II PR 123/65

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Hurtu Artykułami Gospodarstwa Domowego "Arged" w Katowicach, z siedzibą w Chorzowie, przeciwko Arkadiuszowi Z. i Marianowi S. o odszkodowanie, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 27 listopada 1964 r., rewizją oddalił.Uzasadnienie faktycznePo ograniczeniu pierwotnego żądania WPHAGD "Arged" w Katowicach wystąpiło z żądaniem solidarnego zasądzenia od Arkadiusza Z. i Mariana S. kwoty 224.962,32 zł na wyrównanie szkody wynikłej z dopuszczenia przez pozwanych do uszkodzenia względnie zdewastowania 1.276 sztuk radioodbiorników.Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 27.XI.1964 r. powództwo oddalił przyjąwszy, że uległo ono skutkom prekluzji przewidzianej w art. 473 k.z. Pozwany Arkadiusz Z. bowiem zwolniony został z pracy z dniem 31.I.1959 r., zaś Marian S. z dniem 24.VII.1959 r., pozew natomiast wpłynął do Sądu w dniu 1.X.1960 r.Wprawdzie wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 17 czerwca 1960 r. Arkadiusz Z. z mocy art. 286 § 1 k.k. skazany został za to, że w czasie od 5.XII.1957 r. do 29.IX.1958 r. jako magazynier magazynu nr XII punktu sprzedaży nr 1 Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Hurtu Artykułami Gospodarstwa Domowego "Arged" w Katowicach wbrew swoim obowiązkom służbowym, przez przechowywanie powierzonych mu towarów w nieodpowiednich pomieszczeniach, w warunkach pod działaniem wilgoci i opadów atmosferycznych oraz składowanie ich w nieodpowiedni sposób, chodzenie po nich, nieprowadzenie właściwej dokumentacji magazynowej i nieewidencjonowanie ich wymiany, rodzaju uszkodzeń, dokompletowanie radioodbiorników i magnetofonów, magazynowanie towarów w pomieszczeniach i miejscach nie zabezpieczonych przed kradzieżami, przyjmowanie i wydawanie ich bez sporządzania odpowiednich dokumentów magazynowych, dokonywanie transakcji z osobami prywatnymi bezpośrednio z magazynu oraz przekazanie Marianowi S. magazynu na podstawie niewłaściwie prowadzonej inwentaryzacji zdawczo-odbiorczej uniemożliwiającej rozliczenie - doprowadził do powstania niedoboru towarowego w kwocie 282.222,50 zł oraz do zniszczeń i uszkodzeń artykułów radiotechnicznych na kwotę około 200.000 zł na szkodę tegoż Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa "Arged".Chodzi tu jednak o zaniedbania obowiązków wynikających z umowy o pracę, częściowo zaś szkoda powstała z winy samej powódki. Poza tym na wystąpienie szkody złożył się cały szereg przyczyn, a przede wszystkim długie magazynowanie sprzętu w mokrych magazynach, część sprzętu znajdowała się na wolnym powietrzu w miejscu jedynie ogrodzonym siatką i pokrytym dachem. Aparaty częściowo były uszkodzone w transporcie wewnętrznym i zewnętrznym, wiele aparatów było bez opakowań, cześć odbiorników uszkodzonych pochodziło z wymiany na skutek reklamacji klientów. Na sumy niedoborów miały wpływ także różnice cennikowe, powstałe w związku z długim magazynowaniem i utratą w związku z tym wartości, gdyż na rynku pojawiły się nowocześniejsze radioodbiorniki.Przedstawione dowody nie dają podstawy do ustalenia, by szkoda powstała na skutek niedozwolonego czynu pozwanych.W rewizji opartej na zarzucie naruszenia przepisów art. 473 k.z. i 239 k.z. oraz art. 7 § 1 k.p.c. strona powodowa domagała się uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W uzasadnieniu uchwały Całej Izby Cywilnej z dnia 26.X.1956 r., sygn. akt I CO 31/56, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepis art. 134 k.z. obejmuje tylko te czyny zawinione, które wywołują szkodą poza wiążącym poszkodowanego i osobę, która wyrządziła szkodę, stosunkiem prawnym, a więc że odpowiedzialność pozaumowna z art. 134 k.z. ma miejsce wtedy, gdy wyrządzający szkodę naruszył nakaz lub zakaz obowiązujący go niezależnie od stosunku prawnego wynikającego z umowy. Innymi słowy, chodzić musi o takie sytuacje faktyczne, w świetle których zawinione zachowanie się pracownika, powodujące szkodę, uzasadniałoby jego cywilną odpowiedzialność za skutki wywołanego przezeń zdarzenia również wtedy, gdyby nie był związany z poszkodowaną stosunkiem pracy lub jakimkolwiek innym stosunkiem umownym.W razie wyeliminowania założenia, że pozwani z mocy umów sprawowali w okresie powstania szkody funkcje magazynierów, nie obciążałoby ich powinności zapobieganie możliwości psucia się sprzętu na skutek przechowywania go w nieodpowiednich warunkach. Podobnie nie spoczywałby na pozwanych obowiązek prowadzenia właściwej dokumentacji magazynowej, m.in. w zakresie ewidencjonowania wymiany części, rodzaju uszkodzeń, pobierania z aparatów części zamiennych w celu zaspokojenia pretensji reklamacyjnych nabywców odbiorników i wydania klientom nowych odbiorników w miejsce reklamowanych jako uszkodzone.To samo dotyczy przypisanego pozwanym w postępowaniu karnym zarzutu, że składali towar w pomieszczeniach i miejscach niedostatecznie zabezpieczonych przed ewentualnością zaboru rzeczy ze strony osób trzecich.Przytoczone zatem działanie i zaniechanie przypisane pozwanym w sentencji prawomocnego wyroku Sądu Karnego, skazującego ich za przestępstwo przewidziane w art. 286 § 1 k.k. nie wypełniają istoty czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 134 k.z. i nie uzasadniają tym samym sugerowanego przez stronę skarżącą poglądu, że w przedmiocie szkody powstałej z uszkodzenia dużej liczby, radioodbiorników składowanych w warunkach nie chroniących przed wilgocią i opadami atmosferycznymi, lub zdekompletowanych przez pobranie części na zaspokojenie roszczeń reklamacyjnych, istnieją podstawy do kontynuowania pozaumownej odpowiedzialności każdego z pozwanych, byłych magazynierów.Poważniejszą w tym względzie wymowę posiadałoby wskazanie przez rewidującego na ten fragment sentencji wyroku Sądu Karnego, w którym stwierdza się, że pozwani "dokonywali transakcji z osobami prywatnymi bezpośrednio z magazynu". Tu bowiem mogłaby wchodzić w rachubę ewentualność nieuczciwych manipulacji ze szkodą zatrudniającego przedsiębiorstwa, co w wypadku potwierdzenia się czyniłoby pozwanych odpowiedzialnymi za wynikłą stąd szkodę, niezależnie od prekluzji roszczenia związanego z wygasłym stosunkiem pracy.Jednakże sprzedaż rzeczy wprost z magazynu odnosiła się nie do radioodbiorników, a pralek, żelazek z termoregulatorem i innego sprzętu bardziej podówczas atrakcyjnego niż zalegające składy radioodbiorniki, jak np. lodówki i odkurzacze.Co się zaś tyczy wymiany w magazynie zakupionego gdzie indziej przez Janinę K. aparatu radiowego na radioodbiornik w innym kolorze, to brak jest dostatecznie przekonywających dowodów, by z tej zabronionej czynności powstała dla przedsiębiorstwa szkoda.W sumie trzeba zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego, że na odcinku tej szkody, której wyrównania poszukuje się w sprawie, nie ma danych do oparcia odpowiedzialności pozwanych na gruncie pozaumownym. Odmienne zdanie powodowego przedsiębiorstwa nie posiada przekonywającego uzasadnienia.Już tylko marginesowo wypada, w ślad za trafnym spostrzeżeniem Sądu Karnego, zaznaczyć, że wobec wadliwości remanentu zdawczo-odbiorczego z września 1958 r., kiedy to zaniechano dokładnego, ilościowego i jakościowego oznaczenia uszkodzeń przy współudziale fachowca, nie da się aktualnie ustalić, w jakim ściśle okresie powstały uszkodzenia względnie zniszczenia sprzętu radiotechnicznego.Z tych przyczyn i na podstawie art. 383 k.p.c. Sąd Najwyższy rewizję oddalił.