III CO 15/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J .Majorowicz (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Masłowski, Z. Trybulski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Sabiny K. przeciwko Zenonowi K. o przeniesienie prawa własności, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy - Ośr. w Toruniu postanowieniem z dnia 17 stycznia 1964 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy przepis art. 5 ustawy z dnia 31.XII.1958 r. o szczególnym trybie ściągania zaległości z tytułu niektórych zobowiązań właścicieli nieruchomości wobec Państwa (Dz. U. Nr 77, poz. 398) ma zastosowanie przy orzekaniu sądowym w trybie art. 62 k.z.?"udzielił odpowiedzi twierdzącej.Przepis art. 5 ustawy z dnia 31 XII 1958 r. o szczególnym trybie ściągania należności z tytułu niektórych zobowiązań właścicieli nieruchomości wobec Państwa (Dz. U. Nr 77, poz. 398) ma zastosowanie przy orzekaniu sądowym w trybie art. 62 k.z.Uzasadnienie faktyczneZgodnie z art. 5 ustawy z dnia 21.XII.1958 r. o szczególnym trybie ściągania zaległości z tytułu niektórych zobowiązań, właścicieli nieruchomości wobec Państwa (Dz. U. Nr 77, poz. 398) właściciel nieruchomości, który sprzedaje lub darowuje nieruchomość albo jej część, obowiązany jest okazać notariuszowi przy sporządzaniu aktu przewłaszczenia zaświadczenie właściwego organu finansowego o niezaleganiu w podatkach lub innych egzekwowanych przez ten organ należnościach, do których stosuje się przepisy o zobowiązaniach podatkowych. Jednocześnie ustawa wkłada na notariusza obowiązek dopilnowania, by takie zaświadczenie przy sporządzaniu aktów obrotu nieruchomości było przedstawione, przy czym nie może on spisać aktu kupna-sprzedaży lub darowizny, dopóki takie zaświadczenie nie zostanie okazane albo dopóki właściciel nieruchomości nie uiści do jego rąk wykazanych przez organ finansowy zaległości.Celem takiego unormowania jest, jak wskazuje na to ustęp powołanej wyżej ustawy, dążenie do należytej realizacji prawomocnych zobowiązań podatkowych dłużników. Aczkolwiek w art. 5 ustawy jest mowa tylko o przeniesieniu własności nieruchomości w drodze kupna-sprzedaży lub darowizny, dokonanej przed notariuszem, to jednak wyraźny cel, jaki przyświeca tej ustawie, uzasadnia wniosek, że obowiązek przedstawienia przez właściciela nieruchomości zaświadczenia organu finansowego o niezaleganiu w podatkach lub innych egzekwowanych przez ten organ należnościach istnieje również w sytuacji, gdy do przeniesienia własności nieruchomości dochodzi przed sądem, np. w drodze ugody zawartej między stronami, czy też na skutek powództwa z art. 62 k.z. lub obecnie art. 390 § 2 k.c., w którym jeden z kontrahentów umowy przedwstępnej dochodzi zawarcia umowy przyrzeczonej.Brak poza tym jakichkolwiek racji, które przemawiałyby za ograniczeniem obowiązku przewidzianego w art. 5 ustawy z dnia 21.XII.1958 r. tylko do sytuacji, gdy przeniesienie własności nieruchomości następuje w drodze aktu notarialnego, skoro według ustalonego orzecznictwa zgodne oświadczenie stron złożone przed sądem co do przeniesienia własności nieruchomości, ujęte w ugodzie sądowej, jak również wyrok z art. 62 k.z., który jest równoznaczny z zawarciem umowy, wywołuje te same skutki prawne co przeniesienie własności nieruchomości w formie aktu notarialnego.Należy ponadto zaznaczyć, że odmienna interpretacja art. 5 powołanej ustawy prowadzić by mogła w konsekwencji do obchodzenia obowiązku w tym przepisie włożonego na sprzedawcę nieruchomości.Z tych względów na przedstawione Sądowi Najwyższemu pytanie należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji uchwały.