III CO 863/25

III CO 863/25 POSTANOWIENIE 30 lipca 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Pawłyszcze po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 30 lipca 2025 r. w Warszawie żądania sędziego X. Y. wyłączenia go ze sprawy zażaleniowej Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, I ACz 43/23, z powództwa C. T. przeciwko M. C. o uznanie za pokrzywdzonego i dyskryminowanego orzeczeniem sądowym, odmawia wyłączenia sędziego. UZASADNIENIE Pozwaną w sprawie jest sędzia Sądu Okręgowego w Szczecinie. Dlatego Sąd ten wystąpił do Sądu Apelacyjnego w Szczecinie o wyznaczenie innego sądu (art. 481 k.p.c.). Postanowieniem z 2 lipca 2020 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyznaczył Sąd Okręgowy w Słupsku, w którym przewodniczący w sprawie zarządzeniem z 22 grudnia 2022 r. zwrócił pozew ze względu na nieuiszczenie opłaty mimo wezwania. Powód zaskarżył zarządzenie o zwrocie pozwu zażaleniem, które w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku zostało przydzielone sędziemu X. Y., w trybie § 43 ust. 1 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych (r.u.s.p.), tj. przez System Losowego Przydziału Spraw (SLPS). Sędzia X. Y. złożył żądanie wyłączenia go ze sprawy, ponieważ w innej sprawie z powództwa tego samego powoda pozwaną jest III CO 863/25 2 sędzia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, orzekająca w jednym wydziale z sędzią X. Y. Wniosek o wyłączenie sędziego X. Y. został przydzielony sędzi X.1 Y.1, w trybie § 73 ust. 3 r.u.s.p., tj. losowania spośród sędziów mogących niezwłocznie przystąpić do jego rozpoznania. Sędzia X.1 Y.1 złożyła żądanie wyłączenia jej ze sprawy z tej samej przyczyny, co sędzia X. Y., a ponadto ze względu na złożenie przez żonę powoda skargi na sędzię X.1 Y.1 do rzecznika dyscyplinarnego. Wnioski sędziów X. Y. i X.1 Y.1 zostały przydzielone w trybie § 73 ust. 2 r.u.s.p. kolejnemu sędziemu, który także złożył żądanie wyłączenia z tej samej przyczyny, co sędziowie X. Y. i X.1 Y.1 Powiększająca się liczba żądań wyłączenia była przydzielana w trybie art. 73 ust. 3 r.u.s.p. kolejnym sędziom, którzy kolejno żądali swojego wyłączenia. Po złożeniu żądania wyłączenia przez ostatniego sędziego Sądu Apelacyjnego, spełniającego wymóg z § 73 ust. 3 r.u.s.p., właściwym do rozstrzygnięcia o żądaniu sędziego sprawozdawcy X. Y. stał się Sąd Najwyższy (art. 52 § 1 k.p.c.). Sędzia jako przyczynę swojego żądania wskazał wyłącznie proces między inną sędzią i powodem. Gdyby samo istnienie takiego procesu miało uzasadniać wyłączenie, ustawodawca dyspozycją art. 481 k.p.c. objąłby nie tylko sprawy, w których sędzia danego sądu jest stroną, lecz objąłby wyłączeniem całego sądu wszystkie sprawy z udziałem strony będącej przeciwnikiem procesowym któregokolwiek z sędziów danego sądu. Treść art. 48 i 481 k.p.c. jednoznacznie wskazuje, że sam fakt istnienia procesu z innym sędzią danego sądu nie uzasadnia wyłączenia, a powołanie się przez sędziego na art. 49 § 1 k.p.c. służy obejściu zakresu wyłączenia określonego w art. 48 k.p.c. Przepis ten ogranicza wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu do spraw z udziałem któregokolwiek sędziego tego sądu lub osób określonych w art. 48 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. Tymczasem zażalenie powoda zostało złożone w sprawie z jego powództwa przeciwko osobie niezwiązanej z sędziami Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Dlatego Sąd Najwyższy oddalił żądanie sędziego X. Y. Odmowa wyłączenia sędziego, któremu sprawa została przydzielona, czyni bezprzedmiotowymi żądania wyłączenia złożone przez pozostałych sędziów. III CO 863/25 3 Zwraca uwagę nieprawidłowy tryb postępowania polegający na przydzielaniu żądania sędziego sprawozdawcy kolejnym sędziom. Tymczasem § 73 ust. 3 Regulaminu nakazuje wylosowanie sędziego spośród sędziów mogących niezwłocznie przystąpić do rozpoznania żądania sędziego sprawozdawcy. Zatem już w chwili ustalania kręgu sędziów, wśród których zostanie przeprowadzone losowanie w trybie § 73 ust. 3 r.u.s.p., należy pominąć sędziów, którzy oświadczą, że zażądają swojego wyłączenia. Zakaz składania żądania wyłączenia przez sędziów niebędących członkami składu orzekającego (art. 531 § 1 pkt 3 k.p.c.) dotyczy sprawy cywilnej, a nie incydentalnego wniosku o wyłączenie. Sąd Apelacyjny i tak przedstawił żądanie sędziego sprawozdawcy bez rozpoznania któregokolwiek z kolejnych żądań, więc równie dobrze mógł uzyskać odpowiednie oświadczenia bez kolejnych losowań. [wr] [r.g.]