II URN 175/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska. Sędziowie SN: S. Perestaj (sprawozdawca), Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, I. Kaszczyszyna, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Jerzego M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w C. o rentę inwalidzką wojenną na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 6 czerwca 1984 r.uchylił zaskarżony wyrok w części przyznającej wnioskodawcy rentę inwalidzką wojenną według drugiej grupy inwalidów.Uzasadnienie faktyczneWe wniosku, skierowanym w dniu 16 lutego 1983 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C., Jerzy M. domagał się przyznania mu renty inwalidy wojennego.Orzeczeniem z dnia 13 kwietnia i 11 sierpnia 1983 r. Obwodowa Komisja do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w Katowicach zakwalifikowała wnioskodawcę do trzeciej grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia oraz nie zakwalifikowała go do żadnej grupy inwalidzkiej w związku z uczestnictwem wnioskodawcy w ruchu oporu w okresie od marca 1943 r. do stycznia 1945 r.Rozpoznając odwołanie Jerzego M. Wojewódzka Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr 1 w Katowicach orzeczeniem z dnia 31 marca 1983 r. zaliczyła wnioskodawcę do trzeciej grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia, bez zakwalifikowania go do jednej z grup inwalidów wojennych.Na podstawie tego orzeczenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych w C. decyzją z dnia 4 stycznia 1984 r. (błędnie podano rok decyzji) odmówił wnioskodawcy prawa do wojennej renty inwalidzkiej.W odwołaniu skierowanym do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wnioskodawca domagał się przyznania mu spornego świadczenia - twierdząc, że istotnie jest inwalidą wojennym na skutek zranienia go w walkach partyzanckich z faszystowskim okupantem.Dla sprawdzenia zasadności orzeczeń komisji lekarskich i opartej na nich odmownej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 stycznia 1984 r. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził dowód z opinii biegłych lekarzy: neurologa, internisty i ortopedy-traumatologa. Biegli w opiniach z dnia 2 marca 1984 r. i 28 kwietnia 1984 r. stwierdzili, że wnioskodawca jest inwalidą II grupy inwalidzkiej z powodu schorzeń układu krążenia oraz III grupy inwalidzkiej w związku z działaniami w ruchu partyzanckim.Wyrokiem z dnia 6 czerwca 1984 r. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję ZUS i przyznał odwołującemu rentę inwalidy wojennego według III (trzeciej) grupy inwalidów - od dnia 30 maja 1983 r., a od dnia 2 marca 1984 r. rentę inwalidy wojennego według II (drugiej) grupy inwalidów.Stanowisko swoje Sąd uzasadnił między innymi tym, że biegły ortopeda-traumatolog "ustalił, iż Jerzy M. jest inwalidą trzeciej grupy w związku z działaniami wojennymi, a zatem spełnia warunki z art. 7-9 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin do przyznania renty inwalidy wojennego".Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL. Skarżący zarzuca zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 55 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 231 ze zm.) w związku z art. 7-9 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 21, poz. 117), a ponadto naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i wnosi o uchylenie wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 6 czerwca 1984 r. w części przyznającej Jerzemu M. od dnia 2 marca 1984 r. rentę inwalidzką wojenną według II (drugiej) grupy inwalidów i uznanie, że Jerzy M. jest inwalidą wojennym III (trzeciej) grupy inwalidów wojennych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.W myśl art. 9 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68) o inwalidztwie wojennym decyduje stopień uszczerbku na zdrowiu żołnierza powstały w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojenny. Nie może więc mieć wpływu na grupę inwalidztwa wojennego stopień utraty zdolności żołnierza do zatrudnienia powstały z innych przyczyn.Bezpodstawnie więc Okręgowy Sąd przyznał wnioskodawcy rentę inwalidzką wojenną "według drugiej grupy inwalidów", skoro z opinii biegłego lekarza ortopedy-traumatologa wynika, że stwierdzony u wnioskodawcy uszczerbek zdrowia w związku z działaniami wojennymi uzasadnia zaliczenie go jedynie do trzeciej grupy inwalidów. Jak wyżej podniesiono - w świetle art. 9 ustawy wymienionej wyżej - ogólny stan zdrowia żołnierza nie może mieć wpływu na stopień inwalidztwa wojennego, który musi pozostawać w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych.W myśl art. 10 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych wysokość renty inwalidy wojennego zależy od powstałej grupy inwalidztwa ustalonej stosownie do art. 9 tej ustawy. Nie może więc mieć wpływu na wysokość renty inwalidy wojennego stwierdzony stopień inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia.W myśl powołanego art. 10 - renta inwalidzka dla inwalidy wojennego powinna być wypłacana w wysokości stosownej do stwierdzonej grupy inwalidztwa wojennego. Przemawia za tym podkreślenie w art. 10, że renta ta jest wypłacana inwalidzie wojennemu.Z tych powodów Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku z dnia 5 maja 1976 r. w sprawie II URN 24/76 (OSPiKA 1977, z. 2, poz. 24), w którym wyrażono pogląd, iż o wysokości renty inwalidy wojennego decyduje stwierdzona u niego grupa inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, jeżeli jest wyższa.Pogląd ten nie znajduje bowiem podstawy w powołanych wyżej przepisach prawa, które akcentują, że grupa inwalidztwa wojennego zależy od uszczerbku na zdrowiu powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych oraz że wysokość renty inwalidzkiej zależy od grupy inwalidztwa inwalidy wojennego.Z tych powodów zaskarżony wyrok w części przyznającej wnioskodawcy rentę inwalidzką wojenną według drugiej grupy podlegał uchyleniu.Uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej nie mogło stać na przeszkodzie wniesienie jej po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku, przyznanie bowiem nienależnego świadczenia rentowego narusza nie tylko przepisy prawa, ale także interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.