II KRn 52/54

PostanowienieIzba Cywilna1954-01-27

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy koszty przypadające od skazanego na rzecz oskarżyciela prywatnego podlegają darowaniu na mocy ustawy o amnestii z dnia 22 listopada 1952 r. w przypadku, gdy zostały ustalone po wydaniu postanowienia o darowaniu nieściągniętych kosztów sądowych?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że postanowienia ustalające wysokość kosztów przypadających od oskarżonej na rzecz oskarżycielki prywatnej zostały wydane z obrazą art. 3 ustawy z dnia 22 listopada 1952 r. o amnestii. Ustawa ta przewiduje darowanie nie tylko orzeczonych kar zasadniczych, ale również nieściągniętych kosztów i nawiązek, jeśli przestępstwo jest objęte amnestią. Niesłuszne ściągnięcie tych kosztów stanowiłoby krzywdę dla oskarżonej.
Stan faktyczny
Sąd Powiatowy w Radomsku pierwotnie darował oskarżonej Bronisławie B. karę grzywny oraz nieściągnięte koszty sądowe. Następnie, postanowieniem z dnia 22 maja 1953 r., ten sam sąd ustalił wysokość kosztów przypadających od oskarżonej na rzecz oskarżycielki prywatnej Stefanii P. na kwotę 444 zł. Sąd Wojewódzki w Łodzi utrzymał to postanowienie w mocy. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając obrazę ustawy o amnestii.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienia Sądu Powiatowego w Radomsku i Sądu Wojewódzkiego w Łodzi.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Bronisławy B., osk. z art. 256 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej od postanowienia Sądu Powiatowego w Radomsku z dnia 22 maja 1953 r. oraz od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 25 sierpnia 1953 r. uchylił wyżej wymienione postanowienia.Uzasadnienie faktyczneRewizja nadzwyczajna Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego w Radomsku z dnia 22 maja 1953 r. ustalającego wysokość kosztów przypadających od oskarżonej Bronisławy B. skazanej z art. 256 k.k. na rzecz oskarżycielki prywatnej Stefanii P. oraz od prawomocnego postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 25 sierpnia 1953 r. utrzymującego w mocy powyższe postanowienie zarzuca w oparciu o przepis art. 371 pkt 1 k.p.k. obrazę art. 3 ustawy z dn. 22.XI.1952 r. o amnestii przez ustalenie kosztów przypadających od oskarżonej Bronisławy B. na rzecz Stefanii P., jakkolwiek koszty te w myśl wskazanego przepisu powinny być darowane.Rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie zaskarżonych postanowień i utrzymanie w mocy postanowienia Sądu Powiatowego w Radomsku z dnia 16 lutego 1953 r. darowującego oskarżonej Bronisławie B. nie ściągnięte koszty sądowe.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Postanowieniem z dnia 16 lutego 1953 r. Sąd Powiatowy w Radomsku darował oskarżonej Bronisławie B. orzeczoną prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1952 r. karę grzywny w wysokości 50 zł oraz zasądzone od niej a nie ściągnięte koszty sądowe.Natomiast postanowieniem z dnia 22 maja 1953 r. tenże Sąd ustalił wysokość kosztów przypadających od oskarżonej Bronisławy B. na rzecz oskarżycielki prywatnej Stefanii P. na sumę 444 zł.Sąd Wojewódzki w Łodzi po rozpoznaniu zażalenia oskarżonej utrzymał w mocy powyższe postanowienie.Należy stwierdzić, że postanowienie Sądu Powiatowego z dnia 22 maja 1953 r. oraz utrzymujące je w mocy postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 25 sierpnia 1953 r. zapadły z obrazą art. 3 ustawy z dn. 22.XI.1953 r. o amnestii.W myśl art. 3 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy "w przypadkach określonych w art. 2... kary w całości lub w części nie wykonane oraz nie ściągnięte koszty i nawiązki darowuje się". Ponieważ oskarżona Bronisława B. skazana została na podstawie art. 256 k.k., czyli za przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności do jednego roku, zatem istniały wszelkie przesłanki po temu, by przepis powyższy zastosować w niniejszej sprawie, co też Sąd Powiatowy uczynił w pierwszym postanowieniu z dnia 16 lutego 1953 r.Przepis art. 3 ustawy z dn. 22.XI.1952 r. o amnestii (Dz. U Nr 46, poz. 309) przewiduje pewną uprzywilejowaną formę amnestii, w której obok darowania orzeczonych kar zasadniczych występuje również darowanie nie ściągniętych kosztów postępowania sądowego. Przepis ten ma na celu uregulowanie tych wszystkich przypadków, kiedy nie można zastosować abolicji w ścisłym znaczeniu tego słowa, jakkolwiek zachodzą po temu warunki, jedynie dlatego, że wyrok już zapadł, kara została orzeczona i wobec tego postępowania nie można umorzyć, a jedynie darować orzeczoną karę i nie ściągnięte koszty.Specjalny rodzaj amnestii przewidziany w art. 3 ustawy o amnestii tym różni się od amnestii przewidzianej w art. 4 tejże ustawy, że w pierwszym przypadku darowuje się nie tylko orzeczone kary zasadnicze, lecz również nie ściągnięte koszty i nawiązki, natomiast w drugim przypadku darowuje się jedynie orzeczone kary zasadnicze.W świetle powyższych wywodów stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienia zapadły z obrazą przepisów prawa materialnego i z tych względów należy je uchylić. Zważyć przy tym trzeba, że niesłuszne ściągnięcie kwoty 444 zł tytułem kosztów sądowych byłoby dla oskarżonej, która jest robotnicą i ma dwoje dzieci, dużą krzywdą.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 256 KKart. 371 pkt 1 KPKart. 3art. 3 ust. 1art. 2art. 4

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 28.07.2026.