III KO 34/55

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Witolda M., oskarżonego z art. 286 § 3 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora postanowił przedstawioną przez zwykły skład Sądu Najwyższego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy zawarty w art. 3 pkt 1 zdanie drugie ustawy z dnia 22 listopada 1952 r. o amnestii przepis o tym, że "nieściągnięte koszty i nawiązki darowuje się" - odnosi się tylko do przypadku darowania kary za przestępstwo podlegające abolicji, czy też także do przypadku umorzenia postępowania z mocy amnestii po uchyleniu prawomocnego wyroku?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneArt. 3 ust. 1 ustawy z dnia 22 listopada 1952 r. o amnestii zawiera w zdaniu pierwszym nakaz stosowania abolicji w ścisłym tego słowa znaczeniu ("postępowania nie wszczyna się, a wszczęte postępowanie podlega umorzeniu"), w drugim zaś zdaniu (od słowa "kary") przepis o charakterze amnestyjnym, odnoszący się do sytuacji, kiedy kara oraz ewentualne koszty i nawiązki zostały już prawomocnie orzeczone. W tym ostatnim przypadku darowuje się karę w całości (gdy w ogóle nie była wykonywana) lub w niewykonanej części oraz darowuje się koszty i nawiązki, o ile nie zostały ściągnięte. Stosowanie przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 22 listopada 1952 r. do określonych w tym przepisie czynów już prawomocnie osądzonych nie wymaga bynajmniej obalenia prawomocnego wyroku w drodze założenia rewizji nadzwyczajnej.Założenie, rewizji nadzwyczajnej w sprawach o przestępstwa, określone w art. 2 ustawy o amnestii z 1952 r., nie może przeto być uzasadnione treścią art. 2 i 3 tej ustawy, lecz uchybieniami przewidzianymi w art. 371 k.p.k., które mogą skutkować uchylenie wyroku.Uchylenie wyroku prawomocnego wskutek rewizji nadzwyczajnej z przyczyn wskazanych w art. 371 k.p.k. i następne umorzenie postępowania na mocy art. 2 i 3 ustawy o amnestii z 1952 r. pociąga za sobą inne rozwiązanie w odniesieniu do ściągniętych uprzednio kosztów i nawiązek, aniżeli ma to miejsce w przypadku zastosowania art. 3 ust. 1, zdanie końcowe ustawy - bez uprzedniego uchylenia wyroku, którą to sytuację ma na uwadze ten ostatni przepis ustawy.Uchylenie wyroku w całości jest równoznaczne z jego unicestwieniem zarówno w części merytorycznej, jak i w części zawierającej orzeczenie o kosztach i nawiązkach. Skoro więc po ściągnięciu kosztów i ewentualnych nawiązek wyrok uchylono i postępowanie umorzono, należy przyjąć, iż brak było ważnej podstawy do ściągnięcia kosztów i nawiązek, wobec czego sumy już ściągnięte w oparciu o uchylony następnie wyrok podlegają zwrotowi.Za rozwiązaniem takim przemawia wzgląd, że obywatel nie powinien ponosić obciążeń finansowych wynikających z wyroku karnego, który, jako wadliwy, został w następstwie uchylony, a nadto zasada wyrażona w art. 442 lit. c k.p.k., według której w razie umorzenia postępowania koszty postępowania w sprawach z oskarżenia publicznego ponosi Skarb Państwa, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 443 lit. h k.p.k.