II UKN 2/96

Wyrok z dnia 6 listopada 1996 r. II UKN 2/96 Jednorazowe odszkodowanie z tytuu wypadku przy pracy przysuguje pracownikowi w wysokoci okrelonej w obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, obowizujcym w dacie stwierdzenia uszczerbku na zdrowiu, a gdy zwizek zdarze z wypadkiem przy pracy ustali orzeczeniem sd, odszkodowanie powinno by okrelone wedug stawek obowizujcych w dacie wyro-kowania. Przewodniczcy SSN: Stefania Szymaska, Sdziowie: SN Jerzy Kuniar, SA Mieczysaw Bareja (sprawozdawca). Sd Najwyszy, przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka, po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 1996 r. sprawy z wniosku Stanisawa K. przeciwko [...] Klubowi Sportowemu P.-P.-W. w W.o odszkodowanie, na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwoci od wyroku Sdu Rejonowego-Sdu Pracy w Grójcu z dnia 19 czerwca 1995 r. [...] u c h y l i zaskarony wyrok w pkt. III, IV i V i w tym zakresie spraw przekaza Sdowi Rejonowemu-Sdowi Pracy w Grójcu do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Powód Stanisaw K. w pozwie z dnia 4 marca 1993 r. wnosi o zasdzenie na jego rzecz od [...] Klubu Sportowego P.-P.-W. w W. jednorazowego odszkodowania z tytuu 80% uszczerbku w stanie zdrowia, bdcego nastpstwem wypadku przy pracy, jakiemu uleg w dniu 17 stycznia 1992 r. oraz wynagrodzenia za prac za okres od 15 lipca do listopada 1992 r. Strona pozwana nie uznaa powództwa twierdzc, e powód w dniu 31 grudnia 1991 r. przesta by jej pracownikiem. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 1995 r. Sd Rejonowy-Sd Pracy w Grójcu [...] zasdzi kwot 9.728 z tytuem jednorazowego odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami od daty uprawomocnienia si orzeczenia oraz kwot 338,40 z tytuem wynagrodzenia za prac z ustawowymi odsetkami od dnia 15 kwietnia 1993 r. W pozos-taej czci powództwo oddali. Nadto zasdzi od pozwanego na rzecz powoda kwot 520 z tytuem zwrotu kosztów zastpstwa procesowego oraz nakaza pobra od pozwanego na rzecz Skarbu Pastwa 885,25 z tytuem zwrotu kosztów sdowych. Sd Rejonowy po przeprowadzeniu postpowania dowodowego ustali, e strony faktycznie czya w 1992 r. umowa o prac na czas okrelony oraz, e powód w dniu 17 stycznia 1992 r. uleg wypadkowi przy pracy, w nastpstwie którego dozna 80% uszczerbku na zdrowiu. Nadto ustali, e faktycznie istniejca umowa o prac na 1992 r. nie zostaa rozwizana oraz, e powód po odzyskaniu zdolnoci do pracy wiadczy nadal prac w okresie od 15 lipca do listopada 1992 r. Ustalajc wysoko odszkodowania Sd przyj do wyliczenia tego odszkodowania stawk 121,60 z za jeden procent stwierdzonego uszczerbku w stanie zdrowia, nie wskazujc podstawy prawnej tego ustalenia. Wyliczajc wysoko nalenego wynagro-dzenia za okres wiadczenia pracy, za podstaw przyj kwot ustalon przez zakad pracy do obliczania wysokoci zasiku chorobowego za miesic czerwiec 1992 r., to jest kwot 750.000 starych zotych. Wyrok w czci uwzgldniajcej powództwo zosta zaskarony wycznie przez stron pozwan. Rewizja powoda w czci oddalajcej powództwo zostaa odrzucona z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Sd Wojewódzki-Sd Pracy i Ubezpiecze Spoecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 21 listopada 1995 r. [...] rewizj strony pozwanej oddali. Od prawomocnego wyroku Sdu Rejonowego-Sdu Pracy w Grójcu w czci oddalajcej powództwo i dalszych rozstrzygni, wicych si z t czci wyroku, kasacj wniós Minister Sprawiedliwoci. Skarcy powoa si na przepis art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 czerwca 1996 r. o zmianie Kodeksu postpowania cywilnego, rozporzdze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej - Prawo upadociowe i Prawo o postpowaniu ukadowym, Kodeksu post-powania administracyjnego, ustawy o kosztach sdowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189), zarzucajc wyrokowi naruszenie art. 232 KPC oraz ' 1 i 5 rozporzdzenia Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 1988 r. w sprawie podwyszenia niektórych wiadcze z tytuu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 29, poz. 199 ze zm.), jak te obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6 czerwca 1995 r. w sprawie podwyszenia kwot jednorazowych odsz-kodowa z tytuu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (M.P. Nr 29, poz. 344) oraz art. 481 ' 1 KC. Minister Sprawiedliwoci zarzuci równie naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej, wskazujc, e wskutek oddalenia powództwa pracownik uzyska wy-nagrodzenie i odszkodowanie w niszej wysokoci ni nalene. Co do wysokoci zasdzonego wynagrodzenia podniós, e Sd Rejonowy, uwzgldniajc powództwo tylko czciowo, nie przeprowadzi w ogóle dowodów dotyczcych zasad ksztatowania si wynagrodzenia powoda w 1992 r., w ogóle pomijajc podstawy prawne, w oparciu o jakie to wynagrodzenie powinno byo by ustalone. Przyjta przez Sd Rejonowy wysoko wynagrodzenia w oparciu o podstaw wymiaru zasiku chorobowego za miesic czerwiec 1992 r. pozostaje w sprzecznoci z dowodami dotyczcymi kwot przekazanych stronie pozwanej przez jednostk nadrzdn na pokrycie wynagrodzenia powoda. Wskazujc niewyjanienie tak istotnych okolicznoci doty-czcych wysokoci wynagrodzenia, kasacja jednoczenie zarzuca bezpodstawne oddalenie powództwa o odsetki od zasdzonego wynagrodzenia - za okres poprzedzajcy dat 15 kwietnia 1993 r. Co do wysokoci ustalonego odszkodowania z tytuu uszczerbku na zdrowiu, bdcego nastpstwem wypadku przy pracy, kasacja powouje si na race naruszenie wyej wskazanych przepisów, po-legajce na zastosowaniu przy wyliczeniu wysokoci odszkodowania kwoty 121,60 z za jeden procent uszczerbku, gdy tymczasem w dacie orzekania przez Sd obowizywaa, zgodnie z obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6 czerwca 1995 r., stawka w wysokoci 156,10 z. W konsekwencji Minister Sprawiedliwoci wnosi o uchylenie wyroku w czci oddalajcej powództwo oraz w czci dotyczcej dodatkowych rozstrzygni w przedmiocie tak kosztów, jak wydatków i przekazanie sprawy Sdowi Rejonowemu-Sdowi Pracy w Grójcu do ponownego rozpoznania. Sd Najwyszy zway, co nastpuje: Wobec prawomocnoci wyroku Sdu Wojewódzkiego oddalajcego rewizj strony pozwanej, wice s ustalenia Sdu Rejonowego w przedmiocie istnienia pomidzy stronami umowy o prac od 1 stycznia do listopada 1992 r. oraz faktu, e powód uleg wypadkowi przy pracy. Dotyczy to równie stopnia procentowego uszczerbku na zdrowiu, bdcego nastpstwem wypadku przy pracy ustalonego na 80%. Stosownie do art. 39311 KPC, Sd Najwyszy wadny jest do rozpoznania sprawy wycznie w granicach kasacji. Z tej te przyczyny zarzuty obu stron wychodzce poza granice kasacji nie mog by przedmiotem rozwaa Sdu Najwyszego, ani te rozstrzygnicia w sprawie. Dotyczy to tak strony pozwanej, konsekwentnie nie uznajcej istnienia stosunku pracy pomidzy stronami w 1992 r., jak i dania powoda co do zasdzenia kwoty 1.200 z wynagrodzenia za prac z tytuu umowy zlecenia (danie wice si z zawarciem przez stron pozwan z innymi trenerami umów zlecenia od lipca 1992 r.). Wobec prawomocnoci orzecze wydanych w sprawie w czci uwzgldniajcej powództwo, wicy jest fakt, e powód wiadczy prac w okresie od 15 lipca do listopada 1992 r. w oparciu o umow o prac. Zarzuty kasacji dotyczce niewyjanienia przez Sd Rejonowy istotnych okolicznoci pozwalajcych na dokonanie ustalenia co do wysokoci wynagrodzenia za prac nalenego powodowi za okres od 15 lipca do listopada 1992 r. s w peni zasadne. Istotnie, [...] Okrgowy Zwizek Lekkoatletyki w R. przekaza stronie pozwanej kwot 9.500.000 starych zotych na wynagrodzenie powoda (825 tysicy starych zotych w stosunku miesicznym). Wynika to wprost z dokumentu [...], cho nie daje on podstaw do naliczenia wysokoci wynagrodzenia. Z akt osobowych powoda wynika, e w 1990 r. jego wynagrodzenie regulowane byo zarzdzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej Nr 65 z dnia 23 lipca 1990 r. Umowa o prac zawarta z powodem na 1991 r. (umowa z dnia 2 stycznia 1991 r.), zachowujca t sam kategori zaszeregowania co umowa z 1990 r. i zwikszajca dodatek staowy, nie zawieraa ju wskazania podstawy prawnej ustalenia wysokoci wynagrodzenia. Sd Rejonowy, uwzgldniajc powództwo w czci dotyczcej wynagrodzenia za prac, przyj stan faktyczny z czerwca 1992 r. w sytuacji, gdy pomidzy stronami ju istnia konflikt. Strona pozwana wypacia zasiek chorobowy, lecz nie uznaa istnienia stosunku pracy. W tych warunkach konieczne byo wyjanienie stanu prawnego doty-czcego ksztatowania si wynagrodzenia powoda i uwzgldnienie tego stanu przy wyliczeniu zasdzonego wynagrodzenia. Jeeli w 1992 r. uleg zmianie stan prawny w tym zakresie, zwizany ze zmian zasad finansowania dziaalnoci klubów sportowych, to kwestia ta powinna by wyjaniona, a nowe zasady ksztatowania wynagrodze mogyby mie zastosowanie do powoda, z uwzgldnieniem kategorii zaszeregowania i stau zatrudnienia. Z akt osobowych wynika, e wynagrodzenie wypacane byo pracownikom po przepracowaniu miesica, a zatem kade z wynagrodze nalenych powodowi powinno by wypacone w terminie przyjtym przez zakad pracy jako termin wypaty wynagrodzenia (art. 85 i 86 KP). Z tym terminem roszczenie o wynagrodzenie byo wymagalne, za z jego upywem pracodawca pozostawa w zwoce. Nie byo zatem w rozumieniu art. 481 ' 1 KC w zwizku z art. 300 KP podstaw do oddalenia dania zasdzenia ustawowych odsetek za okres od daty wymagalnoci wynagrodzenia, liczc za kady miesic do dnia 15 kwietnia 1993 r. Przyjta przez Sd Rejonowy data 15 kwietnia 1993 r. (data odpowiedzi na pozew) nie ma w ogóle zwizku z terminem wymagalnoci roszczenia o wynagrodzenie za prac. Uwzgldniajc powództwo w czci dotyczcej jednorazowego odszkodowania bez wskazania podstaw prawnych Sd Rejonowy zastosowa stawki jednorazowego odszkodowania okrelone w obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6 wrzenia 1994 r. (M.P. Nr 50, poz. 427), obowizujce w okresie od 16 wrzenia do 15 grudnia 1994 r. Tak z uzasadnienia wyroku, jak i z treci akt sdowych nie wynika, z jakich powodów Sd Rejonowy zastosowa t wanie stawk. Zgodnie z ' 5 ust. 3 rozporzdzenia Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 1988 r. w sprawie podwyszenia niektórych wiadcze z tytuu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 29, poz. 199 ze zm.) jednorazowe odszkodowanie przysuguje w wysokoci okrelonej obwieszczeniem obowizujcym w dacie stwierdzenia uszczerbku na zdrowiu. W sytuacji, gdy sporny jest sam wypadek przy pracy (w sprawie niniejszej w ogóle sporne byo, czy powód w dacie zdarzenia stanowicego wypadek by pracownikiem) decyduje data orzeczenia sdowego, a zatem zastosowanie powinny mie stawki okrelajce wysoko odszkodowania w dacie wyrokowania. W dniu 19 czerwca 1995 r. obowizyway stawki odszkodowa okrelone w obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6 czerwca 1995 r. w sprawie podwyszenia kwot jednorazowych odszkodowa z tytuu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (M.P. Nr 29, poz. 344). Obwieszczenie to stawk za jeden procent uszczerbku w stanie zdrowia okrelao na kwot 156,10 zotych. Byo to ju kolejne, trzecie podwyszenie stawek odszkodowa, liczc od 15 grudnia 1994 r. Zasadny jest zatem zarzut racego naruszenia prawa, polegajcego na zastosowaniu przez Sd Rejonowy stawek odszkodowa dotyczcych innego okresu. Kwestie zwizane z dat, z jak zastosowanie w sprawie maj stawki odszkodowa i terminu wymagalnoci jednorazowego odszkodowania wielokrotnie byy przedmiotem rozstrzygni Sdu Najwyszego (wyroki z dnia 4 padziernika 1990 r., I PR 36/90 i II PR 38/90 - S.Prac. 1991 nr 4 s. 26, uchwaa z dnia 11 padziernika 1990 r., II PZP 1/91 - OSN 1992 z. 11-12 poz. 356, wyrok z dnia 6 lipca 1993 r., II PRN 4/93). Orzecznictwo w tym zakresie jest jednoznaczne i utrwalone. Zanianie wysokoci jednorazowego odszkodowania, jak te zanianie wysokoci wynagrodzenia za prac nalenego pracownikowi stanowi nie tylko race naruszenie prawa, ale równie - z uwagi na charakter tych roszcze - narusza interes Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem nie jest moliwe do pogodzenia z obowizujcym porzdkiem prawnym. W tych warunkach stosownie do art. 39313 ' 1 KP uchylenie wyroku w czci zaskaronej czci byo konieczne. ========================================