II KR 161/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kubec (sprawozdawca).Sędziowie: W. Dąbrowski, J. Dankowski.Prokurator Generalnej Prokuratury: M. Rzeszewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza K., oskarżonego z art. 225 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 26 marca 1965 r., na podstawie art. 375 k.p.k.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (...).Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 26 marca 1965 r. Kazimierz K. został skazany na podstawie art. 225 § 1 k.k. na karę dożywotniego więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na zawsze za to, że w dniu 21 listopada 1964 roku w K., działając w zamiarze pozbawienia życia swego syna, Romana, uderzył go nożem w lewą stronę klatki piersiowej, powodując u niego ranę kłutą połączoną z przebiciem lewej komory serca i wylewem krwi do worka osierdziowego oraz lewej jamy opłucnowej, w następstwie czego syn poniósł śmierć.Obrońca oskarżonego wniósł rewizję od tego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i uznanie oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa określonego w art. 230 § 1 k.k. bądź w art. 225 § 2 k.k. i o wymierzenie mu za to niezbyt wysokiej kary, a ewentualnie o przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Rewizja zarzuca na podstawie przepisów art. 371 pkt 2 i 3 k.p.k.:1) obrazę art. 8 i 339 § 1 lit. a) k.p.k. polegającą w myśl wywodów rewizji na:a)nieprzyjęciu wersji najkorzystniejszej dla oskarżonego, mimo że wersja ta jest logiczna i nie da się wyłączyć,b)pominięciu w wyroku zeznań świadków Marii B., Ireny B., Juliana J. i Marii M. co do zachowania się synów oskarżonego wobec niego, którzy go bili i zamknęli raz w stajni; uwzględnienie tych zeznań może doprowadzić do wniosku, że oskarżony działał w stanie silnego wzruszenia, które rosło i potęgowało się w miarę zajść i pogarszającej się atmosfery domowej;2) błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez ustalenie, że oskarżony nie działał w stanie silnego wzruszenia i że maltretował swą rodzinę.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Rewizja oskarżonego Kazimierza K. nie jest zasadna, albowiem ustalenia dokonane w wyroku Sądu Wojewódzkiego należy uznać za prawidłowe, a zastosowaną kwalifikację czynu przypisanego oskarżonemu - za trafną. Sąd Wojewódzki wyczerpująco zanalizował materiał dowodowy dostarczony przez przewód sądowy, poddając go wnikliwej i obiektywnej ocenie, jak również ustalony w wyroku przebieg zdarzeń, sposób działania oskarżonego, stosunki w rodzinie oskarżonego, a w szczególności stosunek oskarżonego do żony i do synów. Postępowanie synów - zwłaszcza zabitego Romana K. w stosunku do oskarżonego - znajduje pełne oparcie w materiale dowodowym w postaci wyjaśnień oskarżonego ze śledztwa, zeznań powołanych w wyroku świadków, ilustrujących obszernie postępowanie oskarżonego, danych dokumentarnych w postaci protokołu otwarcia zwłok zabitego Romana K. i opinii biegłego oraz akt sprawy o skierowanie oskarżonego na przymusowe leczenie odwykowo-przeciwalkoholowe.Ocenę wyjaśnień oskarżonego Sąd Wojewódzki przekonywająco uzasadnił, nie ma więc żadnych podstaw do tego, aby kwestionować stanowisko tego Sądu, a mianowicie że pierwotne wyjaśnienia oskarżonego złożone w śledztwie były zgodne z rzeczywistym przebiegiem zdarzenia.W związku z tym należy uznać za chybiony zarzut rewizji naruszenia wskazanych w rewizji przepisów procesowych przez ustalenie, że oskarżony umyślnie, w złości zadał synowi pchnięcie nożem w pierś, i odrzucenie możliwości przypadkowego "nadziania się" Romana K. na nóż trzymany w ręku przez oskarżonego.Za trafnością powyższego ustalenia - obok przesłanek przyjętych przez Sąd Wojewódzki - przemawiają również wyniki otwarcia zwłok i opinia lekarza-biegłego, z których wynika, że cios zadany przez oskarżonego spowodował ranę kłutą drążącą na 13 cm w głąb klatki piersiowej o przebiegu poziomym.W świetle zeznań powołanych w wyroku świadków sylwetka moralna oskarżonego jako ojca rodziny i obywatela rysuje się wysoce ujemnie, a liczne fakty opisywane przez świadków dobitnie przemawiają za tym, że to wyłącznie oskarżony swym postępowaniem spowodował rozkład pożycia z żoną i ostry antagonizm w stosunkach ze starszymi swymi synami, którzy byli zmuszeni do czynnego występowania przeciw oskarżonemu w obronie matki i obronie własnej.Na tle tych okoliczności i faktów nie można też ocenić działania oskarżonego inaczej niż jako działania podjętego pod wpływem alkoholu i nienawiści do syna Romana.Słusznie natomiast podnosi rewizja, że Sąd Wojewódzki nie omówił zeznań świadków Marii B., Ireny B. i Juliana J. oraz częściowo Jana B. i Marii M. Uchybienie to nie mogło jednak mieć żadnego wpływu na treść wyroku, ponieważ zeznania tych świadków nie dają podstawy do wniosków odmiennych od tych, jakie przyjęto w zaskarżonym wyroku.Otóż z zeznań świadków Marii B., matki oskarżonego, Ireny B., siostry oskarżonego, i Juliana J. wynika, że widzieli kiedyś oskarżonego bardzo pobitego i że wówczas twierdził on, iż został pobity przez synów. Fakt ten nie daje podstawy do przyjęcia, że oskarżony był napastowany przez rodzinę, skoro 18 świadków, przeważnie spośród aktualnych i dawnych sąsiadów oskarżonego i jego rodziny, kategorycznie zeznało, że oskarżony był pijakiem i awanturnikiem, groził żonie i dzieciom zabójstwem oraz stałe ich bił, natomiast o żonie i dzieciach wyrażali się bardzo pochlebnie podkreślając, że chłopcy byli bardzo grzeczni i spokojni.Charakterystyczne jest zeznanie syna oskarżonego, Ryszarda K., że "tato byłby dobrym człowiekiem, gdyby nie pił. Pił zawsze jak miał pieniądze; jak nie miał pieniędzy, to był złoty człowiek". Z dalszych zeznań tego świadka wynika, że po pijanemu ojciec groził im zabójstwem, bił ich, a oni, w obronie przed ojcem, też go nieraz uderzyli.Co się zaś tyczy świadków Marii M. i Jana B., to zeznania ich - wbrew wywodom rewizji - poważnie obciążają oskarżonego. Świadek Jan B. zeznał, że oskarżony był nałogowym alkoholikiem, brutalem, źle odnosił się do żony i groził, że syna zabije, a świadek Maria M. zeznała, że stale słyszała kłótnie i awantury w domu oskarżonego, a raz słyszała nawet bardzo znamienną wypowiedź syna oskarżonego do swego ojca: "Gdybyś był naprawdę moim ojcem, to całowałbym ci ręce, ale ty jesteś chuliganem".Nie jest wreszcie słuszny zarzut rewizji, jakoby oskarżony działał pod wpływem silnego wzruszenia, co miałoby uzasadniać przyjęcie kwalifikacji prawnej z art. 225 § 2 k.k.Pomijając już to, że z materiału dowodowego nie wynika bynajmniej, jakoby oskarżony dopuścił się zabójstwa pod wpływem silnego wzruszenia, należy zauważyć, że działanie podjęte pod wpływem alkoholu nie daje podstawy do przyjęcia uprzywilejowanej kwalifikacji prawnej z art. 225 § 2 k.k. Skoro bowiem umyślne wprawienie się w stan zakłócenia czynności psychicznej po to, by dokonać przestępstwa, wyłącza możliwość stosowania art. 17 § 1 k.k. i skoro ograniczenie zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem w znacznym stopniu, jeżeli jest skutkiem odurzenia wynikającego z winy sprawcy, wyłącza możliwość stosowania art. 18 § 1 k.k., to również i silne wzruszenie wywołane zawinionym wprawieniem się w stan nietrzeźwości powinno wyłączać możliwość stosowania uprzywilejowanej kwalifikacji z art. 225 § 2 k.k. Przyjęcie odmiennego rozwiązania prowadziłoby do sytuacji niedopuszczalnej z punktu widzenia prawidłowej wykładni i zasady słuszności, a mianowicie takiej, że przy znacznym ograniczeniu zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swym postępowaniem w wyniku zawinionego upojenia alkoholem sprawca nie korzystałby z żadnego uprzywilejowania wobec wyłączenia możliwości stosowania art. 18 § 1 k.k., natomiast przy mniejszym ograniczeniu tej zdolności w wyniku zawinionego upojenia alkoholem sprawca miałby korzystać z uprzywilejowanej kwalifikacji z art. 225 § 2 k.k. Przeciwko takiemu rozwiązaniu przemawia nadto tendencja wyrażona przez ustawodawcę w ustawie z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu.Biorąc pod uwagę, że oskarżony dopuścił się przypisanej mu zbrodni pod wpływem alkoholu i nienawiści, jaką żywił do swego syna, oraz biorąc nadto pod uwagę bardzo złą opinię oskarżonego i jego cyniczne zachowanie się po dokonanej zbrodni (o czym świadczy m.in. jego wypowiedź, że "zrobił remanent w domu"), Sąd Najwyższy - podzielając w pełni stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do konieczności trwałej eliminacji oskarżonego ze społeczeństwa - zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.