III CR 451/66

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Jana S. o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku po Katarzynie S., na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Biłgoraju z dnia 16 czerwca 1966 r., postanowienie to uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania temu Sądowi Powiatowemu.Uzasadnienie faktyczneJan S. we wniosku z dnia 27 kwietnia 1966 r. przytoczył, że w 1933 r. otworzył się spadek po jego matce - Katarzynie, do którego należy gospodarstwo rolne. Jako spadkobierców wskazał dwóch swych braci - Bronisława i Józefa oraz ojca - Andrzeja. Wnioskodawca domagał się działu spadku i dokonania w toku tego postępowania stwierdzenia nabycia spadku.Sąd Powiatowy w punkcie I sentencji postanowienia stwierdził nabycie spadku przez trzech synów spadkobierczyni, każdego z nich w 1/3 części, a ponadto obciążył spadek dożywotnim użytkowaniem na rzecz męża spadkobierczyni w 1/4 części, w punkcie zaś II sentencji stwierdził, że ci sami spadkobiercy, w takich samych częściach zachowali prawo dziedziczenia gospodarstwa rolnego.Od powołanego postanowienia, przed upływem sześciu miesięcy od jego uprawomocnienia się, Minister Sprawiedliwości złożył rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do zasad ogólnych, w razie śmierci spadkobiercy wymienia się w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku tego spadkobiercę lub spadkodawcę i stwierdza się nabycie spadku przez jego spadkobierców oraz wysokość udziałów tych spadkobierców. Jedynie wtedy, gdy spadkobierca spadku do którego należy gospodarstwo rolne, zmarł przed dniem 5 lipca 1963 r. - wymienia się zamiast tego spadkobiercy tych jego spadkobierców, którzy na podstawie art. LVI § 3 przepisów wprowadzających k.c. zachowali prawo dziedziczenia przypadającego mu udziału w gospodarstwie rolnym (art. XX § 2 przepisów wprowadzających k.p.c.). W sprawie zstępni, wskazani we wniosku, mieli ponadto brata, mianowicie Juliana - zmarłego rzekomo w 1942 r. Sąd Powiatowy zaś nie uwzględnił tej okoliczności w swym postanowieniu.Warunki zachowania prawa dziedziczenia gospodarstwa rolnego wymienia art. LVI przepisów wprowadzających k.c., a precyzują je bliżej postanowienia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. - w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 45, poz. 304). Tymczasem w sprawie np. syn spadkobierczyni - Józef pracuje od 1956 r. w mieście jako magazynier, a Sąd Powiatowy uznał, że wszyscy spadkobiercy zachowali prawo dziedziczenia gospodarstwa rolnego tylko na tej podstawie, że "z zawodu są rolnikami".Postanowienie Sądu Powiatowego narusza więc rażąco prawo, wobec czego nie może być utrzymane w mocy.