzianym w art. 373 § 2 k.p.c. od wyroku nie zawierającego uzasadnienia, jest najzupełniej obojętna dla toku i wyniku postępowania o przywrócenie jej terminu siedmiodniowego (art. 336 § 1 zd. drugie k.p.c.) do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego jej powództwo. Dlatego też mylny jest pogląd, na którym opiera się zaskarżone postanowienie, jakoby przywrócenie powódce tego ostatniego terminu niczego jej nie dało. Bez względu bowiem na to, czy uchybienie przez nią terminu z art. 373 § 2 k.p.c. było zawinione, czy też nie, powódka - w razie przywrócenia jej terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku - mogłaby wnieść rewizję w terminie dwutygodniowym od doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem (art. 373 § 1 k.p.c.).Z tych zasad zaskarżone postanowienie ulega uchyleniu, co zresztą nie przesądza w żadnym stopniu wyniku merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu.