III UZP 5/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: A. Grymaszewski, T. Kasiński.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Wiśniewskiej, w sprawie z wniosku Ksawerego P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o wysokość emerytury i renty inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu postanowieniem z dnia 23 listopada 1983 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy na podstawie przepisu art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68) inwalida wojskowy pobierający rentę z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą wojskową, obliczoną od połowy wymiaru określonej w art. 11 ust. 1 pkt 1, uprawniony do emerytury, ma prawo do pobierania obu tych świadczeń w pełnej wysokości?"podjął następującą uchwałę:Artykuł 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68) nie ma zastosowania do inwalidy wojskowego uprawnionego do emerytury i renty wojskowej z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą wojskową. Uzasadnienie faktyczneOrgan rentowy odrębnymi decyzjami ustalił nową podstawę renty inwalidy wojskowego w związku ze służbą wojskową pobieranej przez wnioskodawcę na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 269) na kwotę 7.500 zł oraz rentę inwalidzką na kwotę 7.130 zł oraz dokonał rewaloryzacji emerytury pobieranej przez wymienionego na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267), ustalając nową podstawę wymiaru emerytury na kwotę 10.047,74 zł, a emeryturę od dnia 1.I.1983 r. na kwotę 6.882 zł (łącznie z dodatkiem z tytułu odznaczenia).W związku z tym organ rentowy podjął wypłatę renty inwalidzkiej w pełnej wysokości oraz połowy emerytury.Wnioskodawca złożył odwołanie od decyzji o ponownym ustaleniu podstawy renty inwalidy wojskowego oraz podjęciu wypłaty półtora świadczenia, domagając się wypłaty obu przyznanych świadczeń w pełnej wysokości.Rada Nadzorcza Oddziału ZUS orzeczeniem z dnia 19.VIII.1983 r. zatwierdziła decyzję organu rentowego, zajmując stanowisko, iż inwalidom wojskowym przysługuje - w zbiegu emerytury z rentą wojskową - półtora świadczenia.Rozpoznając odwołanie wnioskodawcy od powyższego orzeczenia, Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone w sentencji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nowelizacja art. 51 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin dokonana ustawą z dnia 14 grudnia 1982 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 269) spowodowała powstanie istotnych wątpliwości wobec mało precyzyjnego unormowania uprawnień inwalidy wojskowego, którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą wojskową.Słowna wykładnia powyższego przepisu oznaczonego obecnie jako art. 54 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68) prowadzi do wniosku, iż mają one bezpośrednie zastosowanie tylko do inwalidy wojennego.W myśl ust. 1 wymienionego przepisu inwalida wojenny, który pobiera rentę inwalidzką obliczoną od podstawy wymiaru w kwocie 7.500 zł, a który nabył prawo do emerytury, ma prawo do pobierania obu świadczeń w pełnej wysokości.Przepis ten nie ma zastosowania do inwalidy wojskowego, którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą wojskową, ust. 4 powołanego przepisu bowiem normujący uprawnienie tego inwalidy odsyła do odpowiedniego stosowania tylko ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3.Nie jest więc możliwa wykładnia, która prowadziłaby do całkowitego zrównania uprawnień w tym zakresie inwalidy wojskowego, którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą wojskową, z inwalidą wojennym, gdyż pozostawałoby to w oczywistej sprzeczności z wymienionymi przepisami prawa.Gdyby ustawodawca zamierzał zrównać uprawnienia rentowe wymienionych inwalidów, wówczas artykułowi 54 ust. 4 nadałby brzmienie następujące: "Przepisy ust. 1-3 stosuje się także do inwalidy wojskowego, którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą wojskową".Nie można jednak podzielić także poglądu, iż obecne brzmienie art. 54 wymienionej ustawy uzasadnia wniosek, iż inwalida wojskowy, którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą wojskową, jest uprawniony - w przypadku zbiegu prawa do świadczeń - tylko do jednego świadczenia.Podzielanie takiego poglądu jest niemożliwe w świetle art. 54 ust. 4 powołanej ustawy, który zaleca odpowiednie stosowanie ust. 2 pkt 1 i pkt 2 tego przepisu.Przeciwko takiemu poglądowi przemawia też art. 2 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin.W myśl art. 54 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 jednolitego tekstu ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin inwalida wojenny uprawniony do renty inwalidzkiej obliczonej od kwoty wyższej niż 7.500 zł oraz do emerytury ma prawo do pobierania według jego wyboru renty inwalidzkiej powiększonej o połowę emerytury lub emerytury powiększonej o połowę renty inwalidzkiej.Odpowiednie stosowanie więc wymienionych przepisów do inwalidy wojskowego, którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą wojskową (art. 54 ust. 4), może polegać na przyjęciu, iż inwalida ten jest uprawniony do pobierania półtora świadczenia (renta inwalidzka plus pół emerytury lub emerytura plus połowa renty inwalidzkiej) także wówczas, gdy podstawa wymiaru renty inwalidzkiej jest obliczona od podstawy wymiaru w kwocie 7.500 zł.Odmienna wykładnia prowadziłaby do pogorszenia sytuacji tej grupy inwalidów, wbrew generalnemu założeniu ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. (Dz. U. Nr 40, poz. 269) o polepszeniu sytuacji inwalidów wojennych i wojskowych oraz ustaleniu, iż świadczenia obliczone według postanowień tej ustawy nie mogą być niższe od kwot świadczeń dotychczas wypłacanych (art. 2 ust. 5 ustawy).Dlatego odpowiednie stosowanie w myśl art. 54 ust. 4 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. ust. 2 pkt 1 i pkt 2 tego artykułu oznacza stosowanie tego przepisu z odpowiednimi modyfikacjami i uzasadnia pogląd, iż inwalida wojskowy, którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą wojskową, jest uprawniony do pobierania półtora świadczenia także wówczas, gdy podstawa jego renty inwalidzkiej została obliczona od minimalnej kwoty ryczałtowej.Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji.