II URN 46/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Rejman. Sędziowie SN: W. Dębicka, J. Knap (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Bijowskiej-Siwek, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Józefa S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o rentę inwalidy wojennego na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 22 października 1980 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca Józef S., ur. dnia 11.III.1919 r., jest kombatantem i wraz z ukończeniem 60 lat życia została mu przyznana emerytura.W dniu 10.VI.1977 r. Józef S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu renty inwalidy wojennego. Decyzją z dnia 28.XI.1977 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie załatwił ten wniosek odmownie. Odwołanie Józefa S. od tej decyzji Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił wyrokiem z dnia 19.I.1978 r. Według uzasadnienia tego orzeczenia Sąd, nawiązując do opinii biegłych lekarzy, sporządzonej w dniu 13.I.1978 r., ustalił, że występujące u wnioskodawcy schorzenia kwalifikują go do III grupy inwalidów bez związku przyczynowego z działaniami wojennymi i że są one samoistne, blizny zaś powierzchowne po ranach postrzałowych nie powodują żadnych zakłóceń czynności organizmu.Dnia 29.V.1980 r. Józef S. złożył w ZUS Oddział w L. nowy wniosek o przyznanie "uprawnień do korzystania z renty wojenno-wojskowej". Również ten wniosek został załatwiony odmownie decyzją ZUS z dnia 29.V.1980 r., wobec niezaliczenia wnioskodawcy przez WKL do spraw IZ do jakiejkolwiek grupy inwalidów wojennych.Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 22.X.1980 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy. Sąd ten, nawiązując do wyników postępowania w sprawie prawomocnie zaskarżonej, przyjął na podstawie przeprowadzonej opinii biegłych lekarzy, że istniejące u badanego inwalidztwo III grupy jest wywołane takimi schorzeniami jak: miażdżycowe zwyrodnienie mięśnia sercowego, nadciśnienie tętnicze miażdżycowo-pochodne niewielkiego stopnia oraz miażdżyca zwężająca lewej tętnicy udowej bez chromania przestankowego. Z lekarskiego punktu widzenia powyższe schorzenia są samoistne i nie pozostają w związku z wojną. Natomiast blizny powierzchowne, będące następstwem zranień doznanych w czasie wojny, nie spowodowały żadnych zaburzeń czynności narządu ruchu ani narządów wewnętrznych i nie sprowadzają żadnego obniżenia zdolności do wykonywania pracy. Istniejące więc blizny samoistnie nie powodują takiego obniżenia zdolności organizmu, które dawałoby podstawę do zaliczenia wnioskodawcy do III grupy inwalidów w związku z wojną.W tych więc warunkach kwestia związku inwalidztwa z wojną jest dostatecznie wyjaśniona i nie budzi wątpliwości. Stąd zbędne było ponowne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych, tym bardziej że odwołujący nie powołał żadnych nowych okoliczności i nie podniósł co do tej opinii zarzutów, które mogłyby podważać jej trafność.Wyrok z dnia 22.X.1980 r. został zaskarżony rewizją nadzwyczajną wniesioną w dniu 9.III.1981 r. przez Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Skarżący zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 55 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych, art. 217 § 2 k.p.c. w związku z art. 72 wyżej wymienionej ustawy o okręgowych sądach pracy, art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 21, poz. 117).W rewizji nadzwyczajnej zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Okręgowemu Sadowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:1. Wnioskodawca w swoich pisemnych wystąpieniach utrzymywał, że w wyniku urazów głowy doznanych podczas drugiej wojny światowej, w której czynnie uczestniczył, cierpi "na silne bóle głowy, zawroty i inne schorzenia upośledzające czynności ruchowe w procesie neurologicznym". Powoływał się w tym względzie na zaświadczenie jednostki wojskowej z dnia 30.VIII.1945 r. W świetle tego dokumentu sierż. Józef S. "w czasie walk był dwukrotnie ranny, doznając ran postrzałowych oraz odłamkowych w głowę, lewą nogę i lewą rękę i został skierowany do tutejszego wojskowego szpitala polowego, gdzie przebywał na leczeniu od dnia 4 maja 1945 r. do dnia 30 sierpnia 1945 r. (...) z powodu leczenia się wraz z poddaniem się operacji szpitalnej na złożenie kości nosowej".Opinia biegłych sądowych lekarzy przeprowadzona w sprawie pomija kwestię urazów i obrażeń głowy, jakimi wnioskodawca miał być dotknięty, i ewentualnych ich następstw. Tymczasem Józef S. twierdził, że z powodu dolegliwości głowy od szeregu lat leczył się w Państwowej Przychodni Chorób Układu Nerwowego w L. (patrz też zaświadczenie Miejskiej Przychodni Zdrowia Psychicznego z dnia 21.XII.1977 r.).Z materiału sprawy nie wynika, aby u Józefa S. dokonano, poza badaniem opukowym, innych badań głowy, np. radiologicznych.W przedstawionej sytuacji Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie miał dostatecznej podstawy do zajęcia stanowiska, że sprawa ewentualnego związku istniejącego u badanego inwalidztwa z wojną została należycie wyjaśniona w sensie negatywnym dla wnioskodawcy oraz że zbędne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych. W rzeczywistości uzupełnienie opinii biegłych w podanym zakresie było konieczne. 2. Wobec licznych relacji Józefa S., że był on również więźniem obozów koncentracyjnych, Sąd powinien był dążyć do wyjaśnienia tej okoliczności. Jednakże Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie przedsiębrał żadnych czynności zmierzających do wyświetlenia sprawy, czy istotnie Józef S. był także więźniem obozu koncentracyjnego.W przypadku gdy wnioskodawca był osadzony w obozie koncentracyjnym, co miało być poprzedzone aresztowaniem go przez gestapo, w myśl uchwały Sądu Najwyższego wydanej w składzie siedmiu sędziów dnia 28.IX.1978 r. V UZP 1/78 Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych miałby obowiązek w postępowaniu odwoławczym przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych lekarzy przy udziale lekarza przedstawiciela ZBoWiD. Ewentualne przebywanie Józefa S. w obozie koncentracyjnym w związku z jego udziałem w ruchu wyzwoleńczym wymagałoby dokonania oceny skutków pobytu w więzieniu i obozie z uwzględnieniem wszystkich schorzeń określających aktualny stan zdrowia badanego. Dopiero bowiem taki generalny przegląd przyczyn i skutków pozwoliłby na prawidłowe ustalenie istnienia lub braku związku przyczynowego między stwierdzonym u wnioskodawcy inwalidztwem III grupy inwalidów a obrażeniami doznanymi w okresie działań wojennych oraz schorzeniami wywołanymi ewentualnie pobytem w więzieniu i obozie koncentracyjnym.Niewyjaśnienie sprawy w omówionych kierunkach wskazuje na to, że stanowcze rozstrzygnięcie spornego stosunku zapadło z rażącym naruszeniem przepisu art. 55 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych oraz art. 217 § 2 k.p.c. mającego odpowiednie zastosowanie z mocy art. 72 powołanej ustawy.Z tych przyczyn i względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. w związku z art. 277 § 2 k.p. i art. 83 tej ustawy z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 231 z późn. zmianami).