III UZP 36/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Sadowski.Sędziowie SN: S. Perestaj (sprawozdawca), S. Szymańska.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej S. Trautsolta, w sprawie z wniosku Stanisława S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o wysokość świadczeń rentowych po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie postanowieniem z dnia 30 września 1988 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy inwalidzie wojennemu pobierającemu rentę inwalidzką obliczoną od podstawy wymiaru określono w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, który nabył prawo do emerytury pracowniczej i emerytury za gospodarstwo rolne, wypłaca się te trzy świadczenia w pełnej wysokości - stosownie do art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68) - w sytuacji gdy art. 54 ust. 3 powołanej ustawy ogranicza odpowiednie zastosowanie art. 54 ust. 1 do inwalidy wojennego, który nabył prawo do renty inwalidzkiej za gospodarstwo rolne?"podjął następującą uchwałę:Inwalidzie wojennemu, któremu rentę obliczono od podstawy wymiaru wymienionej w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68), w razie nabycia prawa do emerytury pracowniczej i emerytury za przekazane gospodarstwo rolne wypłaca się rentę inwalidzką wojenną w pełnej wysokości oraz w zależności od wyboru zainteresowanego pełną emeryturę pracowniczą i połowę emerytury dla rolników lub całą emeryturę rolną i połowę emerytury pracowniczej. Uzasadnienie faktyczneW dniu 7 stycznia 1980 r. organ rentowy przyznał wnioskodawcy rentę inwalidzką wojenną, którą obliczono od zryczałtowanej podstawy wymiaru określonej ustawą o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. W dniu 31 marca 1981 r. organ rentowy przyznał wnioskodawcy emeryturę z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego następcy, której wypłatę zawiesił, ponieważ wnioskodawca pozostawał w zatrudnieniu w pełnym wymiarze czasu pracy. W dniu 4 sierpnia 1986 r. organ rentowy przyznał wnioskodawcy emeryturę z tytułu zatrudnienia na podstawie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. W decyzji z dnia 13 lipca 1987 r. organ rentowy ustalił, że wobec zbiegu prawa do świadczeń wnioskodawca jest uprawniony do renty inwalidy wojennego i emerytury pracowniczej w pełnej wysokości oraz połowy emerytury rolnej. W odwołaniu złożonym do Sądu od tej decyzji wnioskodawca domagał się jej zmiany i ustalenia, że przysługuje mu prawo do trzech świadczeń w pełnej wysokości. Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozpoznając odwołanie wnioskodawcy przedstawił do rozpoznania Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne przytoczone w sentencji. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 69 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) w razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury i renty albo do dwóch rent przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Zasadę tę stosuje się w razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury lub renty określonej w ustawie o z.e.p. z prawem do świadczeń przewidzianych w odrębnych przepisach. Wyjątki od tej zasady - unormowane w odrębnych przepisach - dotyczą zbiegu prawa do emerytury pracowniczej z rentą dla inwalidy wojennego lub wojskowego, którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą wojskową, zbiegu emerytury pracowniczej z rentą inwalidzką z tytułu inwalidztwa powstałego w następstwie wypadku przy pracy, w drodze do pracy lub z pracy albo choroby zawodowej oraz zbiegu emerytury lub renty określonej w ustawie o z.e.p. z prawem do emerytury lub renty z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego (art. 70 ustawy o z.e.p.). Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68) inwalidzie wojennemu pobierającemu rentę inwalidzką obliczoną od ustalonej podstawy wymiaru stanowiące kwotę ryczałtową (art. 11 ust. 1 tej ustawy), który nabył prawo do emerytury, wypłaca się rentę inwalidzką i emeryturę w pełnej wysokości. Oznacza to, że gdy renta inwalidzka wojenna obliczona jest od podstawy wymiaru stanowiącą minimalną kwotę zryczałtowaną, uprawniony ma prawo do pobierania dwu świadczeń w pełnej wysokości. W razie jednak obliczenia renty inwalidzkiej wojennej od podstawy wymiaru wyższej niż minimalna stosuje się ogólne zasady zbiegu prawa do świadczeń i wypłaca się takiemu inwalidzie jedno świadczenie pełne i połowę drugiego, zależnie od wyboru rencisty (art. 54 ust. 2 ustawy). Zasady te stosuje się także odpowiednio przy zbiegu prawa do renty inwalidy wojennego ze świadczeniami z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego (art. 54 ust. 3 ustawy).Artykuł 54 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin nie normuje sytuacji, gdy u inwalidy wojennego zachodzi zbieg prawa do więcej niż dwu świadczeń. Jak przedstawiano, przepis ten unormował przypadki zbiegu u inwalidy wojennego prawa do emerytury pracowniczej z prawem do renty inwalidzkiej wojennej, ewentualnie zbiegu prawa do tej renty ze świadczeniami rentowymi z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego. W takiej sytuacji, gdy inwalida wojenny jest uprawniony do renty inwalidzkiej wojennej oraz emerytury pracowniczej i emerytury rolnej, oceny jego prawa do świadczeń należy dokonać nie tylko na podstawie art. 54 ustawy o z.i.w., ale także na podstawie art. 69 i 70 ustawy o z.e.p. oraz art. 35 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 ze zm.).W myśl art. 35 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych w razie zbiegu prawa do emerytury z tej ustawy z prawem do innego świadczenia o charakterze rentowym uprawnionemu przysługuje wybrane przez niego świadczenie powiększone o połowę drugiego. Z powyższych rozważań wypływa wniosek, że jeśli inwalida wojenny, któremu rentę wojenna obliczono od zryczałtowanej podstawy wymiaru, ma ponadto prawo do emerytury pracowniczej i emerytury za przekazane gospodarstwo rolne, jest uprawniony pobierać rentę inwalidzką wojenną w pełnej wysokości oraz w zależności od jego wyboru całą emeryturę pracowniczą powiększoną o połowę emerytury rolnej lub całą emeryturę rolną powiększoną o połowę emerytury pracowniczej. Brak jest natomiast podstaw prawnych do pobierania przez takiego inwalidę trzech świadczeń w pełnej wysokości.Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji.