II K 516/56

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Kafarski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Dorsz, F. Mazur. Prokurator: M. Warmanowa.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Franciszka J. i Włodzimierza S., oskarżonych z art. 225 § 1 k.k. i 240 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 23 czerwca 1956 r., na podstawie art. 375 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 23 czerwca 1956 r. zostali uznani za winnych:1.Franciszek J., że pozbawił życia Władysława H., uderzając go kilkanaście razy żelaznym pogrzebaczem w głowę, czym spowodował liczne obrażenia głowy, w wyniku których nastąpiły krwawe wylewy na powierzchni mózgu i uszkodzenie istoty mózgowej obu płatów ciemieniowych, powodujące utratę przytomności i zgon Władysława H. po upływie paru godzin, i za to na podstawie art. 225 § 1 k.k. oskarżony Franciszek J. został skazany na piętnaście lat więzienia;2.Włodzimierz S. został uznany za winnego, że brał udział w pobiciu Władysława H. wspólnie z Franciszkiem J., w wyniku czego nastąpiła śmierć Władysława H., i za to na podstawie art. 240 k.k. został skazany na pięć lat więzienia.Wyrok ten zaskarżyli obaj oskarżeni.Rewizja oskarżonego Franciszka J. zawiera następujące zarzuty:1.błędną ocenę okoliczności faktycznych na skutek:1.pominięcia, że oskarżony działał w stanie upojenia alkoholowego, a zatem nie można mu było przypisać, że dokonał zabójstwa, działając z zamiarem ewentualnym, gdyż były jedynie podstawy do zakwalifikowania jego czynu z art. 230 § 2 k.k.,2.pominięcia, że oskarżony działał pod wpływem silnego wzruszenia psychicznego wywołanego najściem na jego mieszkanie przez denata i odmówieniem przez denata opuszczenia mieszkania oskarżonego, a nadto że oskarżony działał pod wpływem współoskarżonego Władysława S.; fakt działania pod wpływem silnego wzruszenia psychicznego powinien był spowodować zastosowanie do czynu oskarżonego kwalifikacji z art. 225 § 2 k.k.,2.wymierzenie oskarżonemu kary nadmiernie surowej na skutek pominięcia, że oskarżony nie był dotychczas karany i cieszył się bardzo dobrą opinią.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i uznanie oskarżonego Franciszka J. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 230 § 2 k.k. lub z art. 225 § 2 k.k. i wymierzenie mu łagodnej kary albo o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemu kary łagodniejszej.Rewizja oskarżonego Włodzimierza S. zarzuca zaskarżonemu wyrokowi:1.obrazę art. 240 k.k. polegającą na zakwalifikowaniu czynu oskarżonego z tego przepisu, mimo że został ustalony sprawca zabójstwa w osobie oskarżonego Franciszka J., albowiem, zdaniem rewizji, przepis art. 240. k.k. może być stosowany tylko wówczas, gdy nie został ustalony sprawca spowodowania zabójstwa.2.wymierzenie oskarżonemu kary nadmiernie surowej, gdyż działanie jego może najwyżej wyczerpywać znamiona przestępstwa z art. 239 § 1 k.k.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie wyroku i uniewinnienie oskarżonego Włodzimierza S.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny.Zarzuty obu rewizji nie są słuszne.I.Oskarżony Franciszek J. był nietrzeźwy w czasie zajścia, ale przebieg zdarzenia pamięta. Nadto bezpośrednio po pobiciu Władysława H. udał się do pracy, aby zgłosić, że pracować nie może z powodu choroby. Okoliczności te wskazują, że oskarżony mimo działania alkoholu wiedział, co robi, i potrafił odpowiednio pokierować swym postępowaniem. Dlatego też ustalenie Sądu Wojewódzkiego, że oskarżony działał z zamiarem ewentualnym dokonania zabójstwa należy uznać za prawidłowe, sikoro oskarżony bardzo silnie szereg razy uderzył Władysława H. żelaznym pogrzebaczem w głowę.II.Twierdzenie rewizji, że denat zrobił najście na mieszkanie oskarżonego Franciszka J. i że nie chciał tego mieszkania opuścić, opiera się wyłącznie na wyjaśnieniach oskarżonego Franciszka J., które Sąd Wojewódzki uznał za niewiarygodne. Powód przybycia do mieszkania Franciszka J. był ten, że w czasie poprzedniego zajścia w restauracji między Franciszkiem J., Włodzimierzem S. i denatem temu ostatniemu zginęła pilotka, pieniądze i zegarek. W związku z tym przybył on do matki oskarżonego Franciszka J., aby się użalić, że Franciszek J. zabrał mu ów zegarek i pieniądze. Skoro zatem pobicie Władysława H. nastąpiło na wskazanym wyżej tle, brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że działał on pod wpływem silnego wzruszenia psychicznego, reakcja bowiem jego w związku z przybyciem Władysława H. do jego mieszkania wynikła na tle nadużycia alkoholu przez oskarżonego, który spowodował stan pewnego zakłócenia czynności psychicznych oskarżonego, co jednak z uwagi na art. 18 § 2 k.k. nie mogło mieć wpływu na treść wyroku.III.Biorąc pod uwagę przyczyny, które doprowadziły do zajścia, oraz okrutny sposób działania oskarżonego mimo jego niekaralności - wymierzonej oskarżonemu kary nie można było uznać za nadmiernie surową.IV.Art. 240 k.k. stosuje się do uczestnictwa bójki lub pobicia człowieka, jeśli w ich wyniku nastąpiła śmierć człowieka lub uszkodzenie ciała określone w art. 225 § 1 lub 236 § 1 k.k. - bez względu na to, czy został ustalony sprawca śmierci lub wymienionych wyżej uszkodzeń ciała. Ponadto warunkiem zastosowania art. 240 k.k. jest niemożność ustalenia związku przyczynowego między działaniem uczestnika bójki lub pobicia a skutkiem przewidzianym w art. 240 k.k. oraz ustalenie, że dany uczestnik nie działał w zamiarze, aby z jego działania lub z działania innego uczestnika bójki lub pobicia wynikł skutek wymieniony w art. 240 k.k. Jednakże uczestnik bójki lub pobicia człowieka, w wyniku których nastąpiła śmierć człowieka lub uszkodzenia ciała określone w art. 235 § 1 lub 236 § 1 k.k., odpowiada z art. 240 k.k. jedynie wówczas, gdy przewidywał lub powinien był przewidzieć, że w wyniku bójki może nastąpić taki skutek. W świetle powyższych zasad przypisanie oskarżonemu S. popełnienia przestępstwa z art. 240 k.k. jest zasadne, ze względu bowiem na sposób pobicia Władysława H. powinien był przewidywać, że w wyniku pobicia może nastąpić jego śmierć, a co najmniej wyniknie uszkodzenie ciała określone w art. 235 § 1 lub 236 § 1 k.k.V.Biorąc pod uwagę bardzo ujemną opinię, jaką ma oskarżony Włodzimierz S., i podżeganie przezeń oskarżonego Franciszka J. do bicia Władysława H. - wymierzanej mu kary nie było można uznać za nadmiernie surową.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.