III CO 948/22
Izba Cywilna2022-10-13
Skład orzekający: Dariusz Dończyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy rozwodowej, gdy sąd okręgowy miał możliwość ustalenia swojej właściwości miejscowej na podstawie oświadczeń stron?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy nie powinien oznaczać sądu właściwego na podstawie art. 45 k.p.c., jeżeli sąd okręgowy miał możliwość ustalenia swojej właściwości miejscowej na podstawie okoliczności sprawy, w szczególności na podstawie oświadczeń stron dotyczących miejsca zamieszkania. Właściwość miejscową w sprawach o rozwód określa art. 41 k.p.c., który stanowi, że powództwo wytacza się przed sąd okręgu, w którym małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeśli choć jedno z nich tam nadal mieszka. W przypadku braku takiej podstawy, właściwy jest sąd zamieszkania strony pozwanej, a następnie sąd zamieszkania powoda.Stan faktyczny
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy zwrócił się do Sądu Najwyższego o wyznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy rozwodowej, wskazując na art. 45 k.p.c. Powódka w pozwie podała, że przebywa w Niemczech w celach zarobkowych, a następnie w odpowiedzi na wezwanie sądu oświadczyła, że jej miejscem zamieszkania jest B. Sąd Okręgowy uznał, że na podstawie tych oświadczeń mógł ustalić swoją właściwość miejscową.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CO 948/22 POSTANOWIENIE Dnia 13 października 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk w sprawie z powództwa M. O. przeciwko M. O.1 o rozwód, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 października 2022 r., na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy X C 1334/22, odmawia oznaczenia sądu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 13 września 2022 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy zwrócił się do Sądu Najwyższego o wyznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy z powództwa M. O. przeciwko M. O.1 wskazując, że zachodzą podstawy wyznaczenia sądu właściwego na podstawie art. 45 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z art. 45 k.p.c. wynika, że Sąd Najwyższy dokonuje oznaczenia sądu, przed którym należy wytoczyć powództwo, jeżeli nie można na podstawie okoliczności spawy ustalić właściwości miejscowej. Zgodnie z art. 41 k.p.c. powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sądem, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w tym okręgu ma jeszcze miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Przy czym z braku takiej podstawy wyłącznie
2 właściwy jest sąd zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i takiej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda. W konsekwencji dopiero w razie stwierdzenia, że żadna ze stron nie przebywa z zamiarem stałego pobytu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (art. 25 k.c.) lub poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej za miejsce zwykłego pobytu uzasadnione będzie oznaczenie przez Sąd Najwyższy, w trybie określonym przez art. 45 k.p.c., sądu, przed którym należy wytoczyć powództwo. Z pozwu o rozwód z 25 lipca 2022 r. wynika, że powódka M. O. – błędnie określając się w jego treści jako pozwana – przebywa w Niemczech (w pozwie „Niemiech”) w celach zarobkowych (k. 4 akt sprawy). Pismem z 2 sierpnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wezwał powódkę do usunięcia braków formalnych pozwu poprzez podanie miejscowości, w której przebywa z zamiarem stałego pobytu oraz podanie dokładnego adresu (k. 7-8 akt sprawy). W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie złożonym Biurze Podawczym Sądu Okręgowego w Bydgoszczy w dniu 9 sierpnia 2022 r., powódka oświadczyła, że przebywa pod adresem: ul. […], B. (k. 9 akt sprawy). Powyższe wskazuje, że Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, w oparciu o treść akt sprawy, miał możliwość ustalenia swojej właściwości miejscowej z powołaniem się na art. 41 k.p.c. wobec oświadczenia powódki, iż miejscem jej zamieszkania jest B. (ul. […], B.). Brak więc jest podstaw do oznaczenia sądu właściwego przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 45 k.p.c. Z tego też względu Sąd Najwyższy omówił oznaczenia sądu właściwego, o czym orzeczono w sentencji niniejszego postanawiania. [as]
Powiązane orzeczenia
- V CO 123/19 2019-06-07Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód, jeśli Sąd Okręgowy nie przedstawił uzasadnienia wskazującego na niemożność ustalenia właściwości miejscowej?
- I CO 21/18 2018-03-06Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód, gdy możliwe jest ustalenie właściwości miejscowej na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego?
- III CO 125/22 2022-01-26Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód, gdy Sąd Okręgowy nie ustalił miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu stron?
- III CO 149/22 2022-01-31Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód, gdy pozwana wskazała swoje miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?
- I CO 76/19 2019-11-07Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód, gdy strony wskazują w pozwie miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mimo że czasowo przebywają za granicą?
Powołane przepisy
art. 45 KPCart. 41 KPCart. 25 KC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy