II KRn 1088/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Anny G., osk. z art. 255 § 1 k.k. po rozpoznaniu założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Stalinogrodzie z dnia 28 lipca 1955 r. na podstawie art. 375, 394-396, 400, 384 pkt 2 i 3, 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Częstochowie z dnia 4 kwietnia 1955 r. skazana została Anna G. z art. 255 § 1 k.k. dwukrotnie po 2 miesiące aresztu i po 150 zł grzywny za to, że publicznie w sklepie rzeźniczym w C. w obecności innych osób pomówiła Leona K. o takie postępowanie, które może go poniżyć w opinii publicznej, a mianowicie o napad na jej mieszkanie w czasie okupacji, a nadto, że ten sam zarzut powtórzyła publicznie na zebraniu przedwyborczym.Jako karę łączną wymierzono oskarżonej trzy miesiące aresztu i sto pięćdziesiąt złotych grzywny.Rozpoznając sprawę wskutek rewizji oskarżonej, Sąd Wojewódzki w Stalinogrodzie wyrokiem z dnia 28.7.1955 r. uniewinnił oskarżoną Annę G. z powyższego zarzutu.Od wyroku tego założył rewizję nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego.Rewizja nadzwyczajna, oparta na przepisie art. 371 pkt 1 i 3 k.p.k., zarzuca:1)obrazę prawa materialnego, polegającą na błędnym poglądzie prawnym, jakoby prawo krytyki uchylało bezprawność pomówienia o czyny, które mogą poniżyć w opinii publicznej w każdym przypadku, a więc nawet wówczas, gdy pomówienie ma czysto prywatny charakter,2)błędne podciągnięcie takiego pomówienia pod pojęcie obowiązującej w ustroju socjalistycznym zasady krytyki, zwalniającej od odpowiedzialności wówczas, gdy krytykujący nie działa w złej wierze.W konkluzji rewizja zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Uniewinniając oskarżoną Sąd Wojewódzki wyszedł z założenia, iż skoro oskarżona dwukrotnie - raz jeden w sklepie rzeźniczym, a następnie na zebraniu przedwyborczym do Rad Narodowych - wyraziła się pod adresem oskarżonego, iż w czasie okupacji chodził na napady, dokonał napadu na jej dom i nazwała go bandytą, a nie ma podstaw do uznania, by działała w złej wierze, to nie odpowiada za zniewagę ze względu na obowiązującą w ustroju socjalistycznym zasadę krytyki.Jeżeli motywy te można by uznać ewentualnie za słuszne co do zarzutu uczynionego oskarżycielowi prywatnemu na zebraniu przedwyborczym, to w żadnym razie nie mogą one ekskulpować oskarżonej w stosunku do wcześniejszego pomówienia podczas sprzeczki w sklepie pomiędzy oskarżycielem prywatnym a oskarżoną. Oskarżona nie wykonywała tutaj prawa krytyki i nie kierowała się interesem publicznym i dobrem społecznym.Prawo krytyki nie może przerodzić się w szykanę do czego doprowadzić by musiało pomawianie pokrzywdzonego o czyny nie popełnione przy każdym spotkaniu, bez rzeczywistej potrzeby i bez zamiaru chronienia interesu publicznego.Pewnego rodzaju, uwarunkowany dobrą wiarą sprawcy immunitet osób wykonujących prawo krytyki, powinien być stosowany ściśle do krytyki podjętej w interesie społecznym, a więc w prasie, na zebraniach, w zażaleniach do władz itp., a nie do sprzeczek o charakterze osobistym.Ponieważ Sąd Wojewódzki rozpoznał sprawę pod wpływem błędnego zapatrywania prawnego i do krytyki zaliczył pomówienie i obelgi podczas sprzeczki, nie mające z krytyką nic wspólnego, zachodzi potrzeba uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Z tych zasad orzeczono jak w sentencji.