II URN 179/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Szymańska. Sędziowie SN: W. Myga (sprawozdawca), Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Władysława K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o podstawę wymiaru emerytury górniczej na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 4 grudnia 1984 r.uchylił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawcy od orzeczenia Rady Nadzorczej ZUS Oddział w C. z dnia 13 września 1984 r.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem z dnia 4 grudnia 1984 r. Sąd Pracy zmienił orzeczenie Rady Nadzorczej i decyzję organu rentowego w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy prawo do podstawy wymiaru górniczej emerytury od zarobków osiągniętych w ostatnich 12 miesiącach zatrudnienia trwającego do dnia 31 sierpnia 1983 r. Sąd ten nie podzielił poglądu organu rentowego, że w świetle art. 79 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników brak jest podstaw do przeliczenia emerytury w oparciu o wynagrodzenie osiągane przez wnioskodawcę po przyznaniu emerytury i dokonaniu jej wypłaty w wysokości 75%.Sąd miał na uwadze, że wnioskodawca był faktycznie zatrudniony do dnia 31 sierpnia 1983 r., wniosek o przyznanie emerytury z maja 1983 r. został załatwiony dopiero decyzją z dnia 7 września 1983 r., a zgodnie z art. 8 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników, w związku z art. 16 ustawy o z.e.p., podstawę wymiaru górniczej emerytury stanowi przeciętny zarobek osiągnięty przez górnika w ostatnich 12 miesiącach zatrudnienia górniczego bądź w ciągu 24 kolejnych miesięcy z ostatnich 12 lat tego zatrudnienia. Artykuł 79 ustawy o z.e.p. nie ma zastosowania, gdyż w dacie przyznania emerytury, tj. w dniu 7 września 1983 r., wnioskodawca zatrudnienia już nie wykonywał, a wypłata emerytury za okres poprzedzający wydanie decyzji jest szczególnym przywilejem górników (art. 14 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników).W rewizji nadzwyczajnej Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, zarzucając rażące naruszenie art. 79 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin i art. 19 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin oraz naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Rady Nadzorczej organu rentowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty i wnioski rewizji nadzwyczajnej są w pełni uzasadnione.Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (Dz. U. Nr 5, poz. 32) w sprawie ma zastosowanie art. 79 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), który stanowi:"Art. 79. 1. Wysokość emerytury i renty inwalidzkiej ulega ponownemu ustaleniu w sposób określony w ust. 2 i 3, jeżeli emeryt lub rencista wykonywał zatrudnienie po przyznaniu tych świadczeń.2. Na wniosek osoby zainteresowanej ustala się nową podstawę wymiaru świadczenia na zasadach określonych w art. 16, jeżeli emeryt lub rencista:1) po przyznaniu świadczenia - wskutek dalszego wykonywania zatrudnienia nie podjął świadczeń,2) pobierał świadczenie i ma co najmniej 24-miesięczny okres zatrudnienia po jego przyznaniu".Zdaniem Okręgowego Sądu, powołany wyżej przepis nie ma w sprawie zastosowania, albowiem w dacie wydania decyzji o przyznaniu emerytury, tj. w dniu 7 września 1983 r., wnioskodawca już nie pracował, gdyż stosunek pracy uległ rozwiązaniu z dniem 31 sierpnia 1983 r. Pogląd ten jest błędny. Przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego nie następuje w dacie wydania decyzji, ale z dniem faktycznego przyznania świadczenia, określonym w decyzji organu rentowego. Bezsporne natomiast jest, że emerytura została wnioskodawcy przyznana od dnia 18 lutego 1983 r. i na podstawie szczególnego przepisu art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin została w wysokości 75% wnioskodawcy wypłacona. Wynika z tego jednoznacznie, że po przyznaniu emerytury wnioskodawca był nadal zatrudniony.Zgodnie z art. 79 ust. 2 pkt 1 o z.e.p. wnioskodawca mógłby zasadnie domagać się wliczenia do podstawy wymiaru emerytury zarobków osiąganych po przyznaniu emerytury za okres do ustania zatrudnienia, gdyby nie podjął świadczenia. Skoro wnioskodawca podjął świadczenie za okres ponad 6 miesięcy dalszego zatrudnienia, mógłby domagać się ponownego przeliczenia podstawy wymiaru świadczeń, gdyby po przyznaniu świadczeń przepracował co najmniej 24 miesiące (art. 79 ust. 2 pkt 2 ustawy o z.e.p.), ale wnioskodawca przepracował tylko ponad 6 miesięcy.Na powyższe stanowisko nie może mieć wpływu przepis art. 19 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin, który jako przepis szczególny, przyznający górnikom - mimo dalszego zatrudnienia - prawo do 75% emerytury, nie podlega wykładni rozszerzającej i nie może prowadzić do wniosku, że przyznanie takiej emerytury i jej pobieranie nie jest pobieraniem świadczenia w myśl art. 79 ust. 2 ustawy o z.e.p.Jeżeli górnik za okres zatrudnienia pod ziemią pobrał 75% emerytury zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin, nowa podstawa wymiaru świadczenia może być ustalona tylko w przypadku przepracowania 24 miesięcy (art. 79 ust. 2 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin), chociażby decyzja o przyznaniu 75% emerytury została wydana po ustaniu zatrudnienia.W związku z tym, że ustalenie nowej podstawy wymiaru emerytury wnioskodawcy przez zaliczenie zarobków osiąganych w okresie pobierania 75% emerytury nastąpiło z rażącym naruszeniem wyżej wskazanych przepisów, a ponadto przyznanie wyższego świadczenia narusza interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, gdyż prowadzi do bezzasadnego uszczuplenia funduszy społecznych, Sąd Najwyższy uwzględnił rewizję nadzwyczajną (art. 421 § 2 i 422 § 1 k.p.c.).