III CRN 408/67

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisława M. przeciwko Helenie M. o eksmisję z lokalu mieszkalnego i zapłatę czynszu - na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 8 kwietnia 1965 r. - zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał temuż Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód wniósł o orzeczenie eksmisji pozwanej z lokalu nr 6 w domu przy ul. P. w L. oraz o zasądzenie kwoty 1.100 zł tytułem czynszu i świadczeń, twierdząc, że pozwana - pomimo wielokrotnego upominania - nie płaci ani czynszu, ani świadczeń.Na rozprawie w dniu 8 kwietnia 1965 r. powód cofnął powództwo w części dotyczącej zapłaty czynszu i świadczeń, a pozwana uznała powództwo w przedmiocie eksmisji, wyjaśniając, że dalsze zamieszkiwanie w spornym lokalu nie jest możliwe, gdyż jest on zagrzybiony i leje się w nim woda.Sąd Powiatowy wyrokiem z dnia 8 kwietnia 1965 r. orzekł eksmisję po uzyskaniu przez pozwaną równorzędnego lokalu zastępczego.W rewizji nadzwyczajnej opartej na zarzucie naruszenia interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz art. 3 § 2, 213 § 2, 229, 232, 316 § 1 k.p.c. i art. 16 prawa lokalowego w związku z art. 689 k.c. Prokurator Generalny PRL wniósł o uchylenie tego wyroku i o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za usprawiedliwioną z przyczyn następujących:Art. 16 ust. 1 prawa lokalowego upoważnia wynajmującego do wystąpienia o uznanie stosunku najmu za rozwiązany i o opróżnienie lokalu w razie istnienia podstaw ściśle określonych w tym przepisie. Żadna z tych podstaw nie tylko nie została udowodniona, ale wobec cofnięcia przez powoda żądania zapłaty czynszu i świadczeń stało się nawet wątpliwe, czy powód podtrzymuje swe twierdzenie o zaleganiu przez pozwaną z zapłatą tych należności.W sprawie nie zostało wyjaśnione, czy mają w niej zastosowanie przepisy ograniczające podstawy wypowiedzenia stosunku najmu (art. 15 prawa lokalowego, art. 689 k.c.), brak zaś ustalenia okoliczności dotyczących tej materii nie pozwala na ocenę, czy zaskarżone orzeczenie nie narusza tych przepisów, mających charakter norm prawnych bezwzględnie obowiązujących.Gdyby po prawidłowym wyjaśnieniu sprawy okazało się, że powoda obowiązują wyżej wymienione przepisy i że brak jest przesłanek przewidzianych w art. 16 ust. 1 prawa lokalowego, orzeczenie eksmisji w drodze wyroku sądowego nie byłoby dopuszczalne, podstawy bowiem do takiego orzeczenia nie stanowi przytoczona przez pozwaną okoliczność dotycząca złego stanu zajmowanego przez nią lokalu.Stosownie do art. 213 § 2 k.p.c. sąd nie jest związany uznaniem pozwu i może na nim poprzestać, jeżeli uznanie znajduje uzasadnienie w okolicznościach sprawy. Jak już wyżej zaznaczono, istotne okoliczności sprawy nie zostały wyjaśnione. Gdyby zaś po ich wyjaśnieniu okazało się, że w sprawie obowiązują ograniczenia w zakresie rozwiązania stosunku najmu i że nie zachodzą prawem przewidziane podstawy żądania opróżnienia lokalu, powództwo - pomimo uznania pozwu - nie mogłoby być uwzględnione.Niezależnie od tego Sąd Powiatowy - bez jakiejkolwiek podstawy prawnej - orzekł eksmisję po uzyskaniu przez pozwaną "równorzędnego lokalu zastępczego".Stosownie do dyspozycji art. 77 prawa lokalowego orzeczenia sądowe w sprawie opróżnienia lokalu wykonuje właściwy do spraw lokalowych organ prezydium rady narodowej w trybie postępowania przymusowego w administracji, przy czym - zgodnie z § 29 pkt 6 i § 35 ust. 2 instrukcji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 5 listopada 1959 r. dla organów lokalowych prezydium rad narodowych w sprawie wykonywania przepisów prawa lokalowego w zakresie publicznej gospodarki lokalami (Dz. Urz. MGK z 1959 r., Nr 12, poz. 76) dostarczenie pomieszczenia zastępczego następuje przez organ wykonujący wyrok sądowy. Nakazując przeto eksmisję z lokalu poddanego prawu lokalowemu sąd nie może orzekać o pomieszczeniu zastępczym, a tym bardziej o mieszkaniu równorzędnym, orzeczenie bowiem w tym przedmiocie wkracza w dziedzinę zastrzeżoną kompetencji organu administracyjnego. Trafny więc jest pogląd rewizji nadzwyczajnej, że zaskarżony wyrok zawierający zastrzeżenie, uzależniające jego wykonanie od otrzymania przez pozwaną równorzędnego mieszkania zastępczego, jest w istocie niemożliwy do wykonania przez organ do spraw lokalowych. Skoro bowiem ani prawo lokalowe, ani przepisy wykonawcze nie przewidują dostarczenia osobie eksmitowanej na podstawie wyroku sądowego równorzędnego lokalu zastępczego, lecz pomieszczenie zastępcze, co nie jest pojęciem równoznacznym, to organ do spraw lokalowych nie może wykonać zaskarżonego wyroku bez naruszenia obowiązujących przepisów prawa.W tym stanie rzeczy uzasadniony jest zarzut, że zaskarżony wyrok rażąco narusza prawo.Skoro zaś sprawy z zakresu gospodarki lokalowej są szczególnie doniosłe społecznie, przeto orzeczenie sądowe naruszające obowiązujące w tym zakresie przepisy prawne i wkraczające - gdy chodzi o lokal zastępczy - w dziedzinę zastrzeżoną administracyjnemu organowi wykonawczemu, narusza również interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.