III CR 18/64

WyrokIzba Cywilna1964-03-02

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rodzicom przysługuje roszczenie o zwrot kosztów wychowania dziecka oraz zadośćuczynienie za krzywdę moralną w przypadku śmierci ich 5-letniego syna spowodowanej przez pozwanego, a jeśli tak, to na jakiej podstawie prawnej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że spowodowanie śmierci dziecka nie rodzi po stronie rodziców roszczenia o zwrot kosztów wychowania. Ponadto, śmierć 5-letniego dziecka, choć stanowi krzywdę moralną, nie pogarsza sytuacji życiowej rodziców, co wyklucza możliwość dochodzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 166 k.z. Sąd podkreślił, że uznanie powództwa przez pozwanego nie zwalnia sądu z obowiązku stosowania prawa, a sąd nie jest związany uznaniem, jeśli nie znajduje ono uzasadnienia w okolicznościach sprawy.
Stan faktyczny
Rodzice dochodzili od pozwanego odszkodowania w kwocie 60.000 zł z tytułu śmierci ich 5-letniego syna, spowodowanej przez pozwanego kierującego motocyklem. Żądanie obejmowało zwrot kosztów wychowania dziecka (37.200 zł) oraz zadośćuczynienie za krzywdę moralną (22.800 zł). Pozwany uznał powództwo przed Sądem Powiatowym, który zasądził dochodzoną kwotę. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok Sądu Powiatowego, oddalając powództwo.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl. Sędziowie: Z. Wiszniewski (sprawozdawca), J. Krajewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Leona i Marii małż. P. przeciwko Zdzisławowi B. o odszkodowanie, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Kraśniku z dnia 21 listopada 1961 r.,zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo.Uzasadnienie faktycznePowodowie żądali zasądzenia od pozwanego kwoty 60.000 zł na tej podstawie, że pozwany, prowadząc motocykl, spowodował śmierć ich 5-letniego syna, za co został prawomocnie skazany. Powodowie domagali się kwoty 37.200 zł z tytułu zwrotu kosztów wychowania tegoż dziecka oraz kwoty 22.800 zł tytułem zadośćuczynienia. Pozwany oświadczył przed Sądem Powiatowym, że uznaje powództwo. Sąd Powiatowy zasądził od pozwanego żądaną przez powoda kwotę z tym uzasadnieniem, że pozwany uznał powództwo.Uzasadnienie prawneWyrok Sądu Powiatowego zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, przy rozpoznaniu której Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z samych twierdzeń pozwu wynikało z całą oczywistością nieistnienie roszczeń dochodzonych przez powodów, a tym samym bezzasadność powództwa. Jest oczywiste, że spowodowanie śmierci dziecka nie stwarza dla rodziców roszczenia o zwrot kosztów wychowania dziecka. Jest również oczywiste, że śmierć 5-letniego dziecka stanowi wprawdzie dla jego rodziców szczególnie ciężką krzywdę moralną, jednakże nie pogarsza ich sytuacji życiowej, a tym samym nie stwarza roszczenia z art. 166 k.z. o zadośćuczynienie, jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale Całej Izby Cywilnej z 29.I.1957 r. (OSN I/1958, poz. 2).Uwzględniając powództwo, Sąd Powiatowy oparł się na tym, że pozwany uznał powództwo. Sąd Powiatowy przeoczył jednak, że w myśl art. 218 § 2 k.p.c. sąd nie jest związany uznaniem pozwu, może zaś poprzestać na uznaniu tylko wówczas, gdy znajduje ono uzasadnienie w okolicznościach sprawy. O takim uzasadnieniu, jeśli się uwzględni okoliczności niniejszej sprawy, nie może być mowy w świetle własnych twierdzeń powodów. Sąd Powiatowy potraktował uznanie przez pozwanego powództwa jako okoliczność, która zwalnia sąd od stosowania przepisów prawa. Jednakże pogląd, jakoby jakiekolwiek oświadczenie strony zwalniało sąd od stosowania prawa i usprawiedliwiało wyrokowanie wbrew prawu, sprzeciwia się tak jaskrawo samej istocie socjalistycznego procesu cywilnego, że zaskarżony wyrok, oparty właśnie na takim poglądzie, narusza tym samym interes Państwa Ludowego.Należało zatem w uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej zaskarżony wyrok zmienić i oddalić oczywiście bezzasadne powództwo.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 166art. 218 § 2 KPC§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.