II URN 26/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Myślicki.Sędziowie SN: B. Błachowska (sprawozdawca), E. Mzyk. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Zenona C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o wysokość renty inwalidy wojskowego na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy i Polityki Socjalnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 12 czerwca 1987 r.:uchylił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie Zenona C. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia 20 marca 1987 r. Uzasadnienie faktyczneDecyzją z dnia 20 marca 1986 r. Oddział ZUS w C. przyznał Zenonowi C. rentę inwalidy wojskowego z tytułu inwalidztwa II grupy w związku ze służbą wojskową i wypłacał wyższe świadczenie w pełnej wysokości oprócz pobieranej przez Zenona C. emerytury także w pełnej wysokości. Decyzją z dnia 20 marca 1987 r. organ rentowy ograniczył do 1/2 wypłaconą rentę inwalidy wojskowego z powołaniem się na art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych. Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 12 czerwca 1987 r. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury i renty inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową w pełnej wysokości. Sąd powołał się na art. 54 ust. 2 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o z.i.w. wywodząc, że jeżeli renta inwalidzka jest obliczona od podstawy nie wyższej od określonej w art. 11 ust. 1 pkt 1, to wypłaca się rentę w pełnej wysokości i emeryturę w pełnej wysokości, że dotyczy to także renty inwalidy wojskowego, gdyż wówczas rentę inwalidzką wypłaca się w myśl ogólnej zasady z art. 54 ust. 2 pkt 3. Minister Pracy i Polityki Socjalnej wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku w dniu 15 lutego 1988 r. zarzucając rażące naruszenie art. 54 ust. 2 i 4 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych, a ponadto naruszenie interesu Polski Rzeczypospolitej Ludowej. Skarżący wnosił o uchylenie wyroku i oddalenie odwołania Zenona C. od decyzji organu rentowego z dnia 20 marca 1987 r. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W rewizji nadzwyczajnej trafnie zarzucono rażące naruszenie przez Sąd Wojewódzki prawa materialnego. Sąd przeoczył, że w ustawie z dnia 20 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68) w sposób niejednolity unormowano wysokość świadczeń przyznanych na jej podstawie w zbiegu z prawem do emerytury, różnicując tę wysokość w zależności od tego, czy rentę obliczoną od podstawy wymiaru określonej w art. 11 ust. 1 pkt 2 przyznano inwalidzie wojennemu, czy inwalidzie wojskowemu. Najdalej idące uprawnienia przyznano w tym przedmiocie inwalidom wojennym, którym mogą być wypłacone dwa pełne świadczenia, tj. renta inwalidzka obliczona od zryczałtowanej podstawy wymiaru oraz emerytura. Wynika to wprost z art. 54 ust. 1. Jeżeli natomiast renta inwalidzka inwalidy wojennego została obliczona od podstawy wyższej niż określona ryczałtowo w art. 11 ust. 1 pkt 1, to inwalidzie wojennemu, który nabył prawo do emerytury, wypłaca się w zależności od jego wyboru (art. 54 ust. 2): 1) rentę inwalidzką obliczoną od podstawy wymiaru w kwocie wyższej niż określona w art. 11 ust. 1 pkt 1, powiększoną o połowę emerytury, albo 2) emeryturę powiększoną o połowę renty inwalidzkiej obliczonej od podstawy wymiaru w kwocie wyższej niż określona w art. 11 ust. 1 pkt 1, albo 3) rentę inwalidzką obliczoną od podstawy wymiaru określonej w art. 11 ust. 1 pkt 1 i emeryturę - w pełnej wysokości. W ust. 3 art. 54 stwierdza się, że przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do inwalidy wojennego, który nabył prawo do renty inwalidzkiej za gospodarstwo rolne przekazane następcy lub Państwu. Z przytoczonych unormowań wynika, że tylko inwalidzi wojenni mają prawo do dwóch pełnych świadczeń, tj. emerytury i renty inwalidzkiej wojennej, wtedy gdy podstawą obliczenia wymiaru renty inwalidzkiej jest kwota zryczałtowana określona w art. 11 ust. 1 pkt 1. Jeżeli bowiem podstawą obliczenia renty inwalidzkiej jest kwota wyższa niż określona w art. 11 ust. 1 pkt 1, to wówczas nawet inwalida wojenny nie ma prawa do dwóch pełnych świadczeń, lecz może otrzymać jedno pełne świadczenia, a drugie w połowie. Z akt rentowych wynika, że wnioskodawca nie jest inwalidą wojennym, lecz inwalidą wojskowym otrzymującym rentę z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą wojskową. W stosunku do niego ma zastosowanie art. 54 ust. 4 stwierdzający, że przepis ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio do inwalidy wojskowego, którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą wojskową. Wymieniony ust. 4 art. 54 odsyła więc tylko do ust. 2 pkt 1 i 2 i do ust. 3 art. 54, a więc do tych przepisów, które mówią o prawie do jednego pełnego świadczenia i połowy drugiego świadczenia. Sąd Wojewódzki wbrew art. 54 ust. 4 odczytał, że przepis ten odsyła także do ust. 2 pkt 3, chociaż to nie wynika z jego treści. Odesłanie do ust. 3 nie oznacza odesłania do ust. 2 pkt 3. Ustęp 3 tego przepisu - o czym była już mowa - odnosi się bowiem do sytuacji inwalidy, który nabył prawo do renty za przekazane gospodarstwo rolne, a więc nie ma zastosowania w sytuacji wnioskodawcy. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że inwalidzie wojskowemu, który nabył prawo do emerytury i ma prawo do renty z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą wojskową przysługuje - w myśl art. 54 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 4 - ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68) - w zależności od jego wyboru: 1) renta inwalidzka obliczona od podstawy wymiaru w kwocie wyższej niż określona w art. 11 ust. 1 pkt 1 powiększona o połowę emerytury albo 2) emerytura powiększona o połowę renty inwalidzkiej obliczonej od podstawy wymiaru w kwocie wyższej niż określona w art 11 ust. 1 pkt 1. Zasadnie więc w rewizji nadzwyczajnej zarzucono, że inwalidzie wojskowemu nie przysługuje uprawnienie do pobierania dwóch świadczeń w pełnej wysokości, a odmienny pogląd Sądu Wojewódzkiego nie znajduje oparcia w przepisach. Z tych względów rewizja nadzwyczajna podlegała uwzględnieniu (art. 422 § 1 k.p.c.) mimo upływu terminu z art. 421 § 2 k.p.c. Rażące naruszenie prawa materialnego doprowadzające do przyznania nienależnych świadczeń, z uszczerbkiem dla funduszy społecznych, stanowi bowiem również naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.