II URN 152/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Myga. Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), T. Kasiński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Ryszarda K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o jednorazowe odszkodowanie na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń w Olsztynie z dnia 27 maja 1982 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca w czasie odbywania kary pozbawienia wolności uległ w dniu 17.VIII.1979 r. wypadkowi w miejscowym gospodarstwie rolnym prowadzonym przez zakład karny. Orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia wnioskodawca zaliczony został do II grupy inwalidów od dnia 17 sierpnia 1979 r. do maja 1980 r., a następnie w związku z poprawą stanu zdrowia zaliczony został do III grupy inwalidów, a w kwietniu 1981 r. stwierdzono u niego brak inwalidztwa. We wrześniu 1981 r. wnioskodawca wystąpił do organu rentowego o przyznanie mu jednorazowego odszkodowania z tytułu powyższego wypadku. Decyzją z dnia 10.II.1982 r. organ rentowy odmówił wnioskodawcy dochodzonych świadczeń, ponieważ uznał, iż aktualnie nie jest on inwalidą II grupy, a zatem nie spełnia warunków z § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1975 r. w sprawie podstawy wymiaru renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, świadczeń dla pracowników, którzy ulegli wypadkom w szczególnych okolicznościach oraz świadczeń dla osób nie będących pracownikami (Dz. U. Nr 33, poz.179 ze zm.). Wobec odwołania wnioskodawcy sprawa stała się przedmiotem rozpoznania Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Sąd po zasięgnięciu opinii biegłych lekarzy neurologa i chirurga, którzy stwierdzili, że obecnie stan zdrowia wnioskodawcy nie kwalifikuje go do żadnej z grup inwalidów, odwołanie oddalił. Zdaniem Sądu osoba ubiegająca się o odszkodowanie z tytułu następstw wypadku, który miał miejsce w okresie odbywania kary pozbawienia wolności, musi być w chwili złożenia wniosku o zasądzenie roszczeń odszkodowawczych zaliczona co najmniej do II grupy inwalidów w związku z wypadkiem. Wnioskodawca miałby prawo do odszkodowania, gdyby z roszczeniem wystąpił wcześniej, a mianowicie, w okresie gdy pobierał rentę inwalidzką według II grupy.Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi. Skarżący zarzuca rażące naruszenie § 5 oraz § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1975 r. w sprawie podstawy wymiaru renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, świadczeń dla pracowników, którzy ulegli wypadkom w szczególnych okolicznościach oraz świadczeń dla osób nie będących pracownikami (Dz. U. Nr 33, poz. 179) w związku z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia z dnia 3 października 1975 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 179) warunkiem przyznania jednorazowego odszkodowania osobom, które uległy wypadkom w związku z pracą świadczoną w warunkach pozbawienia lub ograniczenia wolności, jest zaliczenie tych osób do I lub II grupy inwalidów. Cytowane rozporządzenie z dnia 3 października 1975 r. nie określa, czy zaliczenie do II grupy inwalidów powinno nastąpić z powodu stałego naruszenia sprawności organizmu uniemożliwiającego wykonywanie na stałe jakiegokolwiek zatrudnienia, czy też wystarcza, aby naruszenie sprawności organizmu było tylko długotrwałe, a nie stałe, rokujące możliwość dalszej poprawy zdrowia. Brak wyraźnego unormowania powyższego zagadnienia w rozporządzeniu z dnia 3 października 1975 r. nie ma jednak istotnego znaczenia z tego powodu, iż przepisy tegoż rozporządzenia w § 9 ust. 1 stanowią, że jednorazowe odszkodowanie przysługuje na warunkach i w wysokości określonych w ustawie wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r. Ta zaś ustawa również nie określa bliżej kiedy i w jakich okolicznościach przysługuje pracownikowi renta inwalidzka z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, lecz w tym zakresie nakazuje stosować odpowiednie przepisy ustawy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (art. 24 ustawy wypadkowej z 1975 r.).Zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin z dnia 23 stycznia 1968 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 6) do II grupy inwalidów zalicza się osobę, która jest niezdolna do wykonywania jakiegokolwiek zatrudnienia, a stosownie do ust. 7 art. 12 Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych został upoważniony do określania w drodze rozporządzenia naruszeń sprawności organizmu powodujących zaliczenie do jednej z grup inwalidów. W wykonaniu delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 27 grudnia 1972 r. w sprawie szczególnych zadań, organizacji i postępowania Komisji Lekarskich do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia (Dz. U. z 1973 r. Nr 1, poz. 2), które w § 29 nakazuje zaliczyć do II grupy inwalidów nie tylko osoby, które doznały stałego naruszenia sprawności organizmu uniemożliwiającego wykonywanie jakiegokolwiek zatrudnienia, lecz również i takie osoby, które doznały długotrwałego (a nie stałego) naruszenia sprawności organizmu, przy czym § 21 ust. 2 cytowanego rozporządzenia z dnia 27 grudnia 1972 r. za długotrwałe naruszenie sprawności organizmu uważa takie naruszenie, które powoduje upośledzenie organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy mogące w przyszłości ulec poprawie.Należy wobec tego stwierdzić, że długotrwałe naruszenie sprawności organizmu, trwające powyżej 6 miesięcy uzasadnia zaliczenie do II grupy inwalidów. Temu warunkowi odpowiada wnioskodawca, skoro był zaliczony do II grupy inwalidów od dnia 17 sierpnia 1979 r. do maja 1980 r., a więc przez okres przekraczający 6 miesięcy.W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że warunkiem otrzymania jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku, jakiemu uległ poszkodowany w warunkach pozbawienia lub ograniczenia wolności, jest zaliczenie poszkodowanego przynajmniej do II grupy inwalidów (§ 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1975 r. - Dz. U. Nr 33, poz. 179). Obowiązujące przepisy nie wymagają, aby inwalidztwo tej grupy istniało w dacie złożenia przez poszkodowanego wniosku o przyznanie jednorazowego odszkodowania.Uznając przeto zarzuty rewizji nadzwyczajnej za uzasadnione, zachodzi potrzeba uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania dla wyjaśnienia, w jakiej wysokości wnioskodawca doznał długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w następstwie wypadku, jakiemu uległ w warunkach pozbawienia wolności.