III CZP 1/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pietrzykowski. Sędziowie: A. Wielgus (sprawozdawca), R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Jana M. z udziałem Józefy L. o stwierdzenie nabycia własności po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Łodzi postanowieniem z dnia 14 września 1982 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy w myśl art. 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81) sąd wojewódzki, jako sąd drugiej instancji jest właściwy do rozpoznania odwołania od decyzji terenowego organu administracji państwowej w sprawie o przekazanie nieruchomości na własność posiadacza zależnego w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 250), a w przypadku odpowiedzi negatywnej, jaki organ jest właściwy do rozpoznania odwołania?"powziął następującą uchwałę:I. Rozpoznanie odwołania od decyzji organu administracji państwowej w przedmiocie przekazania nieruchomości na własność posiadacza zależnego (art. 2 ustawy z dnia 26 października 1971 r., Dz. U. Nr 27, poz. 250) nie należy do właściwości sądu powszechnego, określonej przepisami art. 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81); II. odmówił udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne w pozostałym zakresie. Uzasadnienie faktyczneAktem własności ziemi z dnia 1 kwietnia 1982 r. Naczelnik Gminy w N. przekazał na własność małżonkom Janowi i Ewie M. nieruchomość położoną we wsi M. o pow. 5,32 ha.Uczestniczka Józefa L. w dniu 7 czerwca 1982 r. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, a Naczelnik Gminy pismem z dnia 8 czerwca 1982 r., powołując się na treść art. 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81), przesłał je Sądowi do rozpoznania. Sąd Wojewódzki powziął wątpliwość, czy - w myśl art. 8 cytowanej ustawy - jest właściwy do rozpoznania odwołania od decyzji terenowego organu administracji państwowej w sprawie o przekazanie nieruchomości na własność posiadacza zależnego w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 250), a jeżeli nie, to jaki organ jest właściwy do rozpoznania takiego odwołania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do treści art. 4 omawianej ustawy z dnia 26 marca 1982 r. uchylona została ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91), a rozpoznanie spraw o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego oraz o odroczenie terminu zapłaty należności z tytułu nabycia własności tych nieruchomości przekazane zostało sądom. Przepis art. 8 tejże ustawy przewiduje natomiast sytuacje, w których właściwe organy administracji państwowej przekazują właściwym sądom sprawy o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego prowadzone na zasadzie ustawy uwłaszczeniowej z dnia 26 października 1971 r. w zależności od tego, w jakim stadium postępowanie administracyjne się znajduje. Sprawy dotyczące przekazania nieruchomości posiadaczowi zależnemu lub przejęcia nieruchomości przez Państwo (art. 2 ustawy z dnia 26 października 1971 r.), jak to wynika wprost z art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r., w ogóle nie podlegają przekazaniu sądom, niezależnie od stanu ich załatwienia w postępowaniu administracyjnym. Skoro więc orzekanie w sprawach o przekazanie nieruchomości na własność posiadacza zależnego nie należy do kompetencji sądów powszechnych, a odwołania stron w tym przedmiocie nie podlegają przekazaniu sądom powszechnym, nie zachodzi potrzeba udzielenia odpowiedzi na pytanie w części dotyczącej wyjaśnienia, jaki organ jest właściwy do rozpoznania odwołania. Wyjaśnienie bowiem tej kwestii nie mieści się w granicach kompetencji sądu powszechnego, który nie będąc uprawniony do rozpoznania przekazanego mu odwołania powinien je zwrócić organowi przekazującemu.