III CO 487/26

III CO 487/26 POSTANOWIENIE 7 maja 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Trzebiatowski na posiedzeniu niejawnym 7 maja 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa B.Ł. przeciwko A.Ł. o rozwód, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Koszalinie postanowieniem z 13 kwietnia 2026 r., I 2C 125/26, o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy, odmawia oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy. UZASADNIENIE B.Ł. wniósł do Sądu Okręgowego w Koszalinie pozew o rozwód. Postanowieniem z 13 kwietnia 2026 r. Sąd ten zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo w tej sprawie. Sąd ten zrezygnował z zamieszczenia uzasadnienia oraz podstawy prawnej swojego wystąpienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 45 k.p.c., jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy III CO 487/26 2 oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo (§ 1). O oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego wpłynął pozew (§ 2). Wymaga zaznaczenia, że wystąpienie do Sądu Najwyższego w trybie art. 45 k.p.c. jest uzasadnione tylko pod warunkiem, że nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej sądu, przed który należy wytoczyć powództwo. W sprawach o rozwód właściwość miejscową określa art. 41 k.p.c., który stanowi, że powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. W braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda. A zatem dopiero, jeśli nie jest możliwe ustalenie właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c., zastosowanie może znaleźć art. 45 k.p.c. (np. postanowienie SN z 30 marca 2021 r., V CO 61/21). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wskazywano, że przyczyny uzasadniające oznaczenie sądu na podstawie art. 45 k.p.c. muszą być wykazane. Przedstawienie okoliczności, które świadczyłyby o wystąpieniu stanu rzeczy wypełniającego hipotezę normy wynikającej z art. 45 k.p.c., należy do sądu występującego o oznaczenie sądu właściwego - co może nastąpić wyłącznie w uzasadnieniu takiego postanowienia (np. postanowienia SN: z 13 listopada 2007 r., III CO 17/07, z 1 czerwca 2015 r„ III CO 37/15, OSNC 2015/12/150, z 29 maja 2018 r„ III CO 56/18, OSNC-ZD 2019/2/25 oraz z 15 października 2021 r., IV CO 162/21, a ostatnio także m.in. z 22 maja 2025 r., III CO 571/25). Sąd Okręgowy w Koszalinie nie uzasadnił swojego wystąpienia. Rekonstrukcja okoliczności oraz argumentów mających uzasadnić oznaczenie sądu właściwego nie należy do Sądu Najwyższego. Mając na uwadze przedstawione argumenty, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia. (M.K.) III CO 487/26 3 [SOP]