III CR 122/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Krzyżanowski (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, J. Majorowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Ireny S. przeciwko Zakładom Koksochemicznym "Z." Oddział Zaopatrzenia Robotniczego o zapłatę 10.113 zł z tytułu odszkodowania, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 25 września 1959 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa kwoty 10.113 zł, wyjaśniając, że pracowała u pozwanego w charakterze kierowniczki sklepu i umowę wypowiedziała na dzień 30.IV.1955 r. Kiedy jednak w dniu zakończenia pracy zgłosiła się po świadectwo pracy, odmówiono jej tego, a kierownik personalny pozwanego, gdy później wydawał powódce zaświadczenie pracy, odgrażał się, że wystawi jej złą opinię. Powódka starała się o pracę w MHD w Z., jednakże pracy nie dostała, gdyż pozwany wystawił jej złą opinię. Na skutek takiego działania pozwanego powódka pozostawała bez pracy do dnia 26 października 1955 r., w związku z czym domaga się zasądzenia dochodzonej w pozwie kwoty jako odszkodowania za utratę zarobku.Pozwane Przedsiębiorstwo wnosiło o oddalenie powództwa.Po przeprowadzeniu dowodów z zeznań świadków i przesłuchania powódki oraz z akt Sądu Powiatowego w Zabrzu i Sądu Powiatowego w Rudzie Śląskiej Sąd Wojewódzki ustalił następujący stan faktyczny:Powódka pracowała u pozwanego jako samodzielna ekspedientka od 2 listopada 1953 r. W styczniu 1955 r. wypowiedziała umowę o pracę, a od 1 marca 1955 r. wykorzystała urlop miesięczny i w kwietniu 1955 r. już nie pracowała z powodu choroby. W końcu kwietnia na wezwanie pozwanego zgłosiła się w jego referacie personalnym i wtedy wręczono jej kartę obiegową, którą miała złożyć w poszczególnych wydziałach dla stwierdzenia, czy i jakie zobowiązania ma powódka w stosunku do Przedsiębiorstwa. Na karcie obiegowej wskazano, że powódka pracowała do 19 kwietnia 1955 r. Powódka żądała zmiany tej daty, wobec jednak sprzeciwu kierownika personalnego odmówiła przyjęcia karty obiegowej i nie dała jej potwierdzić we właściwych wydziałach. W referacie personalnym już w dniu 21 kwietnia 1955 r. przygotowano świadectwo pracy dla powódki, po które jednak nie zgłaszała się. Dlatego świadek N. wystosowała w dniu 28 kwietnia 1955 r. pismo do powódki, by zgłosiła się natychmiast w kadrach dla załatwienia formalności związanych z rozwiązaniem stosunku pracy. Po zgłoszeniu się w końcu kwietnia powódka żądała umieszczenia wzmianki na zaświadczeniu, że pracowała do 30 kwietnia 1955 r. i przedstawiała świadectwa lekarskie, jednakże nie złożyła formalnego zwolnienia od pracy.W połowie lipca 1955 r. powódka zgłosiła się po świadectwo pracy, otrzymała kartę obiegową, którą następnie zwróciła z podpisami, i otrzymała zaświadczenie pracy. Powódka starała się o pracę w MHD w Z., ale pracy nie otrzymała, bo pozwany w piśmie z dnia 28 czerwca 1955 r. skierowanym do MHD wystawił powódce opinię ze wzmianką, że powódka pobierała wyższe ceny niż ustalone, że miała niedobór w kwocie 5.200 zł oraz że zwolniwszy się z pracy mimo kilkakrotnych wezwań nie rozliczyła się z pozwanym. W sprawie karnej Sądu Powiatowego w Rudzie Śl. powódka została skazana za pobieranie wyższych cen, a w sprawie cywilnej Sądu Powiatowego w Z. zasądzono od powódki na rzecz pozwanego 5.277,59, zł odszkodowania za spowodowanie niedoboru w sklepie pozwanego.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego winę za późne otrzymanie świadectwa pracy ponosi sama powódka. Nie może być mowy o odmowie wydania świadectwa pracy przez pozwanego, skoro miał już on to świadectwo przed żądaniem jego wydania przez powódkę (21.IV.1955 r.), a nawet wzywał powódkę do załatwienia formalności związanych z zakończeniem pracy. Żądanie powódki zmiany daty zakończenia pracy z 19.IV.1955 r. na 30.IV.1955 r. nie było - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - uzasadnione. Powódka w kwietniu 1955 r. chorowała (czy też chorowały jej dzieci), jednakże, jak stwierdziła świadek N., powódka nie złożyła świadectwa lekarskiego o niezdolności do pracy, do czego była obowiązana. Nie dopełniła też powódka w tym czasie formalności z wypełnieniem karty obiegowej, wobec czego - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - pracodawca miał podstawę do stwierdzenia, że nie pracowała ona do 30 kwietnia 1955 r.Sąd Wojewódzki uznał, że jedynie nieuzasadnione stanowisko powódki spowodowało, że odebrała ona świadectwo pracy dopiero w lipcu 1955 r. Z umowy o pracę wynikają obowiązki dla obu stron, które mają wykonać ciążące na nich zobowiązania, a nie tylko na pracodawcy, jak to zdaje się sądzić powódka.Według poglądu wyrażonego w wyroku pozwany, pytany o opinię o powódce, miał nie tylko prawo, ale przede wszystkim obowiązek podać do wiadomości przyszłego pracodawcy powódki fakt spowodowania przez nią niedoboru i sprzedaży towarów po cenach wyższych, a MHD słusznie odmówił w tych warunkach przyjęcia powódki do pracy. Powódka nie może mieć żadnych roszczeń z tego tytułu, że nie otrzymała pracy z powodu złej opinii uzasadnionej jej poprzednim zachowaniem się, dyskwalifikującym ją jako pracownika handlu uspołecznionego. Z tych względów, uznając powództwo za nieuzasadnione, Sąd Wojewódzki oddalił je.W rewizji powódka wnosi o uchylenie lub zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika z motywów zaskarżonego wyroku (i co znajduje oparcie w zeznaniu powołanego w rewizji świadka S.), powódka nie została zaangażowana przez MHD w Z. z tego powodu, że strona pozwana, zapytana przez MHD, udzieliła w dn. 28.VI.1955 r. opinii o powódce, w której podała o spowodowaniu przez nią niedoboru towarowego i o jej niesumienności w pracy (o pobieraniu wyższych cen od konsumentów). Trafnie przy tym podkreślił Sąd Wojewódzki, że pozwany, zapytany o to, miał nie tylko prawo, lecz i obowiązek podać do wiadomości przyszłego pracodawcy powódki o znanych mu faktach, które znalazły swe potwierdzenie w prawomocnych wyrokach Sądu Powiatowego w Rudzie Śl. i Sądu Powiatowego w Zabrzu.Ustalenia powyższych prawomocnych wyroków, które zapadły w postępowaniu karnym z oskarżenia powódki i w postępowaniu cywilnym z powództwa pozwanego przeciwko powódce, z mocy art. 7 i 366 k.p.c., wiązały Sąd Wojewódzki, wobec czego bezzasadny jest zarzut rewizji, że ustalenia Sądu o nienależytym wykonywaniu przez powódkę jej obowiązków wynikających z umowy o pracę w pozwanym Przedsiębiorstwie były sprzeczne z materiałem dowodowym w sprawie.Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 5.V.1958 r. 1 CR 919/57, który to pogląd podziela skład sądzący niniejszą sprawę, zawiadomienie przez przedsiębiorstwo uspołecznione innej jednostki handlowej o spowodowaniu przez byłego pracownika niedoboru lub o dopuszczeniu się przez niego czynu karygodnego - jeżeli podane fakty odpowiadają rzeczywistości - nie narusza art. 24 rozporządzenia z 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych. Przepisu tego bowiem nie można wykładać w oderwaniu od obecnych stosunków społecznych, a te nakazują przyjęcie takiej właśnie wykładni, jaką zastosował Sąd Wojewódzki. Skoro mianowicie manko i niedbalstwo lub lekkomyślność pracowników handlu uspołecznionego należą do wyjątkowo poważnych - przez swą nagminność - niedociągnięć naszego życia gospodarczego i społecznego, to w takich wyjątkowych okolicznościach nie można pozbawić uspołecznionych jednostek handlowych tak skutecznego środka zaradczego, jakim jest wzajemne informowanie się o pracownikach, którzy czy to na skutek złej woli, czy też nieudolności nie chcą lub nie potrafią należycie zabezpieczyć powierzonego im mienia społecznego.W tym stanie rzeczy, gdy według prawidłowych ustaleń Sądu odmowa przyjęcia powódki do nowej pracy w MHD w Z. była uzasadniona obiektywnymi względami mającymi swe źródło w dotychczasowym jej sposobie pracy, a wydanie o niej przez pozwane Przedsiębiorstwo opinii odpowiadającej prawdzie - nie może być uznane za zawinione przyczynienie się do tej odmowy. Oddalenie więc powództwa o wynikłe stąd szkody odpowiada prawu i nie narusza art. 134 k.z.Skarżąca trafnie kwestionuje pogląd Sądu Wojewódzkiego, że pozwany miał prawo uznać umowę o pracę za rozwiązaną w dniu 21.IV.1955 r. i że powódka ponosi winę za opóźnione otrzymanie świadectwa pracy. Zarzuty te są uzasadnione o tyle, że istotnie - stosownie do art. 25 pkt 4 rozporządzenia o um. o pr. prac. umysł. - w razie wypowiedzenia stosunku pracy umowa o pracę zawarta na czas nie określony rozwiązuje się po upływie trzech miesięcy od jej wypowiedzenia, zawsze jednak na koniec miesiąca kalendarzowego, chyba że wygasła wcześniej na skutek wzajemnego porozumienia stron lub rozwiązania jej ze skutkiem natychmiastowym. Fakt choroby pracownika przed upływem okresu wypowiedzenia czy też nieusprawiedliwienie nieobecności w pracy w tym okresie (jeżeli nie spowodowało to rozwiązania ze skutkiem natychmiastowym) nie wpływa na termin ekspiracji umowy.Również nie uzasadnia odmowy wydania świadectwa pracy okoliczność, że pracownik nie dopełnił formalności związanych z likwidacją stosunku pracy. Art. 24 cyt. rozporządzenia, zobowiązując do wydania na żądanie pracownika świadectwa co do czasu trwania stosunku pracy, nie uzależnia tego obowiązku od poprzedniego załatwienia przez pracownika formalności związanych z wypełnieniem i potwierdzeniem karty obiegowej.Powyższe jednak błędne przesłanki zaskarżonego wyroku nie mogą spowodować jego uchylenia, gdyż nie miały one wpływu na wynik sprawy (art. 371 § 1 pkt 4 k.p.c.). Według bowiem trafnych ustaleń zaskarżonego wyroku - o czym była wyżej mowa - istotną przyczyną niezatrudnienia powódki w nowym miejscu pracy (MHD w Z.) nie było opóźnienie w otrzymaniu przez nią świadectwa pracy, lecz dyskwalifikująca ją działalność na szkodę jednostki gospodarki uspołecznionej i konsumentów w poprzednim miejscu pracy, czego skutki powinna ona sama ponosić. Skoro szkody, których dochodzi powódka, zawinione były przez nią samą, a strona pozwana z tytułu udzielenia informacji odpowiadających rzeczywistości nie ponosi odpowiedzialności - oddalenie powództwa było w ostatecznym wyniku prawidłowe.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.