II K 1139/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Janowski. Sędziowie: J. Dorsz, M. Barciszewski (sprawozdawca). Prokurator: M. Warmanowa.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Eugeniusza W. oskarżonego z art. 1 § 3 lit. a) i § 4 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu złożonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 10 lipca 1958 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o grzywnie oraz przepadku parceli zakupionej przez oskarżonego od ob. Józefy M. i w tej części przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania; poza tym tenże wyrok w stosunku do oskarżonego Eugeniusza W. utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Katowicach wyrokiem z dnia 16 lipca 1956 r. uznał oskarżonego Eugeniusza W. za winnego tego, że jako kasjer Kasy Zasiłków Pośmiertnych dla pracowników Okręgu Dyrekcji Kolei Państwowych, działając czynem ciągłym, przywłaszczył sobie przy pomocy sfałszowanych dokumentów kwotę 1.214.015 zł, tj. czynu przewidzianego w art. 1 § 3 lit. a) i § 4 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), i za to skazał go na karę 12 (dwunastu) lat więzienia oraz orzekł utratę praw publicznych na okres dziesięciu lat, a prócz tego wymierzył mu grzywnę w kwocie 100.000 (stu tysięcy) złotych i orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych zapisanych w księdze dowodów rzeczowych a ujętych jako przedmiotów pochodzących z przestępstwa, a nadto parceli zakupionej przez oskarżonego od ob. Józefy M.Od tego wyroku założył rewizję oskarżony, zarzucając:1)błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, w szczególności:1)braku udziału Jerzego S. w dokonaniu przestępstwa,2)uznania majątku Kasy Zasiłków Pośmiertnych dla pracowników DOKP w Katowicach za mienie społeczne,3)uznania parceli zakupionej przez oskarżonego od Józefy M. za jego własność,2)obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie:1)art. 329 k.p.k. przez niewskazanie przepisu zastosowanej ustawy karnej w punktach III i IV sentencji zaskarżonego wyroku i art. 339 § 1 lit. b) k.p.k. - z tych samych względów - co do uzasadnienia zaskarżonego wyroku,2)art. 8 w związku z art. 111 k.p.k. przez zaniechanie wezwania biegłego lekarza celem ustalenia stanu zdrowia oskarżonego Eugeniusza W.,3)obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie:1)art. 1 § 3 lit. a) i § 4 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) przez skazanie oskarżonego na podstawie tego przepisu zamiast na podstawie właściwych w tym wypadku przepisów rozdziału XXXIX k.k.,2)art. 36 k.k. przez nieuwzględnienie stosunków majątkowych oskarżonego przy wymierzeniu mu grzywny w wysokości 100.000 zł,4)rażącą niewspółmierność kary w stosunku do przypisanego oskarżonemu czynu.Podnosząc te zarzuty, oskarżony wnosi:a)o uchylenie zaskarżonego wyroku,b)o przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania w innym składzie ewentualnie w myśl art. 384 pkt 2 k.p.k.,c)o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej wymiaru kary względem oskarżonego Eugeniusza W. przez wydatne obniżenie wymierzonej mu kary pozbawienia wolności i kwoty grzywny.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Zarzuty podniesione w rewizji oskarżonego są tylko częściowo słuszne.Słusznie bowiem zarzuca rewizja, że Sąd I instancji, skazując oskarżonego na grzywnę w wysokości stu tysięcy złotych, z obrazą art. 56 k.k. nie wziął zupełnie pod uwagę stosunków majątkowych oskarżonego i realnych jego możliwości uiszczenia tej grzywny.Słusznie także zarzuca rewizja, że Sąd Wojewódzki, orzekając w pkt IV sentencji zaskarżonego wyroku przepadek parceli zakupionej przez oskarżonego od ob. Józefy M., nie stwierdził jednocześnie, czy ta parcela stanowi bezsporną własność oskarżonego. W motywach zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie wypowiada się w tym przedmiocie, a rewizja podnosi zarzut, że parceli tej nie można uznać za własność oskarżonego z powodu braku zachowania formy aktu notarialnego, co w myśl art. 46 prawa rzeczowego pociąga za sobą nieważność umowy kupna sprzedaży, a w dalszej konsekwencji prowadzi do obrazy art. 50 § 2 k.k. przez orzeczenie przepadku przedmiotu nie stanowiącego własności sprawcy przestępstwa.Omówione powyżej uchybienia stały się przyczyną uchylenia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o wymiarze grzywny i przepadku wyżej wymienionej parceli i skierowania w tej części sprawy do ponownego rozpoznania w celu rozważenia sytuacji majątkowej oskarżonego i stwierdzenia, czy wymieniona parcela stanowi jego własność.Dalsze wywody rewizji zmierzające do podważenia ustalenia Sądu w przedmiocie wyeliminowania rzekomego współudziału w czynie przestępczym przypisanym oskarżonemu Eugeniuszowi W. Jerzego S. oparte są na niczym nie popartej hipotezie rewizji, że Jerzy S. nakłonił oskarżonego Eugeniusza W. do tych nadużyć i sam w nich partycypował, i dlatego Sąd Najwyższy nie uznał ich za słuszne, zwłaszcza że Sąd Wojewódzki logicznie i zgodnie z art. 339 k.p.k. wykazał, dlaczego nie dał w tym względzie wiary wyjaśnieniom oskarżonego Eugeniusza W. Sąd podkreślił mianowicie, że przeciwko wiarygodności wyjaśnień oskarżonego co do częściowego współudziału Jerzego S. w malwersacjach oskarżonego Eugeniusza W. przemawia fakt, że pierwsze nadużycia w kasie datują się dopiero z okresu pobytu Eugeniusza W. jako pracownika kasy i że Eugeniusz W. swą działalność wzmógł właśnie po śmierci Jerzego S., a nadto że Jerzy S. nie miał żadnego kontaktu służbowego z Kasą Pośmiertnych Zasiłków. W tych warunkach Sąd Najwyższy nie znajduje podstaw do podważenia poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń, znajdujących się pod ochroną przepisu art. 8 k.p.k.Zarzut zastosowania wadliwej kwalifikacji prawnej do czynu przypisanego oskarżonemu jest również chybiony, gdyż zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego zagarnięcie pieniędzy pochodzących ze składek na cele społeczne nie stanowi przestępstwa z art. 257 k.k., lecz podpada pod przepisy dekretów z dnia 4 marca 1953 r. o ochronie mienia społecznego (Dz. U. Nr 17, poz. 68 i 69).Sąd Wojewódzki trafnie zakwalifikował czyn oskarżonego z art. 1 § 3 lit. a) i § 4 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), gdyż majątek Kasy Zasiłków Pośmiertnych dla pracowników Okręgu Dyrekcji Kolei Państwowych w Katowicach pochodzących ze składek tych pracowników należy uznać za mienie społeczne ze względu na społeczny charakter jego powstania i funkcję społeczną, jaką on spełniał.Orzeczonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności - ze względu na szczególne nasilenie złej woli oskarżonego, wyrażające się w długoletnim, systematycznym zagarnianiu powierzonego mu mienia, oraz wysokość zagarniętej kwoty przeszło 1.200.000 zł - nie można uznać za rażąco surową w rozumieniu art. 384 pkt 2 k.p.k. i dlatego Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do jej złagodzenia.Z tych przyczyn orzeczono jak wyżej.