I CR 313/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Masłowski (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, S. Gross.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Anny W. i Zofii T. przeciwko George Z. i Mirosławie Z. o eksmisję, na skutek rewizji powódek od wyroku Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 27 marca 1970 r.,oddalił rewizję, nie obciążając powódek kosztami postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneWedług twierdzeń przytoczonych w pozwie, powódki w 1967 roku zawarły z pozwanymi umowę w sprawie zamiany zajmowanych przez siebie mieszkań, przy czym pozwani zapewniali wtedy, że ich mieszkanie jest suche i ciepłe. Na skutek zgodnych wniosków w sprawie zamiany Wydział Spraw Lokalowych wydał odpowiednie decyzje w kwestii przydziału zamienionych mieszkań. Po zamianie okazało się jednak, że zajęte przez powódki mieszkanie pozwanych jest bardzo wilgotne i zagrzybione. W tych warunkach powódki uważając, że zostały oszukane przez pozwanych, skoro interwencja u władzy lokalowej nie odniosła skutku, domagają się w pozwie nakazania pozwanym opróżnienia zajmowanego po zamianie lokalu przy ul. (...) w G. i wydania go powódkom za równoczesnym wydaniem przez nie pozwanym lokalu przy ul. (...).Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, wychodząc z założenia, że żądanie powódek zmierza do eksmisji pozwanych z lokalu, na który mają oni przydział władzy lokalowej oraz umowę najmu zawartą z MZBM. Żądanie takie jest zdaniem Sądu Wojewódzkiego niedopuszczalne. Podstawą eksmisji może być tylko przepis art. 16 prawa lokalowego, który w niniejszym wypadku nie ma zastosowania. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego powódki mogły się domagać jedynie ustalenia, że oświadczenie woli w sprawie zamiany mieszkań złożone było pod wpływem błędu bądź podstępu. Po uzyskaniu wyroku ustalającego mogły one wtedy zwrócić się do Wydziału Spraw Lokalowych o wydanie decyzji na poprzednio zajmowane mieszkanie.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji powódek, które domagają się zmiany wyroku i orzeczenia zgodnie z żądaniem pozwu bądź uznania umowy zamiany za bezskuteczną, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.W rewizji skarżący wyrażają pogląd, że zamiana mieszkań dokonana w trybie art. 52 pr. lok. stanowi czynność cywilnoprawną, podlegającą przepisom art. 603-604 k.c. W związku z tym do zamiany mają zastosowanie przepisy prawa cywilnego, które przewidują możność odstąpienia w określonych wypadkach od umowy. Uzasadnione odstąpienie powódek od umowy zamiany lokali uprawnia je do żądania od pozwanych zwrotu i wydania im objętego zamianą lokalu. Ograniczenia w zakresie żądania eksmisji przewidziane w art. 15 i 16 pr. lok. nie mają zastosowania do roszczeń powódek, ustęp bowiem 2 art. 16 powinien być rozumiany, zdaniem skarżących, w ten sposób, że rozszerza on uprawnienia wynajmującego do rozwiązania umowy najmu na tych najemców, choćby zamieszkiwali oni w innej nieruchomości, którym z mocy innych przepisów przysługuje uprawnienie do żądania opróżnienia i wydania lokalu.Powyższy pogląd jest oczywiście błędny. Z wyraźnego sformułowania ust. 2 art. 16 pr. lok. wynika, że przysługujące wynajmującemu na podstawie ust. 1 tego artykułu - w zakresie pkt 2 i 3 - uprawnienie do wystąpienia do sądu z żądaniem eksmisji najemcy rozciąga się również na poszczególnych najemców, lecz jedynie tych, którzy zajmują lokale w danej nieruchomości. Przepis ten, jako wyjątkowy, nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Powódki zatem zamieszkujące w innej niż pozwani nieruchomości nie mogą w stosunku do nich wywodzić z art. 16 pr. lok. żadnych uprawnień do żądania eksmisji z lokalu.Skarżące mają wprawdzie rację, gdy twierdzą, że zawarta przez nie umowa w sprawie zamiany lokali ma charakter czynności cywilnoprawnej, jednakże na terenie objętym publiczną gospodarką lokalami, gdy na skutek zamiany zostanie wydana przez właściwy organ decyzja o przydziale lokalu, powstaje stosunek najmu w rozumieniu art. 2 pr. lok., którego rozwiązanie może nastąpić wyłącznie na podstawie art. 15 i 16 pr. lok. W szczególności podstawą do wystąpienia do sądu opróżnienie lokalu nie mogą być uprawnienia osób trzecich wynikające z umowy zamiany. Realizacja takich uprawnień nie znalazłaby bowiem oparcia w przepisach prawa lokalowego i wkraczałaby w zakres działalności zastrzeżony organom administracji do spraw lokalowych.Z powyższych przyczyn powództwo o eksmisję pozwanych nie mogło być uwzględnione i rewizja od wyroku oddalającego podlega z mocy art. 387 k.p.c. oddaleniu.Należy dodać, że dalszy pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, iż powódki mogą w drodze powództwa domagać się ustalenia, że oświadczenie woli w sprawie zamiany lokali zostało przez nie złożone pod wpływem błędu lub podstępu, budzi również zastrzeżenie ze względu na brak interesu prawnego w takim ustaleniu. Żaden bowiem przepis prawa lokalowego nie uprawnia organów dla spraw lokalowych do przymusowego przekwaterowania poza wypadkami przewidzianymi w art. 51 pr. lok., które w sprawie niniejszej nie wchodzą w grę. Wydaje się natomiast, że na gruncie przytoczonego w pozwie stanu faktycznego powódkom mogą ewentualnie przysługiwać przeciwko pozwanym jedynie roszczenia odszkodowawcze na podstawie przepisów art. 566 § 1 w związku z art. 604 i 555 k.c.