II URN 112/90

Uzasadnienie faktyczneJan W. ur. dnia 11 marca 1921 r., nabył od dnia 14 lipca 1981 r. prawo do emerytury z powszechnego zaopatrzenia emerytalnego. Posiada on również prawo do renty inwalidy wojennego na podstawie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 13, poz. 68 z 1983 r.).Niezależnie od tego wnioskodawca kontynuował dobrowolne ubezpieczenie przysługujące twórcom. Na skutek zgłoszonego przez w/w wniosku ZUS Oddział w Olsztynie decyzją z dnia 11 maja 1989 r. przyznał mu od dnia 1 grudnia 1988 r. prawo do emerytury przysługującej twórcom na podstawie ustawy z dnia 27 września 1973 r. o zaopatrzeniu emerytalnym twórców i ich rodzin (Dz. U. Nr 31, poz. 145 z 1983 r.), zawieszając jej wypłatę z uwagi na zbieg świadczeń.W odwołaniu do Sądu Wojewódzkiego wnioskodawca podał, że przyznana mu emerytura dla twórcy jest korzystniejsza od emerytury z powszechnego zaopatrzenia emerytalnego i dlatego też wniósł o jej wypłacenie w zbiegu z inwalidzką rentą wojenną.Wyrokiem z dnia 15 września 1989 r. Sąd Wojewódzki oddalił odwołanie wnioskodawcy.W uzasadnieniu wyroku Sąd, między innymi, podniósł, że zbieg prawa do świadczeń uregulowany został w art. 69 i nast. z dnia 14.12.1982 r. o z.e.p. (Dz. U. z 1982 r. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Ponadto Sąd powołał się na przepis art. 54 ust. 1 ustawy o z.i.w. i w oparciu o ten przepis wywiódł, że twórcom przysługuje tylko jedno świadczenie: albo emerytura, albo inwalidzka renta wojenna. Zdaniem Sądu, wprawdzie treść art. 12 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym twórców pozostaje w kolizji z art. 54 ustawy o z.i.w. i krzywdzi twórców, to jednak w obecnym stanie prawa brak jest możliwości uwzględnienia wniosku Jana W., gdyż przyznanie emerytury (z zaopatrzenia emerytalnego twórców) dałoby podstawę do wstrzymania wypłaty renty inwalidy wojennego.Od wyroku tego złożył rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości. Zarzucając rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 12 ustawy z dnia 27 września 1973 r. o zaopatrzeniu emerytalnym twórców i ich rodzin, art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, art. 69 i art. 70 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, a nadto naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej, Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Olsztynie z dnia 11 maja 1989 r. i przyznanie Janowi W. od dnia 1 grudnia 1988 r. prawa do pobierania emerytury i renty inwalidy wojennego w ustawowej wysokości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wbrew stanowisku Sądu art. 12 ustawy z dnia 27 września 1973 r. o zaopatrzeniu emerytalnym twórców i ich rodzin, nie pozbawia wnioskodawcy prawa do pobierania inwalidzkiej renty wojennej przy równoczesnej wypłacie emerytury dla twórców. Dokonana przez Sąd wykładnia nie jest zgodna z treścią tego przepisu ani jego ratio legis. Przepis ten stanowi, że w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty określonej w niniejszej ustawie i w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, lub w innych przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym - wypłaca się jedno z tych świadczeń: wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. W świetle tego przepisu brak jest podstaw do pozbawienia wnioskodawcy prawa do pobierania emerytury dla twórców w zbiegu z inwalidzką rentą wojenną. Przepis ten bowiem dotyczy tylko i wyłącznie emerytur i rent określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, lub w innych przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym. Wbrew stanowisku Sądu, inwalidzka renta wojenna, przyznawana na podstawie ustawy o z.i.w. nie jest rentą określoną "w innych przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym", gdyż jest to świadczenie szczególne, które nie jest przyznawane ani na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników, ani też innych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym.Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych nie uzależnia przyznania renty inwalidzkiej od nabycia uprawnień pracowniczych, ale od spełnienia wymagań, określonych w tejże ustawie. Dlatego nie podlega wstrzymaniu wypłata inwalidzkiej renty wojennej w razie podjęcia wypłaty emerytury przyznanej na podstawie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym twórców.O zbiegu prawa do świadczeń stanowi również art. 70 ustawy o z.e.p. W punkcie 1 tego przepisu wyraźnie stwierdzono, że odrębne przepisy określają wypłatę świadczeń w razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury, określonej w ustawie, z prawem do renty inwalidzkiej z tytułu inwalidztwa wojennego. Tymi odrębnymi przepisami są zaś postanowienia art. 54 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 54 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy, inwalidzie wojennemu, pobierającemu rentę inwalidzką obliczoną od podstawy wymiaru określonej w art. 11 ust. 1 pkt 1, który nabył prawo do emerytury, wypłaca się rentę i emeryturę w pełnej wysokości.Zatem wbrew ustaleniom Sądu, art. 12 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym twórców i członków ich rodzin - nie pozbawia wnioskodawcy prawa do pobierania inwalidzkiej renty wojennej przy równoczesnej wypłacie emerytury, przysługującej twórcom. Nie pozbawia on bowiem wnioskodawcy przywilejów, które zapewnia mu ustawa o z.i.w.Z tych względów rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, w związku z czym Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 422 § 1 k.p.c.Uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej nie stoi na przeszkodzie upływ terminu określonego w art. 421 § 2 k.p.c., ponieważ zaskarżony wyrok narusza także interes Rzeczypospolitej Polskiej. Na skutek bowiem błędnej wykładni omówionych wyżej przepisów, wnioskodawcy wypłaca się emeryturę pracowniczą, tj. mniej korzystną niż emerytura z ustawy o zaopatrzeniu twórców, co wpływa niekorzystnie na jego sytuację materialną, a w konsekwencji godzi w politykę socjalną naszego Państwa.