III CR 227/63
PostanowienieIzba Cywilna1963-10-15
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozgraniczenie nieruchomości powinno być dokonane z uwzględnieniem stanu własności, czy też stanu posiadania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że art. 41 prawa rzeczowego przewiduje jako pierwsze kryterium rozgraniczenia stan prawny nieruchomości sąsiadujących ze sobą, oparty na tytułach własności. Dopiero w przypadku, gdy stanu własności nie da się stwierdzić, wchodzi w rachubę kryterium posiadania. Sąd Najwyższy podkreślił, że odmienne rozumienie art. 41 prawa rzeczowego mogłoby prowadzić do wywłaszczenia przedmiotu rozgraniczenia z powołaniem się na same argumenty pozaprawne.Stan faktyczny
Sąd Powiatowy w Krośnie Odrzańskim dokonał rozgraniczenia nieruchomości zgodnie ze stanem posiadania, bez dokonania wyjaśnienia, czy da się stwierdzić stan własności. Minister Sprawiedliwości złożył rewizję nadzwyczajną, zarzucając istotne naruszenie przepisów prawa.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Krośnie Odrzańskim do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz. Sędziowie: R. Czarnecki (sprawozdawca), J. Krajewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Kazimierza B. o rozgraniczenie, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości na postanowienie Sądu Powiatowego w Krośnie Odrzańskim z dnia 20 grudnia 1962 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Krośnie Odrzańskim do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy dokonał rozgraniczenia "według dotychczasowego stanu użytkowania".Od tego prawomocnego orzeczenia Minister Sprawiedliwości założył nadzwyczajną rewizję opartą na zarzucie istotnego naruszenia przepisów prawa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak to już zostało wyjaśnione w ustalonej od szeregu lat judykaturze Sądu Najwyższego, art. 41 pr. rzecz. przewiduje jako pierwsze kryterium rozgraniczenia stan prawny nieruchomości sąsiadujących ze sobą, oparty na tytułach własności. Drugim kolejnym kryterium rozgraniczenia, tzn. kryterium, które wchodzi w rachubę dopiero w wypadku, gdy stanu własności nie da się stwierdzić - jest posiadanie. Odmienne rozumienie art. 41 pr. rzecz., w szczególności dokonanie rozgraniczenia stosownie do posiadania, a z pominięciem własności, mogłoby prowadzić do wywłaszczenia przedmiotu rozgraniczenia z powołaniem się na same argumenty pozaprawne (najczęściej gospodarcze), tego zaś ustawa nie przewiduje. Art. 41 pr. rzecz. zezwala na rozgraniczenie "z uwzględnieniem wszelkich okoliczności" dopiero wtedy, gdy nie da się stwierdzić ani własności, ani posiadania.Sąd Powiatowy bez dokonania wyjaśnienia, czy da się stwierdzić stan własności, rozgraniczył nieruchomości zgodnie ze stanem posiadania. Tym samym więc Sąd naruszył art. 41 pr. rzecz. i art. 326 k.p.c., co uzasadnia uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej.Z tego względu orzeczono jak w sentencji (art. 396 § 1 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- III CO 23/63 1963-10-15Czy rozgraniczenie nieruchomości powinno być dokonane według stanu prawnego (tytułu własności), a dopiero w przypadku niemożności jego stwierdzenia – według stanu posiadania, a nie odwrotnie?
- III CR 357/64 1965-03-03Czy rozgraniczenie nieruchomości powinno być rozpoznawane w postępowaniu niespornym, czy w drodze procesu, i jakie kryteria należy stosować przy ustalaniu granicy?
- III CRN 160/83 1983-09-02Czy sąd dokonując rozgraniczenia nieruchomości, prawidłowo ustalił granicę według stanu prawnego, czy też według ostatniego spokojnego posiadania lub innych okoliczności, mimo braku wyjaśnienia kwestii własności nierucho…
- III CR 146/66 1966-07-21Czy rozgraniczenie nieruchomości może być dokonane między gruntami odpowiadającymi udziałom we współwłasności, czy też jedynie między odrębnymi nieruchomościami?
- III CRN 315/80 1981-01-26Czy sąd cywilny, rozstrzygając sprawę o wydanie nieruchomości, jest właściwy do przeprowadzenia rozgraniczenia, jeśli ustalenie granic prowadzi do oddalenia powództwa o wydanie nieruchomości?
Powołane przepisy
art. 41art. 326 KPCart. 396 § 1 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026.