II PR 189/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Morawski. Sędziowie: S. Białek (sprawozdawca), A. Filcek.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefy P. przeciwko Państwowym Gospodarstwom Rolnym w C. o odszkodowanie, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 5 września 1962 r., uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o rentę i orzekającej o kosztach i przekazał sprawę w tym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódka twierdziła, że z winy pozwanego Państwowego Gospodarstwa Rolnego, w którym była zatrudniona, uległa w sierpniu 1955 r. wypadkowi przy pracy, mianowicie spadła z wysokiej sterty zboża i doznała obrażeń, których następstwa uczyniły ją niezdolną do pracy. Na tej zasadzie domagała się zasądzenia od pozwanego odszkodowania, mianowicie zadośćuczynienia w kwocie 30.000 zł i renty.Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, zarzucając brak związku przyczynowego między upadkiem powódki ze sterty (czemu nie przeczył) a obecnym stanem jej zdrowia, a nadto 3-letnie przedawnienie.Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powódki 10.000 zł z prawnymi odsetkami, a poza tym powództwo oddalił i zniósł wzajemnie koszty procesu.Sąd ustalił, że powódka, sezonowa robotnica w pozwanym Państwowym Gospodarstwie Rolnym, spadła w sierpniu 1955 r. ze sterty zboża razem z czubem tej sterty i w wyniku upadku odczuwała ból w prawej nodze, która nawet spuchła. Powódka pracowała wprawdzie po wypadku nadal, ale miała nogę obandażowaną i kulała.Do wypadku doszło na skutek nieprzestrzegania w pozwanym Państwowym Gospodarstwie Rolnym przepisów o bezpieczeństwie pracy w gospodarstwach rolnych objętych rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych, Pracy i Opieki Społecznej oraz Rolnictwa z 9.III.1931 r. (Dz. U. poz. 320) oraz przepisów § 32 rozporządzenia Ministrów z 6.XI.1946 r. (Dz. U. poz. 344), w szczególności na skutek używania nieodpowiednich drabin (za krótkich), braku wszelkiego zabezpieczenia pracy wykonywanej w warunkach stosunkowo niebezpiecznych i braku odpowiedniego przeszkolenia powódki. Pozwany odpowiada zatem za szkodę z mocy art. 24 dekretu o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym. Za pozostające w normalnym związku przyczynowym z wypadkiem Sąd uznał jednak tylko uszkodzenie nogi i przyznał powódce zadośćuczynienie za odczuwane cierpienia w wysokości 15.000 zł. Z kwoty tej potrącił 5.000 zł wypłacone powódce przez pozwanego dobrowolnie, resztę zaś, tj. 10.000 zł, zasądził. Sąd nie uznał za uzasadniony zarzutu przedawnienia wychodząc, jak należy wnosić z uzasadnienia wyroku, z założenia, że od terminu, w którym powódka dowiedziała się o szkodzie, tj. o poważnych następstwach wypadku, nie upłynęło do chwili wniesienia pozwu lat 3 ani 10 lat od popełnienia czynu niedozwolonego, którego następstwem był wypadek powódki i szkoda.Żądanie zasądzenia renty Sąd oddalił, albowiem choroba powódki powodująca zupełną niezdolność do pracy nie pozostaje - według opinii biegłych lekarzy - w związku przyczynowym z uszkodzeniem doznanym w wypadku przy pracy u pozwanego.Rewizji powódki, która zaskarża wyrok w części oddalającej powództwo o rentę i orzekającej o kosztach, nie można odmówić słuszności.Uzasadniony jest w szczególności zarzut, że Sąd Wojewódzki nie miał na uwadze - z naruszeniem art. 157 § 2 k.z. - okoliczności, że zobowiązany do odszkodowania odpowiada równie za szkody spowodowane samoistną chorobą, jeżeli uszkodzenie ciała, które jest normalnym następstwem czynu niedozwolonego, tę samoistną chorobę wyzwoliło albo przyspieszyło jej rozwój. Odpowiedzialność ta ogranicza się w tych wypadkach jedynie do następstw, które przy normalnym rozwoju owej samoistnej choroby albo nie wystąpiłyby, albo wystąpiłyby z mniejszym nasileniem lub też nie tak wcześnie.Biegli lekarze w swej opinii nie tylko nie wyłączyli istnienia takich skutków urazu doznanego przez powódkę przy upadku ze sterty, ale nawet na możliwość takich następstw wskazali.Do uzasadnienia jednak roszczenia odszkodowawczego powódki z tego tytułu potrzebne jest ustalenie nie tylko samej możliwości, ale i przeważającego prawdopodobieństwa takich następstw zawinionego przez stronę pozwaną uszkodzenia ciała powódki, oraz skonkretyzowanie w granicach wyżej omówionych tych dalszych następstw wypadku przy pomocy biegłych lekarzy.Ponieważ Sąd Wojewódzki, wychodząc z błędnych założeń, nie wyjaśnił w tym zakresie sprawy, wyrok w zaskarżonej części podlega uchyleniu z mocy art. 384 w związku z art. 371 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.