III CR 990/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Macieja J., Czesława J. i Lonki z J. F. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium MRN w K.) o wydanie nieruchomości, po rozpoznaniu rewizji strony pozwanej od wyroku Sądu Powiatowego dla m. Krakowa z dnia 1 października 1957 r., zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo uchylił, przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu dla m. Krakowa do ponownego rozpoznania w powyższym zakresie.Uzasadnienie faktyczneMaciej J., Czesław J. i Lonka z J.F., ta ostatnia zarazem jako kuratorka nieobecnych 15 powodów, twierdząc, że wszyscy powodowie są w niewydzielonych częściach wpisanymi do księgi wieczystej współwłaścicielami nieruchomości obj. lwh. 155 ks. kat. gm. kat. Kraków III Nowy Świat, położnej przy ul. K., żądali wydania jej od strony pozwanej.Sąd Powiatowy ustaliwszy, że powodowie są współwłaścicielami spornej nieruchomości, będącej majątkiem opuszczonym, powództwo uwzględnił, uznając, że wprawdzie nieobecni powodowie nie są uprawnieni do żądania wydania swego opuszczonego majątku, będącego pod zarządem właściwych organów Państwa, że jednak troje powodów obecnych może żądać wydania całej nieruchomości z mocy art. 89 pr. rzecz.Sąd Wojewódzki w Krakowie na skutek rewizji strony pozwanej, żądającej zmiany zaskarżonego wyroku w ten sposób, że Sąd oddala powództwo z żądaniem oddania posiadania 408/420 części nieruchomości obj. lwh 155 gm. kat. Kraków III Nowy Świat, stanowiących własność nieznanych z miejsca pobytu powodów - z powoda naruszenia prawa materialnego - przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne:"Czy współwłaściciele nieruchomości opuszczonej mogą także imieniem nieobecnych współwłaścicieli tej nieruchomości żądać wydania całej nieruchomości?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, przejąwszy sprawę do własnego rozpoznania, zważył, co następuje:Przepis art. 89 pr. rzecz., ma na celu ułatwienie dochodzenia praw współwłaścicieli, pozwalając działać jednemu nawet za wszystkich. Nie oznacza to jednak, żeby jeden ze współwłaścicieli był uprawniony do dochodzenia praw wbrew woli innych (z zastrzeżeniem szczególnych przepisów o uprawnieniach większości). Dlatego współwłaściciel nie może żądać wydania rzeczy od osoby trzeciej powołującej się (zasadnie) na posiadanie za zgodą drugiego współwłaściciela. Co najwyżej może w takim przypadku żądać dopuszczenia go do współposiadania przez osobę trzecią reprezentującą drugiego współwłaściciela.W niniejszym przypadku sytuacja jest jeszcze bardziej niekorzystna dla powodów obecnych. Żądają oni wydania rzeczy od Skarbu Państwa, który z mocy ustawy zarządza częściowo w interesie współwłaścicieli, a częściowo własnym mieniem współwłaścicieli. Strona pozwana w tym przypadku, o ile chodzi o posiadanie, ma w tych warunkach takie same uprawnienia, jak właściciele mienia opuszczonego. Wobec tego żądanie od strony pozwanej wydania części nieruchomości należących do osób nieobecnych jest tak samo nieusprawiedliwione, jak gdyby żądali wydania ich od samych nieobecnych współwłaścicieli.Z tych powodów powództwo nieobecnych, współwłaścicieli podlega oddaleniu. W pozostałej części zaskarżony wyrok należało uchylić. Jak to bowiem wyjaśnił Sąd w orzeczeniu Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 5 sierpnia 1958 r. 3 CR 769/58 - OSN 1959/IV poz. 115, OSPiKA 1959/6 poz. 163, (z przedstawionego przez Sąd Wojewódzki w Krakowie zagadnienia prawnego) dopuszczenie do współposiadania może polegać na określeniu sposobu współposiadania przez Sąd. W sprawie należy zatem wysłuchać wniosków strony w tym zakresie.