III CR 155/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wasilkowska. Sędziowie: Z. Trybulski (sprawozdawca), W. Orlicki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Genowefy W. o uzupełnienie stwierdzenia praw do spadku, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Lęborku z dnia 28 października 1964 r.,oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 21.III.1963 r. Sąd Powiatowy w Lęborku stwierdził prawa do spadku po Feliksie Z. Sąd Powiatowy uznał w szczególności, że poza córką spadkodawcy Genowefą W. prawa te zachowali ci wnukowie spadkodawcy, których ojcowie bądź matki odrzucili spadek w 1962 r. Sąd ten ustalił przy tym, że wszystkie dzieci spadkodawcy, które spadek odrzuciły, pracują w gospodarstwach rolnych, a wchodzące na ich miejsce ich dzieci były w dniu 5.VII.1963 r. małoletnie, natomiast Genowefa W. pracowała w tym gospodarstwie przeszło rok.Na powyższe uzupełniające postanowienie Minister Sprawiedliwości złożył rewizję nadzwyczajną i zarzucając rażące naruszenie art. 26 k.p.n. w związku z art. LVI § 1 i 2 przep. wprow. k.c. oraz art. 1059 § 1 pkt 4 k.c., żądał uchylenia tego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Powiatowemu w Lęborku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna zarzuca, że ustalenie Sądu Powiatowego, iż wszystkie dzieci spadkodawcy, które spadek odrzuciły, pracują w gospodarstwach rolnych, nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zebranym w sprawie. Okoliczność ta ma - zdaniem rewizji nadzwyczajnej - istotne znaczenie w sprawie, bo gdyby zstępni spadkodawcy nie zachowali prawa dziedziczenia gospodarstwa rolnego (art. LVI § 1 i 2 przep. wprow. k.c.), to nie mogliby odrzucić spadku w tym zakresie, ponieważ spadek ten nie przysługiwałby im, wobec czego spadku tego nie mogliby na zasadzie art. 105 § 1 pkt 4 k.c. nabyć także ich zstępni.Słuszny jest wprawdzie zarzut rewizji nadzwyczajnej, że ustalenia Sądu Powiatowego co do kwalifikacji podmiotowych zstępnych spadkodawcy nie znajdują oparcia w materiale dowodowym, jednakże Sąd Najwyższy nie podziela poglądu, jakoby ustalenia te miały w tej sprawie istotne znaczenie. Odrzucenie spadku przez zstępnych spadkodawcy nastąpiło w 1962 r. Wprawdzie przepisy wprowadzające k.c. nie regulują wyraźnie skutków prawnych odrzucenia przed dniem 5.VII.1963 r. spadku, w którego skład wchodzi gospodarstwo rolne, jednakże z art. LVI § 3 i art. LVII tych przepisów przebija intencja ustawodawcy, żeby w wypadku, gdy przed tą datą prawa spadkobiercy do spadku przeszły na inną osobę czy to wskutek śmierci spadkobiercy czy też wskutek zbycia udziału w spadku przez niego, nabywca zachował prawo do spadku lub jego udziału bez względu na to, czy pierwszy spadkobierca (zbywca) należy do spadkobierców, którzy zachowali prawo dziedziczenia gospodarstwa rolnego. W tej sytuacji brak podstaw do stosowania innych zasad względem osób, które - mając kwalifikacje z art. 1059 § 1 pkt 4 k.c. w związku z art. LVI § 2 przep. wprow. k.c. - uzyskały udział w spadku wskutek odrzucenia spadku przed dniem 5.VII.1963 r. przez zstępnego spadkodawcy.Z tych względów należało orzec jak w sentencji (art. 421 § 1 k.p.c.).