IV CNP 28/18

Sygn. akt IV CNP 28/18 POSTANOWIENIE Dnia 6 lutego 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Frąckowiak w sprawie ze skargi powódki o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 11 maja 2016 r., sygn. akt II Ca […] w sprawie z powództwa A. F.-P. przeciwko J. H. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 lutego 2019 r., odrzuca skargę. 2 UZASADNIENIE Powódka A. F.-P. wniosła o zasądzenie od pozwanego J. H. kwoty 49.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 13 listopada 2011 r. Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy w B. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 26.666,66 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 1 lutego 2013 r. do dnia zapłaty i oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Rozpoznający sprawę, na skutek apelacji pozwanego, Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia 11 maja 2016 r. (sygn. akt II Ca […]) zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że oddalił powództwo w pozostałej części oraz orzekł o kosztach postępowania. Od orzeczenia sądu drugiej instancji powódka wniosła w dniu 11 maja 2018 r. skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, zarzucając naruszenie art. 65 § 2 k.c. oraz art. 61 § 1 k.c. Skarżąca wskazała również, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, gdyż w rozpoznawanej sprawie - ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, nie przysługuje skarga kasacyjna, ani nie wystąpiły podstawy wznowienia postępowania przewidziane w art. 4011, 403 i 4161 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - pomijając inne ograniczenia - jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy zmiana lub uchylenie zaskarżonego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Wymaganie to wynika z przyjętego przez prawodawcę założenia, że odpowiedzialność majątkowa Skarbu Państwa przewidziana w art. 77 Konstytucji i art. 4171 § 2 k.c. może wchodzić w grę tylko wtedy, gdy strona poszkodowana uczyniła wszystko co możliwe, aby nie dopuścić do powstania szkody. Inaczej rzecz ujmując, obowiązkiem strony jest wykorzystanie wszystkich istniejących w systemie środków prawnych i dopiero ich bezskuteczność lub brak może - w wypadku wystąpienia szkody - uzasadniać odpowiedzialność państwa. Pogląd ten odpowiada również tezie, że państwo 3 demokratyczne, o rozwiniętym społeczeństwie obywatelskim, musi wymagać od członków wspólnoty dbania o swoje prawne interesy i korzystania z dostarczanych przez prawo środków, w tym oczywiście środków zaskarżenia. Wnosząc skargę, powódka przeoczyła, że w dniu 3 kwietnia 2018 r., a więc przed wniesieniem skargi, do polskiego systemu prawnego wprowadzono kolejny nadzwyczajny środek zaskarżenia, tj. skargę nadzwyczajną, której celem jest eliminacja prawomocnych orzeczeń naruszających zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji albo w sposób rażący naruszających prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 89 i nast. ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, Dz.U. z 2018 r., poz. 5 ze zm. - dalej: "u.S.N."). Zważywszy, że uwzględnienie skargi nadzwyczajnej - zgodnie z art. 39815 i 39816 k.p.c. w związku z art. 95 u.S.N. - prowadzi do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania albo do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia na nowo co do istoty sprawy, a więc do eliminacji przyczyny "szkody judykacyjnej", jest oczywiste, iż spełniając wymagania określone art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., wnoszący skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku musi wykazać, że wzruszenie zaskarżonego wyroku nie jest możliwe także w wyniku wniesienia skargi nadzwyczajnej. Wymaga także podkreślenia, że należy odróżnić niemożność zmiany lub uchylenia prawomocnego wyroku w drodze innych środków prawnych, która stanowi przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 4241 § 1 k.p.c.), od wiążącego się z tą przesłanką wymagania skargi w postaci wykazania niemożności wzruszenia zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych, które stanowi jej element konstrukcyjny (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.). W konsekwencji odrzucenie skargi następuje nie tylko wtedy, gdy skarżący nie spełnił wskazanego wymagania, tj. nie zawarł w skardze wywodu mającego wykazać, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe (art. 4248 § 1 k.p.c.), ale również wtedy, gdy zmiana lub 4 uchylenie tego wyroku w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa (art. 4248 § 2 k.p.c.). Mając powyższe na względzie należy przyjąć, że począwszy od dnia 4 kwietnia 2018 r. strona wnosząca skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, wypełniając obowiązek przewidziany w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., musi wykazać, że złożyła do uprawnionego organu (art. 89 § 2 u.S.N.) wniosek o wniesienie skargi nadzwyczajnej i nie został on uwzględniony. Niewykazanie tej okoliczności powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 424 § 1 k.p.c. Z tych przyczyn orzeczono, jak w sentencji. Na wniosek pozwanego Sąd Najwyższy orzekł o kosztach postępowania ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3, art. 108 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 i art. 42412 k.p.c. jw