III URN 32/76

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Witolda H. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o rentę inwalidy wojennego na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od orzeczenia Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z.G. z dnia 18 lipca 1975 r. oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneWojewódzki Sztab Wojskowy decyzją z dnia 18 kwietnia 1969 r. przyznał wnioskodawcy od 1 sierpnia 1968 r. rentę za wysługę lat, a decyzją z dnia 26 marca 1973 r. - emeryturę wojskową od 1 października 1973 r.Wnioskodawca - jak wynika z akt sprawy - pełnił służbę wojskową w okresie od 15 lipca 1944 r. do 17 lipca 1968 r. Został on zwolniony z tej służby w stopniu podpułkownika z powodu niezdolności do jej pełnienia.Decyzją z dnia 9 listopada 1973 r. wym. wyżej Sztab Wojskowy przyznał wnioskodawcy od 1 stycznia 1973 r. wojskową rentę inwalidzką II grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową, przyjmując za podstawę jej wymiaru kwotę 4.330 zł.Podstawę przyznania renty inwalidzkiej stanowiły następstwa zranień doznanych przez wnioskodawcę w dniu 22 lutego 1945 r. w czasie walki o Wał Pomorski. W chwili zranienia był on w stopniu podporucznika.Podstawę prawną przyznania wnioskodawcy wym. wyżej świadczeń stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 grudnia 1957 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i nadterminowych oraz ich rodzin i ustawy z dnia 13 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin.W związku z przyznaniem wnioskodawcy renty inwalidzkiej zawieszona została wypłata emerytury - jako świadczenia niższego.Decyzją z dnia 17 lutego 1975 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.G. przyznał wnioskodawcy od 26 sierpnia 1974 r. rentę inwalidy wojennego II grupy inwalidów, przyjmując za podstawę jej wymiaru kwotę 2.200 zł. Jednocześnie wstrzymano wypłatę renty inwalidzkiej, a podjęto wypłatę emerytury wojskowej, podwyższając jej wysokość o 50% renty inwalidy wojennego.Podstawę prawną przyznania tego świadczenia stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1974 r. Nr 21, poz. 117).Od tej ostatniej decyzji wnioskodawca odwołał się do Rady Nadzorczej, domagając się przyjęcia za podstawę przyznanej mu renty inwalidów wojennego kwoty 4.890 zł, stanowiącej podstawę wymiaru pobieranej przez niego wojskowej renty inwalidzkiej.Rada Nadzorcza orzeczeniem z dnia 17 czerwca 1975 r. zmieniła decyzję organu rentowego z dnia 17 lutego 1975 r. i przyjęła za podstawę przyznanej wnioskodawcy renty inwalidy wojennego kwotę 4.890 zł.Odwołanie organu rentowego od powyższego orzeczenia Rady Nadzorczej oddalił Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z.G. wyrokiem z dnia 18 lipca 1975 r., uznając zaskarżone orzeczenie Rady Nadzorczej za odpowiadające prawu.W rewizji nadzwyczajnej, opartej na zarzutach rażącego naruszenia prawa oraz interesu PRL, Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz orzeczenia Rady Nadzorczej Oddziału ZUS w Z.G. z dnia 17 czerwca 1975 r. i oddalenie odwołania wnioskodawcy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Zgodzić się należy z wyrażonym w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej poglądem, że przepis art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1974 r. Nr 21, poz. 117) odnosi się tylko do osób pobierających w dniu wejścia w życie tej ustawy renty z tytułu inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojenny. Nie znajduje natomiast uzasadnienia w okolicznościach sprawy podniesiony w rewizji nadzwyczajnej zarzut, że wnioskodawca nie pobierał w dniu wejścia w życie cyt. wyżej ustawy renty inwalidzkiej z tytułu inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi.W sprawie niesporne jest bowiem" że wnioskodawca jako żołnierz I Armii Wojska Polskiego brał czynny udział w wałkach z Niemcami i w dniu 22 lutego 1945 r. został ciężko ranny w czasie walki o Wał Pomorski. Niesporne jest także, że wnioskodawca w następstwie tych zranień stał się inwalidą i już w 1945 r. jako inwalida wojenny w rozumieniu obowiązujących wówczas przepisów ustawy z dnia 17 marca 1932 r. o zaopatrzeniu inwalidzkim (Dz. U. z 1945 r. Nr 22, poz. 131 z późn. zm.) miał spełnione warunki do zaopatrzenia inwalidzkiego przewidzianego w tej ustawie dla inwalidów wojennych. Jednakże przyznanie tego zaopatrzenia uzależnione było z mocy art. 31 pkt 1 tej ustawy od rozwiązania stosunku czynnej służby wojskowej.Wnioskodawca zaś - jak wynika z akt sprawy - pełnił zawodową służbę wojskową w stopniu oficera do 17 lipca 1968 r.Poza tym podnieść należy, że powyższy zarzut pozostaje w sprzeczności z uzasadnieniem rewizji nadzwyczajnej, w której stwierdza się, co zresztą jest niesporne, że podstawą przyznania wnioskodawcy wojskowej renty inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową stanowiły zranienia doznane w dniu 22 lutego 1945 r. w czasie walk o Wał Pomorski, w którym brał on udział jako żołnierz I Armii Wojska Polskiego.Z dniem 1 lipca 1945 r. wszedł w życie dekret z dnia 14 sierpnia 1954 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1954 r. Nr 37, poz. 159), który uchylił z tym dniem wym. wyżej ustawę z dnia 17 marca 1932 r. W myśl art. 1 i 6 tego dekretu przewidziane w nim świadczenia przysługiwały tylko żołnierzom niezawodowym. Identyczną treść w tym względzie zawierały również przepisy wym. wyżej dekretu w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 1956 r. (dekret z dnia 14 sierpnia 1954 r. - o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin - Dz. U. z 1956 r. Nr 59, poz. 286) i w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 1958 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 98), a także przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. - o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 11).Począwszy od 1 lipca 1954 r. żołnierze zawodowi oraz oficerowie i chorążowie powołani z rezerwy do czynnej służby wojskowej w czasie wojny uprawnieni byli z tytułu inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi do świadczeń określonych w dekrecie z dnia 18 września 1954 r. o zaopatrzeniu emerytalnym generałów (admirałów), oficerów zawodowych i podoficerów nadterminowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1954 r. Nr 41, poz. 181): od 1 stycznia 1958 r. - w ustawie z dnia 13 grudnia 1957 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i nadterminowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 2, poz. 6 z późn. zm.); od 1 stycznia 1973 r. - w ustawie z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 1972 r. Nr 53, poz. 341).Przewidziana w tych ostatnio wymienionych aktach prawnych renta inwalidzka, również z tytułu inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi, mogła być przyznana danemu żołnierzowi zawodowemu nie wcześniej niż po zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej.Z tych przyczyn przyznano wnioskodawcy rentę inwalidzką dopiero po zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej, a mianowicie decyzją z dnia 9 listopada 1973 r. przyznano mu od 1 stycznia 1973 r. rentę inwalidzką II grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową, ale inwalidztwo to powstało, jak wyżej wykazano, w związku z działaniami wojennymi w dniu 22 lutego 1945 r. - w czasie walk o Wał Pomorski.Okoliczność, że przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin określają inwalidztwo powstałe w związku z działaniami wojennymi jako inwalidztwo w związku ze służbą wojskową, nie zmienia faktu powstania tego inwalidztwa w związku z działaniami wojennymi i nie pozbawia żołnierza zawodowego, który z tej przyczyny stał się inwalidą, miana inwalidy wojennego.Wypada przy tym zaznaczyć, że również przepisy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin określają inwalidztwo powstałe w związku z działaniami wojennymi jako inwalidztwo w związku ze służbą wojskową.Nie bez znaczenia też jest okoliczność, że zarówno w myśl przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych I wojskowych oraz ich rodzin, jak i przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, inwalidztwem w związku ze służbą wojskową jest inwalidztwo, które powstało m.in. wskutek zranienia, kontuzji lub innych obrażeń doznanych w walce z wrogiem bądź wskutek zachorowania na froncie lub w związku z przebywaniem na froncie, a więc w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojenny.Z przedstawionego stanu wynika więc, że wnioskodawca pobierał przyznaną mu od 1 stycznia 1973 r. rentę inwalidzką jako inwalida wojenny. Według zaś art. 19 ust. 2 cyt. wyżej ustawy z dnia 29 maja 1974 r., jeżeli renta inwalidzka pobierana przez inwalidę wojennego w chwili wejścia w życie tej ustawy odliczona była od zarobków wyższych niż kwota określona w ust. 1 art. 10 (2.200 zł), to za podstawę wymiaru renty przyznanej na podstawie tej ustawy przyjmuje się dotychczasową podstawę. Z treści tego przepisu nie wynika, że dotyczy on tylko tych inwalidów wojennych, którzy w dniu 1 sierpnia 1974 r. pobierali renty inwalidzkie przyznane im na podstawie przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin.Stwierdzić więc należy, że w świetle przedstawionego stanu prawnego, pobierana przez żołnierza zawodowego w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1974 r. Nr 21, poz. 117) renta inwalidzka i tytułu inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi, przyznana mu na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, jest w rozumieniu art. 10 ust. 2 tej ustawy rentą pobieraną przez inwalidę, wojennego.Odmienne stanowisko w tym względzie prowadziłoby do nieuzasadnionego prawnie i społecznie mniej korzystnego usytuowania w zakresie uprawnień do renty inwalidy wojennego żołnierzy zawodowych (oficerów i chorążych zawodowych, podoficerów zawodowych i nadterminowych) oraz oficerów i chorążych powołanych z rezerwy do czynnej służby wojskowej w czasie wojny, którzy stali się inwalidami w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych, niż żołnierzy niezawodowych, którzy w identycznych okolicznościach stali się inwalidami.W związku z podniesionym w rewizji nadzwyczajnej zarzutem, że odmienne od reprezentowanego przez organ rentowy stanowisko prowadziłoby do nieuzasadnionego społecznie uprzywilejowania tych inwalidów wojennych, którzy pozostawali w zatrudnieniu, godzi się zauważyć, że ustawodawca nie tylko nie zakazywał ich zatrudnienia, lecz przeciwnie zobowiązywał i zobowiązuje właściwe organy do zatrudniania inwalidów wojennych przy odpowiednich do stanu ich zdrowia i kwalifikacji pracach, a ich stosunek pracy był i jest obecnie objęty szczególną ochroną prawną.W świetle przedstawionego stanu Rada Naczelna Oddziału ZUS w Z. G. nie naruszyła - wbrew zarzutom rewizyjnym - przepisu art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r., zmieniając decyzję organu rentowego i przyjmując za podstawę wymiaru przyznanej wnioskodawcy renty określonej tą ustawą kwotę 4.890 zł, stanowiącą podstawę pobieranej przez niego w dniu 1 sierpnia 1974 r. renty inwalidzkiej z tytułu inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi.Z tych też przyczyn zaskarżony wyrok, oddalający odwołanie organu rentowego od orzeczenia wym. wyżej Rady Nadzorczej, uznać należy za odpowiadający prawu.Z powyższych względów należało na podstawie art. 421 § 1 k.p.c. w związku z art. 275 i 277 § 1 i 2 k.p. oraz art. 83 ustawy o okręg. sąd. pr. i ub. społ. oddalić rewizję nadzwyczajną.