II URN 96/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj. Sędziowie SN: J. Knap (sprawozdawca), Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Wiśniewskiej, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Adama R. przeciwko Południowej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K. o wzrost emerytury kolejowej na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 4 października 1979 r.uchylił zaskarżony wyrok oraz orzeczenie Komisji Odwoławczej do Spraw Emerytalnych przy Ministrze Komunikacji nr (...) z dnia 19 maja 1979 r. i zmieniając decyzję Południowej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K. z dnia 14 listopada 1978 r. nr (...) i nr akt rentowych (...) w ustępie 3 pkt 6 ustalił, że emerytura przyznana tą decyzją Adamowi R. wzrosła o 10% tej emerytury od dnia jej przyznania, to jest od dnia 1 listopada 1978 r.Uzasadnienie faktyczneDecyzją Południowej Dyrekcji Okręgowej KP w K. od dnia 1.XI.1978 r. została przyznana kolejowa emerytura wnioskodawcy Adamowi R., ur. 5.XII.1922 r., ostatnio zatrudnionemu na stanowisku komendanta Zawodowej Straży Pożarnej w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego w N. W decyzji tej ustalono 37 lat, 11 miesięcy i 17 dni jako okres zatrudnienia pracownika na kolei.W odwołaniu wnioskodawcy domagał się obliczenia wzrostu emerytury według zasad określonych w art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 10 z późn. zmianami).Orzeczeniem z dnia 19.V.1979 r. Komisja Odwoławcza do Spraw Emerytalnych przy Ministrze Komunikacji zatwierdziła zaskarżoną decyzję Dyrekcji z dnia 14.XI.1978 r.W ocenie tej Komisji wzrost przewidziany w art. 10 ust. 4 ustawy przysługuje pracownikom, którzy spełniają warunki określone w art. 8 tej ustawy, tj. posiadają wymagany okres zatrudnienia na kolei (mężczyzna 25 lat) i osiągnęli wiek emerytalny (mężczyzna 60 lat). Zainteresowany, jako funkcjonariusz pożarnictwa, korzysta z przywileju wcześniejszego przejścia na emeryturę już wraz z osiągnięciem 55 lat. Nie spełnia on zatem warunku posiadania ukończonych 60 lat, który to warunek jest wymagany do przyznania żądanego wzrostu emerytury.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z dnia 4.X.1979 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy, podzieliwszy w pełni motywy przedstawione przez Komisję.Od wyroku z dnia 4.X.1979 r. została złożona w Sądzie Najwyższym w dniu 1.VII.1981 r. rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości, zawierająca wniosek o uchylenie tego wyroku i przyznanie wnioskodawcy kwoty wzrostu kolejowej emerytury wynoszącej 10% emerytury, poczynając od dnia 1 listopada 1978 r.W rewizji nadzwyczajnej zarzucono zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 10 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 10 z późniejszymi zmianami) w związku z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 1976 r. w sprawie określenia wieku emerytalnego i zasad przyznawania dodatku do emerytur i rent inwalidzkich dla funkcjonariuszy pożarnictwa (Dz. U. Nr 28, poz. 166) oraz naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wnioskodawca był funkcjonariuszem pożarnictwa zatrudnionym w resorcie komunikacji. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a i b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 1976 r. w sprawie określenia wieku emerytalnego i zasad przyznawania dodatku do emerytur i rent inwalidzkich dla funkcjonariuszy pożarnictwa (Dz. U. Nr 28, poz. 166) wiek emerytalny dla funkcjonariusza pożarnictwa w stosunku do którego komisja lekarska do spraw inwalidztwa i zatrudnienia orzekła o trwałej niezdolności do pełnienia służby w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, wynosi 55 lat. Obwodowa Komisja do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w S. orzeczeniem z dnia 14.IV.1978 r. zaliczyła Adama R. do drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia w 56 roku jego życia. Wobec tego faktu i nabycia prawa do zaopatrzenia emerytalnego wnioskodawca został na własną prośbę zwolniony ze służby na kolei z dniem 31.X.1978 r. dekretem Głównego Inspektora Służby Przeciwpożarowej Ministerstwa Komunikacji.Ustalenie w powołanym rozporządzeniu dla funkcjonariusza pożarnictwa - w razie orzeczenia jego trwałej niezdolności do pełnienia służby w jednostkach ochrony przeciwpożarowej - wieku emerytalnego niższego niż określony dla mężczyzny w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin nastąpiło na podstawie delegacji ustawowej wyrażonej w art. 21 ust. 2 ustawy o p.z.e. wskutek uciążliwego charakteru służby przeciwpożarowej, co znajduje też odzwierciedlenie w ustanowieniu w § 2 rozporządzenia specjalnego dodatku z tytułu służby w jednostkach ochrony przeciwpożarowej.Ustawowa preferencja w zakresie ustalenia wieku emerytalnego dla danej grupy pracowników, uwzględniająca społeczne aspekty tego unormowania, nie dotyczy tzw. wcześniejszego przejścia na emeryturę i nie ustanawia żadnych ograniczeń w przedmiocie wymiaru należnej emerytury, a w szczególności jej wzrostu. Toteż nie można podzielić poglądu organu rentowego i organów odwoławczych, w tym także Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, że przywilej obniżonej granicy wieku emerytalnego sprowadza się do prawa wcześniejszego przejścia na emeryturę i nie czyni zadość wymaganiu osiągnięcia wieku emerytalnego przewidzianego w rozważanym wypadku do otrzymania emerytury kolejowej w pełnym przysługującym wymiarze.Jeżeli zatem funkcjonariusz pożarnictwa, zaliczony do II grupy inwalidów, który ma przeszło 25-letni okres zatrudnienia na kolei, w tym co najmniej 15-letni okres służby w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, przechodzi na emeryturę wraz z ukończeniem 55 roku życia, korzysta on z prawa do wzrostu emerytury określonego w art. 10 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 10).Okres zatrudnienia na kolei wnioskodawcy do dnia 31.X.1978 r. został ustalony na łączny okres 37 lat, 11 miesięcy i 17 dni w dniu 5.XI.1977 r., kiedy to zainteresowany pracownik ukończył 55 lat. Spełnia więc on warunki do wzrostu kolejowej emerytury w maksymalnym rozmiarze, określonym w art. 10 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych.Błędna wykładnia przepisów z zakresu zaopatrzenia emerytalnego pracownika, powodująca uszczuplenie jego uprawnień i stwarzająca obawę występowania dalszych tego rodzaju naruszeń prawa, nie tylko przedstawia się jako rażące naruszenie wymienionych wyżej przepisów prawa, lecz stanowi również naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Państwo nasze bowiem jest zainteresowane w prawidłowym zabezpieczeniu socjalnym i materialnym ludzi pracy przechodzących na zasłużony wypoczynek.Z tych przyczyn i względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 22 § 1 w związku z art. 421 § 2 k.p.c. oraz art. 277 § 2 k.p. i art. 83 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych.Czas, za który wstecznie Sąd Najwyższy przyznał zwiększenie emerytury, nie może wykroczyć poza okres przewidziany w art. 75 ust. 3 w związku z art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy o p.z.e.