II CZ 71/10
PostanowienieIzba Cywilna2010-09-08
Skład orzekający: Henryk Pietrzkowski, Teresa Bielska-Sobkowicz, Marian Kocon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, które nie zostało uzasadnione, może stanowić podstawę do odrzucenia skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu nieuiszczenia opłaty, ponieważ postanowienie o częściowym odmówieniu zwolnienia od kosztów sądowych nie zostało uzasadnione. Brak uzasadnienia uniemożliwia ocenę prawidłowości odmowy zwolnienia od opłaty, co z kolei czyni postanowienie o odrzuceniu skargi wadliwym.Stan faktyczny
Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną pozwanej spółki z powodu nieuiszczenia w terminie połowy opłaty od skargi kasacyjnej, po tym jak wniosek o całkowite zwolnienie od tej opłaty został oddalony. Pozwana zaskarżyła to postanowienie, domagając się jego uchylenia i rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CZ 71/10 POSTANOWIENIE Dnia 8 września 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Marian Kocon w sprawie z powództwa G.(...) – Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. przeciwko (…) Towarzystwu Leasingowemu – Spółce Akcyjnej o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 września 2010 r., zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt I ACa (…) [I WSC (…)], uchyla zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 4 marca 2010 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną pozwanej (…) Towarzystwa Leasingowego – Spółki Akcyjnej wobec nieuiszczenia w terminie kwoty 50.000 zł tytułem połowy opłaty od skargi kasacyjnej, tj. opłaty w części, w jakiej wniosek o całkowite zwolnienie od opłaty od skargi został postanowieniem z dnia 26 stycznia 2010 r. oddalony. Pozwana zaskarżyła powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie, orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, a także o zbadanie zasadności
2 postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 26 stycznia 2010 r. w przedmiocie zwolnienia od uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej ponad kwotę 50.000 zł i nadanie sprawie dalszego biegu oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych nie należy do postanowień od których przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego (art. 3941 k.p.c. – por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2009 r., II PZ 14/09, nie publ., z dnia 23 czerwca 2009 r., II PZ 3/09; z dnia 10 listopada 2005 r., sygn. akt V CZ 129/05, nie publ.; wyrok TK z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt SK 19/08, Zbiór Urzędowy z 2009 r., nr 3A, poz. 29). Niemniej jednak istnieje, na mocy w art. 380 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c., możliwość poddania kontroli przez Sąd Najwyższy postanowienia w tym zakresie, o ile żalący taki wniosek zgłosi. Ocena zasadności zażalenia sprowadza się zatem do oceny postanowienia Sądu Apelacyjnego dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych. Ocena ta nie jest jednak możliwa, skoro postanowienie o częściowym zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych nie zostało uzasadnione, kwestia ta nie stała się też przedmiotem wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Trzeba zwrócić uwagę, że w toku postępowania skarżąca była zwalniana od kosztów sądowych w części obejmującej opłaty sądowe od kolejno wnoszonych środków zaskarżenia. Odmowa zwolnienia od opłaty od skargi kasacyjnej ponad kwotę 50 000 zł wymaga wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji finansowej pozwanej. Nie jest zaś rzeczą Sądu Najwyższego snucie domysłów, jakie względy przemawiały w ocenie Sądu drugiej instancji za częściowym oddaleniem wniosku, ani zastępowanie tego Sądu w wyjaśnieniu tej kwestii. Skoro zaś nie jest możliwa ocena prawidłowości odmowy zwolnienia od opłaty sądowej od skargi kasacyjnej, postanowienie o odrzuceniu tej skargi wobec braku opłaty podlega uchyleniu celem wykazania, że skarżąca jest w stanie ponieść te koszty w pełnej wysokości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2005 r., III CZ 77/05, nie publ.). Wobec powyższego, na podstawie art. 39815 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- III PZ 7/20 2021-02-17Czy postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające skargę kasacyjną z powodu jej nieopłacenia, wydane bez należytego uzasadnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, narusza prawo?
- II CZ 12/11 2011-05-06Czy sąd drugiej instancji może odrzucić skargę kasacyjną z powodu niewniesienia opłaty, jeśli nie uzasadnił odmowy częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, mimo wcześniejszego zwalniania strony w całości?
- III CZ 300/22 2022-09-06Czy Sąd Najwyższy może badać prawidłowość odmowy zwolnienia od kosztów sądowych w sytuacji, gdy strona zaskarża postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu nieuiszczenia opłaty, a jednocześnie wnosi o rozpoznan…
- II CZ 68/13 2013-11-14Czy odmowa zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, przy wcześniejszym częściowym zwolnieniu w postępowaniu apelacyjnym, wymaga szczegółowego uzasadnienia uwzględniającego zmianę sytuacji majątkowej stro…
- I CZ 85/16 2017-04-13Czy w przypadku odrzucenia skargi kasacyjnej z powodu nieuiszczenia opłaty sądowej, Sąd Najwyższy w postępowaniu zażaleniowym może kontrolować postanowienie sądu drugiej instancji odmawiające zwolnienia od kosztów sądowy…
Powołane przepisy
art. 3941 KPCart. 380 KPCart. 39821 KPCart. 39815art. 3941 § 3 KPC§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy