II KR 52/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Zembaty.Sędziowie.: Z. Kubec (sprawozdawca), Z. Nyczaj.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Szydłowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Krzysztofa B., oskarżonego z art. 225 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach w Wydziale Karnym w Częstochowie z dnia 24 stycznia 1967 r., na podstawie art. 375 k.p.k.utrzymał zaskarżony wyrok w mocy z tą zmianą, że okres tymczasowego aresztowania zaliczył od dnia 28 października 1966 r. (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach Wydział VIII Karny w Częstochowie z dnia 24 stycznia 1967 r. Krzysztof B. został skazany na podstawie art. 225 § 1 k.k. na karę 15 lat więzienia za to, że w dniu 28 października 1966 r. w B., w zamiarze pozbawienia życia Czesława S., kopał go i uderzył kilkanaście razy kamieniem, nożem i siekierą w głowę, powodując rozległe zmiany urazowe sklepienia podstawy czaszki oraz kości twarzy, co spowodowało zmiany urazowe mózgu połączone z krwotokiem do wszystkich komór mózgowych, w następstwie czego Czesław S. zmarł.Wyrok ten zaskarżył rewizją obrońca oskarżonego, wnosząc bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku, uznanie oskarżonego Krzysztofa B. za winnego popełnienia zbrodni z art. 225 § 2 k.k. i wymierzenie mu kary w ramach sankcji przewidzianej w treści tego przepisu, bądź też o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania w innym składzie sądu.W rewizji zarzuca się błędną ocenę okoliczności faktycznych przez przyjęcie - wbrew dowodom - że oskarżony nie działał pod wpływem silnego wzruszenia, oraz przez uznanie, że stan upojenia alkoholowego wyłącza możliwość przyjęcia kwalifikacji prawnej z art. 225 § 2 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Pogląd Sądu Wojewódzkiego, jakoby stan upojenia alkoholowego wyłączał możliwość przyjęcia kwalifikacji prawnej z art. 225 § 2 k.k., jest błędny. Mimo spożycia alkoholu sprawca może korzystać z uprzywilejowanej kwalifikacji prawnej z art. 225 § 2 k.k., jeżeli dopuścił się zabójstwa pod wpływem silnego wzruszenia wywołanego nie alkoholem, lecz inną przyczyną.Ale w sprawie niniejszej sytuacja taka nie zachodzi, ponieważ - jak to wynika z materiału dowodowego - oskarżony dopuścił się przypisanej mu zbrodni pod wpływem silnego wzburzenia wywołanego właśnie spożyciem nadmiernych ilości alkoholu, a nie - jak sugeruje obrońca - pod wpływem narastającego silnego wzruszenia wywołanego tym, że Czesław S. źle traktował swoją matkę i oskarżonego, którego zmuszał do opuszczenia domu swej babki.Ta teza obrony jest sprzeczna z wyjaśnieniami samego oskarżonego, który wprawdzie twierdził, iż babcia żaliła się, że syn dokucza jej i bije i że wuj "miał do mnie nieuzasadnione pretensje po pijanemu, kazał mi się wynosić", ale jednocześnie wyraźnie oświadczył, że "oprócz tych wymówek żyliśmy zawsze w zgodzie". Z dalszych wyjaśnień oskarżonego wynika, że wuj często przychodził do niego porozmawiać i że często, nieraz 2 razy w tygodniu, pili wódkę. W dniu krytycznym pili wspólnie wódkę, piwo, wino i denaturat od 7 rano przez cały dzień, w domu, na polu, w drodze i w mieście. Oskarżony przyznaje, że byli pijani. Twierdzi, że sprzeczka powstała dopiero po południu, gdy zwrócił wujowi uwagę, że źle naprawia lejce, i później, gdy wuj zaczął ubliżać babce, którą wieźli wozem. Ale jadąca razem z nimi wozem, świadek Anna N. zaprzeczyła temu, by na wozie miała miejsce kłótnia. Dopiero po tej sprzeczce przy naprawianiu lejc, wuj kazał się oskarżonemu wynosić, a nawet usiłował go uderzyć siekierą. Dalszy jednak przebieg zajścia - jak to wynika z zeznań S., K. i innych świadków - polegał na długotrwałym biciu Czesława S. Oskarżony bił początkowo kamieniem, później nożem i siekierą, wreszcie kopał leżącego. Po dokonaniu tej zbrodni oskarżony nadal zamierzał pić wódkę, a babkę poprosił o jedzenie, bo - jak powiedział wtedy - "mnie się bardzo chciało jeść".Przebieg zajścia, w dużej mierze przedstawiony przez samego oskarżonego, wskazuje na to, że przyczyną silnego wzburzenia, które doprowadziło do bestialskiego zmasakrowania wuja, było nadużycie przez oskarżonego alkoholu. Skoro zaś wzburzenie oskarżonego wywołane zostało zawinionym wprawieniem się w stan nietrzeźwości, to tym samym wyłączona została możliwość zastosowania uprzywilejowanej kwalifikacji prawnej z art. 225 § 2 k.k. (por. wyrok SN z dnia 9 sierpnia 1965 r. II KR 161/65 OSNKW, zesz. 12 z 1965 r., poz. 145).Biorąc pod uwagę działanie pod wpływem alkoholu, co stanowi ustawową okoliczność obciążającą, oraz przejawioną wyjątkową brutalność, pastwienie się nad leżącym i broczącym w krwi wujem, grożenie nożem osobom usiłującym przeszkodzić dalszemu masakrowaniu ofiary i cyniczne zachowanie się po dokonaniu zbrodni, Sąd Najwyższy - mimo młodego wieku oskarżonego - nie uznał kary 15 lat więzienia za surową w stopniu aż rażącym, zwłaszcza wobec nagminnego szerzenia się tego rodzaju zbrodni popełnianych w stanie nietrzeźwości przez młodocianych.Z tych względów Sąd Najwyższy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, korygując jedynie na korzyść oskarżonego wadliwie zaliczony okres tymczasowego aresztowania.