II URN 8/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia E. Brzeziński. Sędziowie: J. Knap, M. Wilewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Władysława P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w G. o emeryturę na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. z dnia 21 maja 1975 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWładysław P. zgłosił dnia 2.X.1974 r. wniosek o emeryturę, powołując się na ubezpieczenie go z tytułu wykonywanej pracy i z racji prowadzenia działalności zarobkowej na własny rachunek w charakterze trudniącego się zarobkowo przewozem osób w okresie od dnia 1.VII.1969 r. do dnia 30.X.1974 r.Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w G. - decyzją z dnia 21.II.1975 r. odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury, ponieważ wiek emerytalny osiągnął on przed objęciem go obowiązkiem ubezpieczenia, tj. przed dniem 1.VII.1969 r., na co wskazuje jego data urodzenia - 5.XI.1903 r.Rada Nadzorcza Oddział ZUS w G. orzeczeniem z dnia 25.III.1975 r. zatwierdziła tę decyzję, a Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdyni wyrokiem dnia 21.V.1975 r. oddalił odwołanie Władysława P., podzielając stanowisko Oddziału ZUS i Rady Nadzorczej.Minister Sprawiedliwości w rewizji nadzwyczajnej wnosi o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdyni do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz. U. Nr 23, poz. 165 i z 1974 r. Nr 21, poz. 117) w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 1974 r. w sprawie ubezpieczenia społecznego osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek (Dz. U. Nr 29, poz. 167), a w konsekwencji zarzuca naruszenie interesów Państwa Ludowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zasada zachowania praw nabytych nie może prowadzić do wniosku, że właściciele taksówek utracili z dniem 1.IX.1974 r. (§ 8 ust. 1 i § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 1974 r. w sprawie ubezpieczenia społecznego osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek) prawa emerytalne nabyte przed wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 1969 r. w sprawie ubezpieczenia społecznego właścicieli taksówek (Dz. U. Nr 9, poz. 66).Myśl tę wyraża ustawodawca w art. 54 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz. U. Nr 23, poz. 165), stanowiąc, że do wniosków o świadczenia zgłoszonych po dniu wejścia w życie ustawy, stosuje się ją (tj. ustawę z dnia 8 czerwca 1972 r.), jednakże za okres przed tym dniem prawo do świadczeń ustala się i świadczenia wymierza według przepisów ustawy z dnia 29 marca 1965 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i - co należy dodać - przepisów wykonawczych do tej ustawy.Wnioskodawca zaś - z mocy § 8 ust. 4 i 5 wyżej wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 1969 r. mógł nabyć uprawnienia do emerytury, gdyż spełniał wymagania tam przewidziane, oczywiście po sprawdzeniu przez Sąd w ponownym postępowaniu, czy ma również wymagany okres ubezpieczenia przewidziany w § 8 ust. 2 tego rozporządzenia.Rozważania te prowadzą do wniosku, że pod rządami ustawy z dnia 29 marca 1965 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz. U. Nr 13, poz. 90) i rozporządzenia wykonawczego Rady Ministrów z dnia 20 marca 1969 r. w sprawie ubezpieczenia społecznego właścicieli taksówek (Dz. U. Nr 9, poz. 66) nie jest konieczne, aby do uzyskania prawa do emerytury właściciel taksówki trudniący się zarobkowo przewozem osób lub ładunków - poza innymi przesłankami koniecznymi do nabycia tego prawa - ukończył 65 lat dopiero w okresie płacenia składek ubezpieczeniowych.Podobną myśl wypowiada ustawodawca także w art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz. U. Nr 23, poz. 165).Skoro zarówno organ rentowy, jak i rada nadzorcza oraz Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, stosując odmienną wykładnię omawianych tu przepisów, rażąco naruszyły prawo, przeto zaskarżone orzeczenie podlega uchyleniu z mocy art. 442 § 2 k.p.c. w związku z art. 83 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych i art. 277 § 3 kodeksu pracy, a sprawa - przekazaniu do ponownego rozpoznania temuż Okręgowemu Sądowi.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dokona oceny, umożliwiającej ustalenie okresów ubezpieczenia w rozumieniu § 3 ust. 1 i okresów zaliczanych do okresów ubezpieczenia w świetle § 3 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 1974 r., biorąc również pod uwagę treść art. 75 ust. 2 w związku z art. 75 ust. 3 ustawy o p.z.e., uzasadniającej przyznanie wnioskodawcy emerytury co najmniej od dnia 1.XI.1974 r.