III CO 970/26

III CO 970/26 POSTANOWIENIE 8 października 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska na posiedzeniu niejawnym 8 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa R.K. przeciwko A.T. o zapłatę, na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy w Pruszkowie zarządzenia z 11 sierpnia 2026 r., I C 1122/26, o przekazanie do sądu równorzędnego, odrzuca wniosek. (K.W.) III CO 970/26 2 UZASADNIENIE Zarządzeniem z 11 sierpnia 2026 r. Sąd Rejonowy w Pruszkowie wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art. 441 k.p.c. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Zarządzenie nie zawiera uzasadnienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 441 § 1 k.p.c. przekazanie przez Sąd Najwyższy sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu jest możliwe wówczas, gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, a w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Przekazanie sprawy Sądowi Najwyższemu celem wyznaczenia innego sądu równorzędnego do rozpoznania sprawy na podstawie art. 441 k.p.c. powinno nastąpić postanowieniem, do którego należy sporządzić uzasadnienie, mimo iż nie jest zaskarżalne (zob. postanowienie SN z 8 sierpnia 2024 r., III CO 838/24). Wymóg sporządzenia uzasadnienia wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, w którym konsekwentnie podkreśla się, że uzasadnienie postanowienia służy przedstawieniu argumentów przemawiających za przekazaniem sprawy innemu sądowi równorzędnemu, ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości. Nie jest bowiem rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie, przy ocenie zasadności zastosowania art. 441 k.p.c., argumentów przemawiających za przekazaniem sprawy, jeśli nie przedstawił ich we właściwy sposób sąd występujący o takie przekazanie (zob. postanowienie SN z 22 lutego 2023 r., III CO 62/23). Na marginesie Sąd Najwyższy zauważa, że impulsem do wydania zarządzenia w sprawie niniejszej był wniosek powoda zawarty w pozwie o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Jednakże jego złożenie nie zwalniało Sądu Rejonowego od prawidłowego przekazania sprawy wraz wnioskiem Sądowi Najwyższemu, czyli w postaci postanowienia z uzasadnieniem. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się (zob. postanowienie SN z 10 stycznia 2024 r., III CO 1088/23), że skoro w przepisie art. 441 k.p.c. mowa III CO 970/26 3 o wystąpieniu sądu, to jego rola nie może sprowadzać się jedynie do przekazania wniosku pochodzącego od strony, gdyż byłoby to w praktyce równoznaczne z przyznaniem samej stronie kompetencji do występowania z wnioskiem o zastosowanie instytucji unormowanej w powołanym przepisie, co nie znajduje uzasadnienia w jego treści. Nie pozbawia to oczywiście stron postępowania możliwości zwrócenia sądowi właściwemu uwagi na okoliczności mogące przemawiać za zastosowaniem omawianej instytucji. Nawet jeżeli wystąpienie takie zostało zainicjowane przez stronę postępowania, postanowienie sądu winno zawierać uzasadnienie, odnoszące się do podstaw stosowania art. 441 k.p.c. Zarządzenie Sądu Rejonowego w Pruszkowie, poza powołaniem się na wniosek powoda, nie zawiera żadnej argumentacji. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. (K.W.) [SOP]