III CKN 1074/98

Sygn. akt III CKN 1074/98 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 stycznia 2001 r. Sąd Najwyższy Izba Cywilna w składzie następującym: Przewodniczący: SSN – Jacek Gudowski Sędziowie: SN – Mirosława Wysocka SA – Andrzej Niedużak (spraw.) Protokolant: Iwona Budzik po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2001 r. na rozprawie sprawy z powództwa R. M. przeciwko D. M. o rozwód, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 24 czerwca 1998 r., sygn. akt I ACa […] oddala kasację i zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 500 (pięćset) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. 2 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 5 marca 1998 r. Sąd Wojewódzki w L. oddalił powództwo R. M. o rozwód. Według poczynionych ustaleń, strony zawarły związek małżeński w dniu 14 kwietnia 1953 roku. Strony są bezdzietne. W 1978 r. doszło do zerwania między małżonkami więzi fizycznej, a przyczyną tego było nawiązanie przez powoda bliskich kontaktów z inną kobietą. Od dnia 1 października 1986 r. powód podjął pracę w Uniwersytecie […]. Jednak do 1990 r. przyjeżdżał do żony do L., łożył na jej utrzymanie, przywoził swoją bieliznę, którą pozwana prała. Od 1990 r. ustała między stronami także więź gospodarcza. W dniu 28 grudnia 1990 r. powód po raz pierwszy wystąpił o rozwód, jego powództwo zostało jednak prawomocnie oddalone. W dniu 23 grudnia 1992 r. powód ponownie wystąpił z pozwem o rozwód. Także to powództwo zostało prawomocnie oddalone wobec ustalenia, że winnym rozkładu pożycia małżeńskiego stron jest powód, a odmowa zgody na rozwód przez pozwaną nie pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, pomiędzy stronami nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia. Od wydania poprzedniego wyroku oddalającego powództwo, tj. od dnia 7 grudnia 1995 r., w stosunkach stron nie zaszły żadne zmiany. W szczególności, nadal nie ma podstaw do przyjęcia, że odmowa pozwanej wyrażenia zgody na rozwód sprzeczna jest z zasadami współżycia społecznego. Apelację powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego Sąd Apelacyjny w […] wyrokiem z dnia 24 czerwca 1998 r. oddalił, akceptując w całości ustalenia i wnioski Sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny stwierdził, że zupełność i trwałość rozkładu pożycia małżeńskiego stron jest niewątpliwa, datuje się jednak od 1990 roku, a nie jak twierdzi powód od dwudziestu lat. 3 Odwoływanie się przez powoda do argumentów, które podlegały już ocenie we wcześniejszych, prawomocnie zakończonych procesach, nie może podważyć ustalenia, że wyłącznie winnym rozkładu pożycia jest powód. Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy, gdy ustalono, że powódka ma 75 lat, choruje na cukrzycę, dyskopatię, choroby serca i reumatyzm, pozbawiona jest zdolności do zaspokajania swoich potrzeb, a szczególnie, nie posiada innych niż wywodzące się z praw męża, uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (powód sprzeciwiał się podjęciu przez nią pracy zawodowej), jej odmowa zgody na rozwód nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Sąd Apelacyjny akceptował także pogląd Sądu Wojewódzkiego, że w sprawie zachodzi również druga negatywna przesłanka rozwodu, jego orzeczenie byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 2 in fine k.r.o.). W kasacji opartej na pierwszej podstawie kasacyjnej (art. 3931 pkt 1 k.p.c.), powód zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie „przede wszystkim” art. 56 k.r.o. w związku z art. 18 i art. 31 Konstytucji R.P. i wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu Wojewódzkiego w L. i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Przepis art. 38311 kpc w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2000 r. stanowi, że Sąd Najwyższy orzeka w granicach kasacji, co oznacza, że Sąd Najwyższy orzeka wyłącznie w granicach zakreślonych wnioskami kasacji i przytoczonymi w niej podstawami kasacyjnymi. Z urzędu - jednak w granicach zaskarżenia - bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (por. postanowienie z dnia 20 listopada 1996 r., II CKN 11/96, nie publ.). Jeżeli przytoczona podstawa kasacji opiera się wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego, wówczas wyłączone są spod oceny Sądu 4 Najwyższego zarzuty kwestionujące prawidłowość dokonanych przez sądy orzekające ustaleń faktycznych. Innymi słowy, przy zarzucie naruszenia tylko prawa materialnego, badaniu podlega prawidłowość wykładni i trafność zastosowania przytoczonych norm prawa materialnego, nie może natomiast podlegać kontroli prawidłowość ustaleń stanu faktycznego (por. wyrok SN z dnia 2 października 1997 r., II CKN 360/97, nie publ., wyrok SN z dnia 11 kwietnia 1997 r. I CKN 80/97, nie publ.). Przypomnieć więc należy, że u podstaw rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego leżały ustalenia, że winę za całkowity i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego stron ponosi powód, że orzeczeniu rozwodu sprzeciwiają się zasady współżycia społecznego (art. 56 § 2 k.r.o.) oraz że odmowa zgody na rozwód przez pozwaną nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 3 k.r.o.). Na tle tak ustalonego stanu faktycznego należy zatem dokonać oceny zarzutów wypełniających wskazaną w kasacji podstawę naruszenia prawa materialnego. Tymczasem autor kasacji, przystępując do uzasadnienia podnoszonych zarzutów, przedstawia własną, sprzeczną z ustaleniami sądów wersję wydarzeń. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślano bezskuteczność zarzutu naruszenia prawa materialnego konstruowanego na podstawie założonego w kasacji stanu faktycznego, odmiennego od ustaleń na których oparte zostało zaskarżone orzeczenie (por. wyrok SN z dnia 7 marca 1997 r., II CKN 18/97, OSNC 1997 r., nr 8, poz. 112, wyrok SN z dnia 21 lutego 1997 r., II CKN 37/96, Palestra 1997 r., nr 5-6, s. 240). Jeżeli więc powód nie oparł kasacji także na podstawie naruszenia przepisów postępowania (art. 3931 pkt 2 kpc) i w jej ramach nie wykazał, że stan faktyczny sprawy ustalony został przez sądy merytoryczne z naruszeniem określonych norm proceduralnych, to wobec tego jego kasacja, jako nie zawierająca uzasadnionych podstaw, podlegała oddaleniu (art. 39312 k.p.c.). Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 98 § 1 kpc. 5 aw jb.