III CO 1152/22
Izba Cywilna2022-12-08
Skład orzekający: Kamil Zaradkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żądania wyłączenia sędziów od rozpoznania sprawy są dopuszczalne w sytuacji, gdy sprawa jest przekazywana innemu sądowi na podstawie art. 442 k.p.c. z uwagi na powiązanie roszczenia z działalnością sądu?Ratio decidendi
Żądania wyłączenia sędziów od rozpoznania sprawy są niedopuszczalne w sytuacji, gdy sprawa jest przekazywana innemu sądowi na podstawie art. 442 k.p.c. Zastosowanie trybu przewidzianego w art. 442 k.p.c. nie stanowi rozpoznania sprawy, a jedynie ocenę istnienia przesłanki przekazania sprawy. Instytucja wyłączenia sędziego ma charakter gwarancyjny dla stron i służy zapewnieniu bezstronności sądu orzekającego, co nie ma zastosowania w procedurze przekazania sprawy na podstawie art. 442 k.p.c.Stan faktyczny
Sąd Apelacyjny w Gdańsku wystąpił do Sądu Najwyższego z żądaniami sędziów tego sądu o wyłączenie ich od rozpoznania sprawy I ACo 171/22. Sprawa dotyczyła powództwa o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa, a roszczenie wiązało się z działalnością sądów. Sąd Okręgowy w Słupsku wcześniej przekazał akta sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku w trybie art. 442 k.p.c.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odrzucił żądania wyłączenia sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku oraz sędziów sądu niższej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CO 1152/22 POSTANOWIENIE Dnia 8 grudnia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kamil Zaradkiewicz w sprawie z powództwa C.B. przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuraturze Krajowej, Skarbowi Państwa - Prokuraturze Regionalnej w Gdańsku, Skarbowi Państwa - Prokuraturze Rejonowej w Słupsku, Skarbowi Państwa - Prokuraturze Okręgowej w Słupsku, Skarbowi Państwa - Sądowi Okręgowemu w Słupsku i Skarbowi Państwa - Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 grudnia 2022 r., na skutek wystąpienia przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku z żądaniami sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku o wyłączenie ich od rozpoznania sprawy I ACo 171/22, odrzuca żądania wyłączenia Sędziów Sądu Apelacyjnego W.A., P.B., M.B., W.B., K.B., K.C., A.C., G.C., A. D., P.D., B.F., B.G., M.I., D.J., L. J., E.J., T.K., M.K., I.K., A.L., W.Ł., M.M., D.M., A.M., D.M.1, Z.M., L.M., A.M.1, K.N., E.M., M.N., M.P., A.P., B.S., L.R., D.R., H.R., J.R., M.R., A.R., R.R., J.S., K.S., D.S., A.S., S.S., R.T., E.T., M.U., M.W., A.W., D.W., M.Z., del. Sędziego Sądu Okręgowego M.P. oraz del. Sędziego Sądu Rejonowego J.K.. UZASADNIENIE Zarządzeniem z 17 listopada 2022 r. Przewodniczący Wydziału I Cywilnego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku przedstawił Sądowi Najwyższemu akta sprawy z powództwa C.B. przeciwko Skarbowi Państwa – Prokuraturze Krajowej, Skarbowi
2 Państwa – Prokuraturze Regionalnej w Gdańsku, Skarbowi Państwa – Prokuraturze Rejonowej w Słupsku, Skarbowi Państwa -Sądowi Okręgowemu w Słupsku, Skarbowi Państwa – Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku w trybie art. 52 § 1 k.p.c., wskazując, że wszyscy sędziowie orzekający w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku złożyli oświadczenia na zasadzie art. 49 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 442 k.p.c., jeżeli stroną jest Skarb Państwa, a państwową jednostką organizacyjną, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy - sąd ten z urzędu przedstawia akta sprawy sądowi nad nim przełożonemu, który przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu z sądem przedstawiającym, ten zaś zgodnie z dyspozycją pkt 2 z art. 442 k.p.c., jeżeli jest jednostką, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu z sądem przedstawiającym, mającemu siedzibę poza obszarem właściwości sądu przekazującego. W niniejszej sprawie postanowieniem z 18 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy w Słupsku przedstawił akta sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku w trybie art. 442 pkt 1 k.p.c. Ocena w tym zakresie, tj. w świetle art. 442 k.p.c., ogranicza się do dokonania odpowiednich ustaleń odnośnie spełnienia obiektywnego kryterium, jakie wyznaczają przesłanki wskazane w powołanym przepisie. Zastosowanie trybu przewidzianego w art. 442 k.p.c. nie stanowi rozpoznania sprawy, a tym samym wnioski o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego od rozpoznawania sprawy są niedopuszczalne. W konsekwencji Sąd Apelacyjny powinien ocenić istnienie przesłanki przekazania sprawy zgodnie z dyspozycją art. 442 k.p.c., nie będąc sądem rozpoznającym sprawę (co zresztą wprost potwierdza brzmienie tego przepisu w pkt 2). Jedynie na marginesie wypada wskazać, że instytucja wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy ma charakter gwarancyjny dla stron, służąc zapewnieniu bezstronności sądu orzekającego o prawach i obowiązkach stron. Rozwiązanie przewidziane w art. 442 k.p.c. ma zapobiec właśnie powstaniu sytuacji, w której mogłyby powstać jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności sądu z uwagi na
3 istnienie związku między dochodzonym roszczeniem a działalnością sądu właściwego. Z tych przyczyn orzeczono jak w postanowieniu. as
Powiązane orzeczenia
- III CO 216/24 2024-05-09Czy żądania wyłączenia sędziów od rozpoznania sprawy, które nie mogą zostać rozpoznane przez innych sędziów danego sądu z uwagi na niemożność wylosowania składu orzekającego, powinny zostać przekazane do rozpoznania inne…
- III CO 441/26 2026-05-29Czy w sytuacji, gdy wszyscy sędziowie danego sądu złożyli żądania wyłączenia od rozpoznania sprawy, należy wyznaczyć inny sąd równorzędny na podstawie art. 44 § 1 k.p.c.?
- I PUO 6/25 2025-05-12Czy w sytuacji, gdy Sąd Apelacyjny wnioskuje o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na potencjalne wątpliwości co do bezstronności sędziów, a nie doszło do wyłączenia sędziego na podstawie przepisów pro…
- III CO 129/24 2024-03-18Czy żądanie wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy w całości, złożone przez sędziego, który nie został jeszcze wyznaczony do rozpoznania tej sprawy, jest dopuszczalne?
- III CO 408/25 2025-05-22Czy w przypadku, gdy jeden z sędziów sądu właściwego do rozpoznania sprawy podlega wyłączeniu na podstawie art. 48 § 1 k.p.c., sąd ten powinien zostać wyłączony od rozpoznania sprawy w całości na podstawie art. 481 k.p.c…
Powołane przepisy
art. 52 § 1 KPCart. 49 KPCart. 442 KPCart. 442 pkt 1 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 28.07.2026. · PDF źródłowy