III CRN 101/78

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Komisji Społeczno-Lekarskiej w Jerzmanowicach o zastosowanie przymusowego leczenia antyalkoholowego wobec Zbigniewa M. na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia z dnia 2 listopada 1977 r. III R Ns 1530/77/S uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePismem z dnia 6 lipca 1977 r. Terenowa Komisja Społeczno-Lekarska d/s Przymusowego Leczenia Alkoholików wystąpiła do Sądu z wnioskiem o zastosowanie wobec Zbigniewa M. przymusowego leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa zamkniętego.Postanowieniem z dnia 2 listopada 1977 r. Sąd Rejonowy zastosował wobec Zbigniewa M. "przymusowe leczenie p/alkoholowe w zakładzie zamkniętym w wypadku niepodjęcia przez uczestnika leczenia odwykowego w lecznictwie otwartym najpóźniej do dnia 20 listopada 1977 r., lub przerwanie takiego leczenia".Od powyższego prawomocnego postanowienia wniósł rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL z wnioskiem o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzuca rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 3 § 2 i 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 13 i 15 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. z 1959 r. Nr 69, poz. 434 z późn. zm.).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna trafnie podnosi, że stosownie do art. 15 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. z 1959 r. Nr 69, poz. 434 z późn. zm.) o zastosowaniu przymusowego leczenia w zakładzie lecznictwa zamkniętego orzeka na wniosek komisji społeczno-lekarskiej, o której mowa w art. 14 ustawy, sąd rejonowy w postępowaniu nieprocesowym, właściwy według miejsca zamieszkania lub pobytu osoby, której postępowanie dotyczy. Zgodnie zaś z unormowaniem zawartym w art. 15 § 3 tejże ustawy "jeżeli przy rozpoznawaniu sprawy sąd dojdzie do przekonania, że leczenie w zakładzie lecznictwa zamkniętego nie jest w danym przypadku konieczne, może orzec zastosowanie przymusowego leczenia w zakładzie lecznictwa otwartego".W świetle powyższych unormowań przepis art. 15 § 1 ustawy nie daje sądowi możliwości wydania orzeczenia warunkowego, natomiast umożliwia jedynie bezwarunkowe zastosowanie przymusowego leczenia przeciwalkoholowego w zakładzie lecznictwa zamkniętego w sytuacji, gdy stopień zaawansowania alkoholizmu danej osoby wymaga zastosowania takiego leczenia. W sytuacji natomiast, gdy z materiału sprawy wynika, że nie zachodzi potrzeba leczenia w zakładzie lecznictwa zamkniętego, sąd może orzec zastosowanie przymusowego leczenia w zakładzie lecznictwa otwartego.Obowiązkiem Sądu było zatem szczególnie wnikliwe zbadanie zasadności wniosku o zastosowanie, stosownie do wyników postępowania, przymusowego leczenia odwykowego w stosunku do uczestnika postępowania bądź w zakładzie lecznictwa zamkniętego, bądź też w zakładzie lecznictwa otwartego.Jak stwierdził bowiem Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 6 listopada 1963 r. III CR 268/63 (OSNCP 1964/12 poz. 259) ustawodawca uzależnił umieszczenie alkoholika w zamkniętym zakładzie leczniczym od orzeczenia sądu nie tylko ze względu na ingerencję w jego prawa obywatelskie, lecz również w celu uniknięcia ewentualnych pomyłek i stosowania leczenia przymusowego w zakładzie zamkniętym osób, które takiego leczenia nie wymagają.Niezależnie od powyższego uzasadniony jest zarzut, że wykonanie zaskarżonego postanowienia w obecnym jego brzmieniu natrafiać będzie na poważne trudności. Z treści jego bowiem nie wynika czy uczestnik jest skierowany do przymusowego leczenia w zakładzie lecznictwa otwartego i czy obowiązany jest zgłosić się do poradni na jej wezwanie, czy też ma się zgłosić do poradni dobrowolnie. Jest to kwestia istotna, bowiem od tego czy uczestnik winien zgłosić się na leczenie przymusowe na wezwanie, czy też dobrowolnie - zależy uznanie czy nie zgłosił się do leczenia i tym samym czy spełniona została przesłanka uzasadniająca skierowanie go do leczenie w zakładzie zamkniętym.Ponadto sentencja postanowienia nie zawiera wskazania poradni, do której uczestnik ma się zgłosić w celu podjęcia leczenia, mimo iż w przypadku kierowania na leczenie w zakładzie lecznictwa otwartego należy - zgodnie z przepisem § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 19 kwietnia 1961 r. (Dz. U. z 1961 r. Nr 22, poz. 109) - wskazać poradnię przeciwalkoholową.W omawianych warunkach wniosek rewizji nadzwyczajnej o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania uznać należy za uzasadniony.