II PR 13/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski. Sędziowie: J. Knap, T. Kasiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Konrada J., Alojzego D. i innych przeciwko Przedsiębiorstwu Budowlanemu w K. o zapłatę na skutek rewizji pozwanego Przedsiębiorstwa od wyroku Sądu Powiatowego w Koźlu z dnia 29 czerwca 1973 r. oraz przedstawienia przez Sąd Wojewódzki w Opolu zagadnienia prawnego, przejąwszy sprawę do rozpoznania, oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowodowie, jako pracownicy pozwanego Przedsiębiorstwa skierowani zostali w styczniu i lutym 1973 r. na szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, z oderwaniem od zajęć (pracy akordowej), trwające 48 godzin. Za okres szkolenia wypłacono im wynagrodzenie według stawek osobistego zaszeregowania, chociaż początkowo poinformowano ich, że otrzymają wynagrodzenie obliczone według zasad obowiązujących przy obliczaniu wynagrodzenia za czas urlopu. W ten sposób powstała różnica w zarobkach sięgająca kilkuset złotych dla każdego z powodów, której wyrównania dochodzą w niniejszym procesie.Sąd Powiatowy wydał wyrok wstępny, którym uznał roszczenie powodów za słuszne co do zasady.Sąd Powiatowy powołał się na analogiczne zastosowanie § 30 pkt 1 uchwały nr 239 Rady Ministrów w sprawie niektórych zasad prowadzenia i finansowania szkolenia lub doskonalenia zawodowego (M.P. z 1964 r. Nr 58, poz. 274). Przepis ten stanowi, że za udział w kursie przysługuje w okresie pierwszych 3 miesięcy wynagrodzenie obliczone jak za czas urlopu. Zdaniem Sądu Powiatowego, wobec nieunormowania wynagrodzenia za udział w szkoleniu z zakresu bhp przepis ten należy zastosować przez analogię.Pozwane Przedsiębiorstwo oparło rewizję na zarzucie obrazy prawa materialnego i na sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału.Sąd Wojewódzki, na skutek rewizji, na podstawie art. 391 k.p.c. postanowił przedstawić Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne, budzące poważne wątpliwości, następującej treści:"Jakie wynagrodzenie - wedle osobistego zaszeregowania czy średnia zarobków osiąganych w systemie akordowym - przysługuje pracownikom budownictwa, skierowanym na okresowe przeszkolenie z zakresu bhp, organizowane w czasie normalnych godzin pracy?"W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki był skłonny przychylić się do poglądu, iż powodom nie należy się wynagrodzenie akordowe, ponieważ szkolenie z zakresu bhp odbywa się przede wszystkim w interesie szkolonych i pracownik z reguły w czasie szkolenia nie zużywa tyle energii i wysiłku, ile przy pracy wykonywanej w systemie akordowym. Niezależnie od tego przepisy szczególne nie przewidują wypłaty wynagrodzenia za okres szkolenia według systemu akordowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, przejąwszy sprawę do rozpoznania, oddalił rewizję pozwanego Przedsiębiorstwa, kierując się następującymi przesłankami:Wbrew poglądowi obu Sądów, wynagrodzenie za udział w szkoleniu z zakresu bhp uregulowano w zarządzeniu nr 148 Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 1955 r. w sprawie zasad organizowania, prowadzenia i finansowania szkolenia kursowego w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy (M.P. Nr 60, poz. 725). Zarządzenie to pozostaje w mocy zgodnie z ust. 2 art. 51 przepisów końcowych ustawy z dnia 30 marca 1963 r. o bezpieczeństwie i higienie pracy. W § 1 zarządzenia przewidziano prowadzenie kursów szkoleniowych w zakresie bhp z oderwaniem od pracy, organizowanych w zasadzie bezpośrednio w zakładach produkcyjnych. Kursy te mogą trwać od 46 do 250 kursogodzin. Według § 4 cyt. zarządzenia do szkolenia kursowego stosuje się zasady zarządzenia nr 160 Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 lipca 1954 r. (M.P. Nr A-67, poz. 849), dotyczące m.in. wynagrodzenia pracowników odbywających szkolenie, a w szczególności jego § 18 ust. 3, przewidujący dla pracowników szkolonych na kursach trwających poniżej 400 godzin wynagrodzenie jak za czas urlopu.Wprawdzie powołana przez Sąd Powiatowy uchwała nr 239 Rady Ministrów z dnia 6 sierpnia 1964 r. w § 35 uchyliła "dotychczasowe przepisy w zakresie unormowanym uchwałą, a w szczególności zarządzenie nr 160", jednakże § 30 tej uchwały również przewiduje dla pracowników skierowanych na kursy wynagrodzenie "obliczone na zasadach obowiązujących przy wypłacie wynagrodzenia za czas urlopu" - a więc średnią zarobków osiąganych w systemie akordowym, a nie wynagrodzenie "wedle osobistego zaszeregowania", jak to sugerował Sąd Wojewódzki. Według § 2 ust. 1 uchwały dotyczy to kursów w granicach od 30 do 600 kursogodzin, a w tych granicach mieściło się szkolenie, w którym uczestniczyli powodowie.Za tego rodzaju stanowiskiem przemawia również - w świetle doktryny prawa pracy - zasada nieponoszenia przez pracownika ryzyka płacowego, której wyrazem jest w szczególności art. 456 § 2 k.z.Skierowanie pracownika na szkolenie w zakresie bhp z oderwaniem od pracy uprawnia tego pracownika - zgodnie z art. 456 § 2 k.z., niezależnie od szczegółowych unormowań o charakterze wykonawczym - przez okres szkolenia do żądania stosownego wynagrodzenia za czas, w którym byłby gotów do pracy, gdyby nie został przez zakład pracy skierowany do innych długotrwałych zajęć, odbywanych w ramach działalności tego zakładu.W świetle powyższych rozważań zawarty w rewizji zarzut naruszenia wymienionego wyżej przepisu oraz uchwały nr 239 okazał się nieuzasadniony.Z tych przyczyn, z mocy art. 387 k.p.c., rewizja podlegała oddaleniu.