III CRN 117/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Gola. Sędziowie SN: H. Ciepła, W. Łysakowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z powództwa Przedsiębiorstwa Robót Instalacyjno-Montażowych Budownictwa Rolniczego w M. przeciwko Lucjanowi J. o eksmisję na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 listopada 1988 r.postanowił uchylić zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Międzyrzeczu z dnia 6 września 1988 r. i przekazać sprawę wymienionemu Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o wpisie od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktycznePowodowe Przedsiębiorstwo wystąpiło z powództwa o eksmisję pozwanego wraz z osobami prawa jego reprezentującymi z mieszkania zakładowego położonego w M. przy ul. (...) nr (...) Według twierdzeń strony powodowej pozwany wypowiedział łączącą strony umowę o pracę, w związku z czym otrzymał wypowiedzenie umowy najmu mieszkania zakładowego. Mimo upływu terminu wypowiedzenia pozwany mieszkania nie opuścił.Postanowieniem z dnia 6 września 1988 r. Sąd Rejonowy w Międzyrzeczu odrzucił pozew. Zdaniem tego Sądu, sprawy o eksmisję z lokali zakładowych nie należą do drogi sądowej.Strona powodowa wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, które Sąd Wojewódzki w Gorzowie Wlkp. - postanowieniem z dnia 7 listopada 1988 r. - oddalił. Orzeczenie tej treści było konsekwencją uznania, że przepisy ustawy z dnia 16 lipca 1987 r. o zmianie ustawy - prawo lokalowe (Dz. U. Nr 21, poz. 124 ze zm.), na które powołała się strona powodowa, nie wprowadziły "zmian na płaszczyźnie sposobu eksmisji i tytułu żądania wydania mieszkania zakładowego".Powołane postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Gorzowie Wlkp. zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, wniesioną dnia 29 marca 1989 r. Podnosząc, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów art. 4 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 16 lipca 1987 r., art. 57 ust. 1 i art. 64 ust. 1 prawa lokalowego (jedn. tekst: Dz. U. z 1987 r. Nr 30, poz. 165), art. 688 k.c. oraz przepisów art. 2 § 1, art. 199 § 1 i art. 387 k.c., skarżący wniósł o uchylenie tego orzeczenia, jak również postanowienia Sądu Rejonowego w Międzyrzeczu z dnia 6 września 1988 r. o przekazanie sprawy temuż Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie można podzielić poglądu Sądu Wojewódzkiego, że zmiany dokonane w powołanej ustawie z dnia 16 lipca 1987 r. ograniczają się, gdy chodzi o rozważaną materię, jedynie to zmiany nazwy mieszkań pozostających w dyspozycji jednostek gospodarki uspołecznionej z mieszkań "funkcyjnych" na "zakładowe".Pod rządem prawa lokalowego w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1987 r. (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 11, poz. 55) decyzje w sprawach mieszkań funkcyjnych wydawał kierownik zakładu pracy, w którego dyspozycji mieszkanie pozostawało. Decyzja o opróżnieniu mieszkania funkcyjnego wydana przez kierownika zakładu pracy stanowiła, jeżeli stała się ostateczna (art. 16 § 1 k.p.a.), tytuł wykonawczy, wykonywany w trybie egzekucji administracyjnej; konsekwencją takiego uregulowania była niedopuszczalność drogi sądowej do orzekania o opróżnieniu mieszkania funkcyjnego.Pod rządem obecnie obowiązującego prawa lokalowego (jedn. tekst: Dz. U. z 1987 r. Nr 30, poz. 165 ze zm.) stosunek najmu mieszkania zakładowego jest nawiązywany na podstawie umowy najmu zawieranej miedzy zakładem pracy dysponującym takim mieszkaniem jako wynajmującym a pracownikiem jako najemcą (art. 55 ust. 1 ustawy). Dotychczasowe mieszkania funkcyjne stały się mieszkaniami zakładowymi, a przydziały tych mieszkań zachowały swą ważność i są równoznaczne z umową najmu mieszkania zakładowego zawartą na czas nie oznaczony (art. 4 ustawy z dnia 16 lipca 1987 r. o zmianie ustawy - prawo lokalowe - Dz. U. Nr 21, poz. 124; zm.: Dz. U. z 1989 r. Nr 20, poz. 108).Umowa najmu mieszkania zakładowego zawarta na czas nie oznaczony może być rozwiązana za trzymiesięcznym wypowiedzeniem (art. 688 k.c.), z tym wszakże że wypowiedzenie takiej umowy przez wynajmującego podlega ograniczeniom przewidzianym w art. 57 prawa lokalowego (jedn. tekst: Dz. U. z 1987 r. Nr 30, poz. 165 ze zm). Jeżeli najemca, z którym umowa najmu mieszkania zakładowego została rozwiązana, odmawia zwolnienia tego mieszkania, wynajmujący (zakład pracy) może wystąpić na drogę sądową z powództwem o nakazanie opróżnienia mieszkania. Orzeczenie sądowe uwzględniające powództwo stanowi tytuł wykonawczy, wykonywany w drodze egzekucji administracyjnej. Uprawnienie wynajmującego, o jakim mowa, jest konsekwencją wprowadzonego dnia 1 stycznia 1988 r. unormowania instytucji mieszkań pozostających w dyspozycji zakładów pracy (mieszkań zakładowych). Jak już wskazano, podstawę oddania mieszkania zakładowego w najem stanowi umowa najmu, a więc stosunek cywilnoprawny. Spory na tle tego stosunku cywilnoprawnego rozpoznają sądy powszechne (art. 2 § 1 k.p.c.).Za poglądem, że sprawy o opróżnienie mieszkania zakładowego należą do drogi sądowej, wypowiedziała się dotychczasowa judykatura Sądu Najwyższego (zob. uchwałę z dnia 22 lutego 1989 r. III CZP 6/89, uchwałę z dnia 1 marca 1989 r. III CZP 11/89, wyrok z dnia 1 marca 1989 r. II CR 110/89).Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji.