III CO 14/26
Izba Cywilna2026-04-28
Skład orzekający: Ireneusz Kunicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy jest właściwy do rozstrzygnięcia o wyłączeniu sędziego w sytuacji, gdy sąd niższej instancji nie może wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów, a wniosek o wyłączenie nie spełnia wymogów formalnych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy, jako sąd przełożony, jest kompetentny do rozstrzygnięcia kwestii wyłączenia sędziego, gdy sąd, w którym sprawa się toczy, nie może wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów. Jednakże, aby Sąd Najwyższy mógł rozstrzygnąć wniosek o wyłączenie sędziego, wniosek ten musi spełniać wymogi formalne, w tym oznaczać sędziego, którego dotyczy wyłączenie, przytaczać okoliczności przemawiające za wyłączeniem oraz wskazywać na powstanie kompetencji Sądu Najwyższego.Stan faktyczny
Sąd Apelacyjny w Gdańsku przedstawił Sądowi Najwyższemu akta sprawy na skutek zarządzenia o przedstawieniu akt w celu rozpoznania żądań sędziów Sądu Apelacyjnego o wyłączenie od orzekania. Zarządzenie to nie zawierało uzasadnienia ani nie wskazywało konkretnych sędziów, których dotyczyło żądanie wyłączenia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił wyłączenia sędziego z powodu niespełnienia wymogów formalnych wniosku.Pełny tekst orzeczenia
III CO 14/26 POSTANOWIENIE 28 kwietnia 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ireneusz Kunicki na posiedzeniu niejawnym 28 kwietnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa C.B. przeciwko Skarbowi Państwa-Sądowi Okręgowemu w Słupsku o zapłatę, na skutek przestawienia przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku żądań sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku wyłączenia od orzekania w sprawie I ACo 5/24, odmawia wyłączenia sędziego. UZASADNIENIE Zastępca Przewodniczącego I Wydziału Cywilnego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku przedstawiła Sądowi Najwyższemu akta sprawy na skutek zarządzenia z 30 grudnia 2025 r. o treści: ”akta sprawy przedstawić Sądowi Najwyższemu, na podstawie art. 52 § 1 in fine k.p.c. wskazując, że obecnie nie ma możliwości wylosowania składu orzekającego do rozpoznania żądań włączeń sędziów spośród sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku.”. Zarządzenie to nie zawiera uzasadnienia. Zgodnie z art. 52 § 1 k.p.c. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów - sąd nad nim przełożony.
III CO 14/26 2 Na podstawie przytoczonego przepisu i w sytuacji w nim wskazanej Sąd Najwyższy, jako sąd przełożony, jest kompetentny do rozstrzygnięcia kwestii wyłączenia sędziego Sądu Apelacyjnego. Jednakże sędzia, którego kwestię wyłączenia Sąd Najwyższy ma rozstrzygać powinien być oznaczony z imienia i nazwiska. Sąd występujący powinien także przytoczyć okoliczności przemawiające za tym wyłączeniem oraz okoliczności wskazujące na powstanie kompetencji Sądu Najwyższego. Wskazane na wstępie zarządzenie z 30 grudnia 2025 roku nie spełnia tych warunków. Ponadto, od orzekania w danej sprawie (kwestii proceduralnej) może być wyłączony tylko członek składu orzekającego, który żądanie swego wyłączenia może złożyć skutecznie dopiero po wyznaczeniu go do tego składu. I dopiero wówczas można stwierdzić, że nie da się utworzyć składu do rozpoznania kwestii wyłączenia sędziego, np. dlatego, że wszyscy inni sędziowie danego sądu zostali już wyłączeni. W konsekwencji Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. SSN Ireneusz Kunicki (E.C.) [SOP]
Powiązane orzeczenia
- III CO 58/19 2019-05-24Czy wniosek o wyłączenie sędziego od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów powinien być rozpoznany przez Sąd Najwyższy?
- III CO 252/22 2022-04-28Czy Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego, jeśli Sąd Apelacyjny jest w stanie wydać postanowienie w przedmiocie tego wniosku?
- II CO 2/68 1968-03-20Czy wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów jednego wydziału sądu powinien być rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy, gdy sąd ten nie może wydać postanowienia z powodu braku wystarczającej liczby sędziów?
- I CO 66/21 2021-06-17Czy Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania wniosków o wyłączenie sędziów, gdy sąd niższej instancji nie jest w stanie utworzyć składu orzekającego z powodu licznych wniosków o wyłączenie?
- III CB 115/24 2025-08-20Czy wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego od rozpoznania konkretnej sprawy, oparty wyłącznie na okolicznościach towarzyszących powołaniu sędziego i jego powiązaniach politycznych, bez wskazania konkretnych okoli…
Powołane przepisy
art. 52 § 1art. 52 § 1 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy