III CNP 17/18

Sygn. akt III CNP 17/18 POSTANOWIENIE Dnia 15 lutego 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Gudowski w sprawie z powództwa A. Ż. przeciwko […] Towarzystwu Ubezpieczeń S.A. […] w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 lutego 2019 r., na skutek skargi powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt II Ca […], odrzuca skargę i oddala wniosek strony pozwanej o zasądzenie kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi. 2 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 4 lutego 2016 r. Sąd Rejonowy w K. w sprawie o zapłatę zasądził na rzecz powoda A. Ż. od pozwanej […] Towarzystwa Ubezpieczeń S.A. […] w W. kwotę 32 879,00 zł z odsetkami. Wyrokiem z dnia 28 lipca 2016 r. Sąd Okręgowy w K. zmienił zaskarżony wyrok w całości i powództwo oddalił. Od wyroku Sądu drugiej instancji powód wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, zarzucając naruszenie art. 805 § 1 i art. 815 § 1 k.c., art. 58 § 3 k.c. oraz art. 354 § 2 w związku z art. 354 § 1 k.c. Skarżący wskazał również, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, gdyż kwota zaskarżenia nie przekracza progu skargi kasacyjnej. Nie jest możliwe także złożenie w sprawie skargi o wznowienie postępowania. Ponadto wyrok nie może być też wzruszony w trybie powództw opozycyjnych, a sprawa ma charakter sprawy procesowej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - pomijając inne ograniczenia - jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy zmiana lub uchylenie zaskarżonego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Wymaganie to wynika z przyjętego przez prawodawcę założenia, że odpowiedzialność majątkowa Skarbu Państwa przewidziana w art. 77 Konstytucji i art. 4171 § 2 k.c. może wchodzić w grę tylko wtedy, gdy strona poszkodowana uczyniła wszystko co możliwe, aby nie dopuścić do powstania szkody. Inaczej mówiąc, obowiązkiem strony jest wykorzystanie wszystkich istniejących w systemie środków prawnych i dopiero ich bezskuteczność lub brak może - w wypadku wystąpienia szkody - uzasadniać odpowiedzialność państwa. Pogląd ten odpowiada również tezie, że państwo demokratyczne, o rozwiniętym pierwiastku obywatelskim, musi wymagać od członków wspólnoty dbania o swoje prawne interesy i korzystania z dostarczanych przez prawo środków, w tym oczywiście środków zaskarżenia. Przed wniesieniem skargi, a więc przed dniem 20 lipca 2018 r., do polskiego systemu prawnego wprowadzono kolejny nadzwyczajny środek zaskarżenia, 3 tj. skargę nadzwyczajną, której celem jest eliminacja prawomocnych orzeczeń naruszających zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji albo w sposób rażący naruszających prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 89 i nast. ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, Dz.U. z 2018 r., poz. 5 ze zm. - dalej „ustawa o SN”). Zważywszy, że uwzględnienie skargi nadzwyczajnej - zgodnie z art. 39815 i 39816 k.p.c. w związku z art. 95 ustawy o SN - prowadzi do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania albo do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia na nowo co do istoty sprawy, a więc do eliminacji przyczyny „szkody judykacyjnej”, jest oczywiste, iż spełniając wymagania określone art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., wnoszący skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia musi wykazać, że wzruszenie zaskarżonego wyroku nie jest możliwe także w wyniku wniesienia skargi nadzwyczajnej. Mając ponadto na względzie, że przyczyny uwzględnienia skargi nadzwyczajnej są zbieżne przyczynami uwzględnienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 89 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o SN), a także biorąc pod uwagę unormowanie zawarte w art. 89 § 4 ustawy o SN, należy przyjąć, iż począwszy od dnia 4 kwietnia 2018 r. strona wnosząca skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wypełniając obowiązek przewidziany w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., musi wykazać, że złożyła do uprawnionego organu (art. 89 § 2 ustawy o SN) wniosek o wniesienie skargi nadzwyczajnej i nie został on uwzględniony. Niewykazanie tej okoliczności powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. (por. np. postanowienie Sądu najwyższego z dnia 30 sierpnia 2018 r., III CNP 9/18, OSNC2018, nr 12, poz. 121). Z tych przyczyn orzeczono, jak na wstępie. Wniosek o koszty oddalono, gdyż pozwana nie wniosła o odrzucenie skargi ani o odmowę jej przyjęcia. W istocie koszty związane ze sporządzeniem i wniesieniem odpowiedzi na skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie były kosztami celowej obrony w rozumieniu art. 98 § 1 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, OSNC 2015, nr 7–8, poz. 91). 4 jw