III CO 1109/24

III CO 1109/24 POSTANOWIENIE 30 września 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Łodko na posiedzeniu niejawnym 30 września 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa G.Z. przeciwko A.Z. o ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej, na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy w Zielonej Górze postanowieniem z 5 września 2024 r., III RC 354/24, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Zielonej Górze na podstawie art. 441 § 2 k.p.c. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie tego sądu jako organu bezstronnego. W uzasadnieniu wskazał, że pozwana jest siostrą sędzi X.Y., orzekającej w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 481 k.p.c., w przypadku wyłączenia sędziego na podstawie art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c., sąd właściwy do rozpoznania sprawy występuje III CO 1109/24 2 do sądu nad nim przełożonego o wyznaczenie innego sądu do jej rozpoznania, a sąd nad nim przełożony wyznacza inny równorzędny sąd. Wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy i związany z nim status iudex inhabilis jest niezależny także od tego, czy został on wylosowany do jej rozpoznania, a tym bardziej czy zostało wydane postanowienie stwierdzające istnienie przyczyny wyłączenia ex lege (zob. postanowienie SN z 2 grudnia 2021 r., III CO 91/21). Sędzia jest wyłączony z mocy ustawy także w sprawach toczących się z udziałem jego krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych aż do czwartego stopnia i powinowatych do drugiego stopnia (art. 48 § 1 pkt 2 k.p.c.). Pokrewieństwo definiują przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 617 k.r.o.). Sędzia jest więc wyłączony z mocy ustawy w sprawach swojego rodzeństwa naturalnego, jak i przyrodniego, a także rodzeństwa ciotecznego lub stryjecznego. Podstawę wystąpienia Sąd pierwszej instancji uzasadnił pokrewieństwem pozwanej z sędzią tego Sądu. Sędzia ta jest zatem wyłączona z mocy ustawy w tej sprawie. W każdym przypadku, gdy w sądzie właściwym orzeka sędzia wyłączony z mocy ustawy (art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c.) aktualizuje się obowiązek wyznaczenia innego sądu równorzędnego do rozpoznania sprawy z udziałem tego sędziego na podstawie art. 481 k.p.c. W takim wypadku wystąpienie należy skierować do sądu przełożonego nad sądem występującym. Adresatem tego przepisu jest więc sąd właściwy do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji i sąd nad nim bezpośrednio przełożony, którym w przedmiotowej sprawie nie jest Sąd Najwyższy. Wystąpienie Sądu Rejonowego w Zielonej Górze nie podlega zatem rozpoznaniu na podstawie art. 441 k.p.c., albowiem zastosowanie ma art. 481 k.p.c. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. (M.M.) [ms] III CO 1109/24 3