III CO 35/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl (sprawozdawca). Sędziowie: K. Kwapiszewski, J. Kamiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zofii S. przeciwko Włodzimierzowi K. o uzgodnienie treści księgi wieczystej, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Krakowie do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy w wypadku, gdy Skarb Państwa (lub inny podmiot podlegający państwowemu arbitrażowi gospodarczemu, spółdzielnia produkcyjna lub prokurator) występuje w sprawie w charakterze interwenienta ubocznego, obowiązuje przepis art. 340 § 1 k.p.c., w myśl którego wypis wyroku z uzasadnieniem powinien być z urzędu doręczony stronom?"udzielił następującej odpowiedzi:"W sprawach, w których jako interwenient uboczny występuje Skarb Państwa lub inny podmiot podlegający państwowemu arbitrażowi gospodarczemu albo rolnicza spółdzielnia produkcyjna lub prokurator, obowiązuje również art. 340 § 1 k.p.c."Uzasadnienie faktycznePowódka Zofia S. wystąpiła przeciwko Włodzimierzowi K. z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej.W toku sporu po stronie powódki przystąpił do sporu Skarb Państwa w charakterze interwenienta ubocznego.Sąd Powiatowy doręczył stronom wypis swego wyroku z uzasadnieniem z urzędu, wychodząc z założenia, że przystąpienie Skarbu Państwa do powódki w charakterze interwenienta ubocznego nakłada na sąd w myśl art. 340 § 1 k.p.c. obowiązek doręczenia stronom z urzędu wypisu wyroku z uzasadnieniem. Wypis wyroku z uzasadnieniem został doręczony powódce w dniu 25.V.1960. r., a w dniu 6.V.1960 r. wniosła ona rewizję.Sąd Wojewódzki, rozpoznając rewizję powódki, postanowieniem z dnia 29.VIII.1960 r. odroczył rozpoznanie sprawy i przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 388 k.p.c. do rozstrzygnięcia wymienione na wstępie zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, udzielając odpowiedzi pozytywnej na postawione pytanie prawne, zważył, co następuje:Kwestia, czy należało doręczać stronom wypis wyroku z uzasadnieniem z urzędu w sprawach, w których Skarb Państwa lub inny podmiot wymieniony, w art. 340 § 1 k.p.c. występowały w charakterze interwenienta ubocznego, nie budziła zastrzeżeń na gruncie tegoż przepisu w jego brzmieniu przed nowelizacją, jaka miała miejsce w dniu 18.I.1956 r. (Dz. U. Nr 2, poz. 13). W myśl bowiem tego przepisu w poprzednim jego brzmieniu wyrok z uzasadnieniem należało doręczyć stronom we wszystkich sprawach, w których występował m.i. Skarb Państwa. Porównując dawny tekst przepisu art. 340 § 1 k.p.c. w jego obecnym brzmieniu, gdzie mowa jest o doręczaniu z urzędu wyroku z uzasadnieniem stronom w sprawach, w których m.i. jedną ze stron jest Skarb Państwa, można by mniemać, że mamy do czynienia z merytoryczną zmianą tego przepisu i że obecnie obowiązek uzasadnienia i doręczenia wyroku stronom istnieje tylko w sprawach, w których Skarb Państwa lub inny podmiot podlegający państwowemu arbitrażowi gospodarczemu lub rolnicza spółdzielnia produkcyjna występują wyłącznie w charakterze strony w ścisłym tego słowa znaczeniu. W istocie rzeczy tak nie jest. Zmiana art. 340 k.p.c., dokonana nowelą z dnia 18.I.1956 r., w części merytorycznej dotyczy jedynie wprowadzenia nowej osoby prawnej w postaci rolniczej spółdzielni produkcyjnej. W pozostałej zaś części zmianę tego przepisu należy uważać za zmianę redakcyjną, polegającą na odmiennej stylizacji tego przepisu, bez zamiaru wprowadzenia w treści tego przepisu i jego znaczeniu jakichkolwiek - poza wspomnianym wyjątkiem - dalszych merytorycznych zmian. Ratio legis tego przepisu leży niewątpliwie w tym, by Skarb Państwa i dalsze osoby wymienione w tymże przepisie, ze względu na ważny interes państwowy lub społeczny, mogły zapoznać się w każdym wypadku z treścią uzasadnienia wyroku, ustawodawca więc, nowelizując w 1956 r. przepis art. 340 k.p.c., niewątpliwie nie zamierzał utrudnić sytuacji procesowej podmiotom prawnym wymienionym w tymże przepisie. Gdyby bowiem ustawodawca chciał w omawianym zakresie dokonać zmiany w sensie ograniczenia uprawnień Skarbu Państwa i innych osób wymienionych w art. 340 § 1 k.p.c., to pozostałaby - wobec pozostawienia bez zmiany art. 362 § 2 k.p.c. - niezrozumiała sytuacja, w której postanowienia podlegałyby doręczeniu stronom z uzasadnieniem w każdej sprawie z udziałem Skarbu Państwa lub innej osoby wymienionej w tymże przepisie, a wyroki tylko w tych sprawach, w których Skarb Państwa lub inne osoby wymienione w art. 340 § 1 k.p.c. występują w charakterze strony w ścisłym tego słowa znaczeniu.Ponadto jeżeli chodzi o kwestię, czy należy doręczać z urzędu stronom wyrok z uzasadnieniem w sprawach, w których Skarb Państwa występuje w charakterze interwenienta ubocznego, to udzielenie odpowiedzi pozytywnej na postawione pytanie wynika również z wykładni systematycznej przepisów k.p.c. Dział III Księga II Części I k.p.c. zamieszczony został w obrębie Tytułu I zatytułowanego "Strony", a w myśl art. 71 k.p.c. interwenientowi od chwili jego wstąpienia do sprawy należy doręczać tak jak stronie m.i. również orzeczenia sądu.W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego nie ulegało wątpliwości, że interwenientowi ubocznemu przysługuje na mocy art. 71 i 340 § 2 k.p.c. prawo samodzielnego zgłoszenia wniosków o uzasadnienie orzeczeń sądowych i prawo samodzielnego wnoszenia środków odwoławczych, dopóki strona, do której interwenient uboczny przystąpił, nie wyraziła w tym względzie odmiennej woli, mimo że w przepisie art. 340 § 2 k.p.c. jest jedynie mowa o tym, że w innych sprawach wyrok z uzasadnieniem doręcza się tylko stronie, która w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia jego sentencji zażądała sporządzenia uzasadnienia. Wynika z tego, że przez wyrażenie "strona" należy rozumieć również interwenienta ubocznego, a skoro tak, to użyte w art. 340 § 1 k.p.c. wyrażenie "strona" powinno mieć takie samo znaczenie jak w § 2 tegoż przepisu. Trudno bowiem przyjąć, aby w obrębie tego samego artykułu składającego się z dwóch paragrafów ustawodawca raz nadawał słowu "strona" ściślejsze, a drugi raz szersze znaczenie.Z przytoczonych względów należało udzielić na postawione zagadnienie prawne odpowiedzi pozytywnej.