III CR 11/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Lipiński. Sędziowie: Z. Wasilkowska, B. Łubkowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w S. przeciwko Józefowi K. o zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Kazimierzy Wielkiej z dnia 22 listopada 1961 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Kazimierzy Wielkiej do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się zasądzenia od pozwanego kwoty 30.000 zł z tytułu zwrotu wydatków poniesionych na wybudowanie pieca piekarniczego w dzierżawionej przez powódkę u pozwanego piekarni.Sąd Powiatowy oddalił powództwo, jako wniesione po upływie 6-miesięcznego terminu z art. 397 k.z.Powyższy wyrok w terminie 6 miesięcy od jego prawomocności zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości zarzucając, że Sąd Powiatowy naruszył art. 236 § 1, 293 § 1 i 329 k.p.c. oraz art. 396 i 397 k.z. przez uznanie, że roszczenie powódki należy do roszczeń wymienionych w art. 397 k.z., których nie można dochodzić sądownie po upływie 6 miesięcy od dnia zwrotu rzeczy zajętej przez najemcę.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafny jest zarzut skarżącego, że Sąd Powiatowy z uchybieniem art. 326 k.p.c. nie wyjaśnił, czy kwota 30.000 zł, której zwrotu powódka dochodzi, została przez nią wydatkowana na remont bądź odbudowanie istniejącego, lecz całkowicie już zużytego pieca piekarniczego, czy też na wybudowanie nowego pieca poza piecami przejętymi od pozwanego.Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż prekluzji z art. 397 k.z. podlegają tylko roszczenia o zwrot wydatków na naprawy rzeczy obciążające wynajmującego oraz o zwrot wydatków poniesionych na ochronę rzeczy przed utratą lub uszkodzeniem. Przepis ten, jako szczególny, nie może być interpretowany rozszerzająco i nie może odnosić się do roszczeń o zwrot kosztów ulepszeń, które poczynił najemca, a które wynajmujący ma prawo zatrzymać za zapłatę sumy odpowiadającej ich wartości stosownie do art. 396 k.z.Materiał dowodowy, a zwłaszcza zeznania świadków M. i B., wskazują, że powódka wybudowała nowy piec piekarniczy. W celu zatem ustalenia, czy suma dochodzona przez powódkę była wydatkowana na remont bądź odbudowanie pieca zużytego, czy też na wybudowanie zupełnie nowego pieca, a więc na inwestycje, oraz w celu ustalenia wartości takiego pieca w chwili zwrotu piekarni pozwanemu - Sąd Powiatowy obowiązany był przeprowadzić z urzędu (art. 236 § 1 k.p.c.) dowody z oględzin piekarni, które należało połączyć z jednoczesnym przesłuchaniem świadków i ewentualnie biegłego (art. 293 § 1 i 303 k.p.c.). Przeprowadzenie tych dowodów było konieczne ze względu na dość znaczną kwotę, o której zapłatę wystąpiła jednostka gospodarki uspołecznionej, oraz ze względu na uznanie przez pozwanego w piśmie z dnia 14.X.1957 r. roszczenia powódki.Z tych powodów Sąd Najwyższy z mocy art. 384, 396 i 398 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.