III CR 1038/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia P. Stępień. Sędziowie: S. Białek. W. Bryl (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Michała i Anny B. przeciwko Skarbowi Państwa (Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych w P.) o zapłatę, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 20 czerwca 1960 r., uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego w Krośnie z dnia 3 listopada 1959 r. i postępowanie w sprawie umorzył.Uzasadnienie faktycznePowodowie domagali się zasądzenia od strony pozwanej na ich rzecz kwoty 15.395 zł tytułem odszkodowania za wycięcie w 1957 r. w lesie stanowiącym własność powodów 40 sztuk jodeł.Wyrokiem z dnia 3 listopada 1959 r. Sąd Powiatowy w Krośnie zasądził od pozwanego Skarbu Państwa na rzecz powodów kwotę 15.395 zł ustalając, że powodowie są właścicielami działki leśnej o powierzchni 56 arów, z której strona pozwana w 1957 r. wycięła i zabrała 40 sztuk jodeł wartości 15.395 zł.Sąd Wojewódzki w Rzeszowie wyrokiem z dnia 20 czerwca 1960 r. rewizję pozwanego Skarbu Państwa oddalił, podzielając stanowisko Sądu I instancji, przy czym podkreślił, że "w konkretnym wypadku jest niesporne pomiędzy stronami, iż przedmiotowa nieruchomość nie została przejęta przez władzę administracyjną na rzecz Państwa".Od prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego wniósł Prokurator Generalny PRL rewizję nadzwyczajną, w której domaga się uchylenia zaskarżonego przez siebie wyroku Sądu Wojewódzkiego, zmiany wyroku Sądu Powiatowego w Krośnie z dnia 23 listopada 1958 r. i oddalenia powództwa.Prokurator Generalny zarzucił w rewizji, że oba wymienione wyroki wydane zostały z naruszeniem art. 218, 236 § 1 i 326 k.p.c. oraz art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika z dołączonych do rewizji nadzwyczajnej orzeczeń Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w P. z dnia 29 grudnia 1959 r. i Ministerstwa Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 10 września 1960 r. nieruchomość, w której strona pozwana wycięła jodły, za co powodowie domagają się odszkodowania w tym sporze, została przejęta na własność Państwa na mocy art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 71).Dowód z odpowiednich dokumentów przeprowadził Sąd Najwyższy na zasadzie art. 18 § 2 ustawy z 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych. Wymienionymi decyzjami organów administracyjnych uznał się Sąd Najwyższy za związany i z tego względu nie może badać prawidłowości ich wydania.Przejęcie przez Państwo na własność nieruchomości powodów powoduje utratę ich prawa własności. Przy rozstrzyganiu tego sporu nasuwa się pytanie, czy powodowie mogą dochodzić od strony pozwanej odszkodowania za wycięte jodły z danej nieruchomości w czasie przed przejęciem jej przez Państwo. Otóż na pytanie to nie daje bezpośredniej odpowiedzi sama ustawa z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 71). Chcąc więc znaleźć odpowiedź na występujące w tej sprawie zagadnienie, należy sięgnąć do innych aktów prawnych, które regulują analogiczne kwestie. W szczególności należy tu wymienić ustawę z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37). Przepis art. 10 tej ustawy stwierdza wyraźnie, że właścicielom przedsiębiorstw nie przysługuje roszczenie o odszkodowanie za korzystanie, użycie lub zniszczenie tych obiektów przez państwowe jednostki organizacyjne lub inne jednostki sprawujące zarząd przymusowy nad przedsiębiorstwem. Art. 8 tejże ustawy odmawia nawet właścicielom prawa do odszkodowania za obniżenie wartości lub ubytek majątku przedsiębiorstwa, zwróconego na podstawie art. 3 lub 4 ustawy, chyba że obniżenie wartości lub ubytek majątku nastąpiły po dniu wejścia w życie wymienionej ustawy.Kwestię umorzenia niektórych długów i ciężarów wobec Państwa reguluje również ustawa z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 72).Najbardziej zbliżoną kwestię do rozpoznawanej w niniejszym sporze reguluje przepis art. 2 ust. 1 pkt 5 wymienionej ustawy, który uznaje za wygasłe wszelkie roszczenia z tytułu szkód w lasach (przejętych we władanie Państwa a zwróconych następnie właścicielom. Skoro więc, jak wynika z cytowanych wyżej przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1958 r., Państwo odmawia właścicielom przedsiębiorstw prawa do odszkodowania za obniżenie wartości lub ubytek majątku przedsiębiorstwa zwróconego im na podstawie art. 3 lub 4 tejże ustawy, skoro dalej przepis art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. uznaje za wygasłe roszczenie właścicieli z tytułu szkód w lasach przejętych przez Państwo a zwróconych następnie właścicielom, to tym bardziej uznać należy, że powodom nie przysługuje odszkodowanie, gdy przejęta nieruchomość nie została im zwrócona.Wobec tego że w świetle wymienionych przepisów (powodom nie przysługuje dochodzone roszczenie, należało przy odpowiednim zastosowaniu art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 71), art. 13 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. (Dz. U. Nr 11, poz. 37) i art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 72) postępowanie w tej sprawie umorzyć. Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy orzekł jak wyżej.