III CR 256/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, J. Krajewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Michaliny K. o dział spadku po Wawrzyńcu S., na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra. Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 6 lutego 1963 r., zaskarżone postanowienie uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu dla Województwa Warszawskiego w celu merytorycznego rozpoznania rewizji.Uzasadnienie faktyczneW sprawie NS 443/57 Michalina K. wnosiła o dział spadku pozostałego po zmarłym w 1936 r. Wawrzyńcu S. Przedmiotem działu była nieruchomość o powierzchni 1,68 ha wraz z zabudowaniami. Jako uczestniczki postępowania wystąpiły Urszula Halina F., Helena S., Halina H. i Zofia W. Zofia W. oświadczyła, że swój udział spadkowy sprzedała aktem notarialnym Michalinie K. Oświadczeniem z dnia 7.VI.1958 r. wnioskodawczyni i wszystkie uczestniczki postępowania zrezygnowały z przeprowadzenia postępowania działowego wyjaśniając, że pragną nadal pozostać w niepodzielności i proszą tylko o określenie ich udziałów we wspólności stosownie do przysługujących im praw.W związku z tym Sąd Powiatowy w Pułtusku postanowieniem z dnia 5.VII.1958 r. działkę gruntu, o której mowa, przyznał na współwłasność Michalinie K. w 1/2 części, Halinie H. w 1/4 części i Urszuli Halinie F. w 1/4 części. Jednocześnie tymże postanowieniem Sąd Powiatowy podzielił tę działkę do użytkowania w sposób bliżej ustalony w sentencji cytowanego postanowienia.W 1961 r. Michalina K. ponownie zgłosiła wniosek o dział spadku. Wniosek ten dotyczył tego samego gruntu, a jako uczestniczki postępowania wystąpiły te same osoby, które brały udział w sprawie NS 443/57. Pismem procesowym z dnia 30.VIII.1962 r. wnioskodawczyni cofnęła wniosek o dział spadku i wnosiła o umorzenie postępowania, na co nie wyraziła zgody Urszula Halina F. Sąd Powiatowy w Pułtusku postanowieniem z dnia 3.X.1962 r. zniósł współwłasność w ten sposób, że całą nieruchomość przyznał na własność Urszuli Halinie F., zasądzając od niej spłaty określone w sentencji postanowienia.Postanowienie to zaskarżyły rewizją Michalina K. i Urszula Halina F.Postanowieniem z dnia 6 lutego 1963 r. Sąd Wojewódzki dla Województwa warszawskiego postanowienie Sądu Powiatowego uchylił i wniosek odrzucił. Sąd Wojewódzki zajął stanowisko, że postępowanie działowe toczyło się już w sprawie NS 443/57 i zostało rozstrzygnięte prawomocnym orzeczeniem z dnia 5.VII. 1958 r. z udziałem tych samych uczestników, wobec czego ponowne rozpoznanie sprawy prawomocnie rozstrzygniętej było niedopuszczalne ze względu na treść art. 367 k.p.c. w związku z art. 4 k.p.n.Powyższe postanowienie Sądu Wojewódzkiego zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną wniesioną w dniu 6 sierpnia 1963 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna trafnie zarzuca, że odrzucenie wniosku z powodu powagi rzeczy osądzonej z mocy art. 207 § 1 k.p.c., który ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu niespornym, może nastąpić tylko wtedy, gdy w obydwu sprawach zachodzi identyczność stron oraz identyczność przedmiotu rozstrzygnięcia. Trafnie dalej rewizja nadzwyczajna podkreśla, że druga z tych dwu przesłanek nie została - jeśli chodzi o porównanie sprawy NS 443/57 ze sprawą niniejszą - spełniona.Jak to wyżej zaznaczono, w postanowieniu kończącym sprawę NS 443/57 Sąd Powiatowy zamieścił dwie decyzje:a)określił udział uczestniczek postępowania w działce pozostałej po Wawrzyńcu S. orazb)dokonał podziału tej działki do użytkowania (podział quo ad usum).Jest oczywiste, że druga z powyższych decyzji nie jest równoznaczna z działem spadku, nie znosi bowiem stanu niepodzielności w nieruchomości spadkowej, gdyż nadal - pomimo jej wydania - uczestniczki pozostawały współwłaścicielkami tej nieruchomości. Natomiast pierwsza z tych decyzji nie wprowadza w ogóle żadnych zmian w stosunku do stanu prawnego, jaki w stosunkach między uczestniczkami postępowania wytworzył się w wyniku dziedziczenia oraz dokonanych następnie przez nie czynności prawnych. Jest więc ona bezprzedmiotowa i tym samym też nie może być potraktowana jako dział spadku.Z zasad powyższych należało orzec jak w sentencji.